Iedereen moet informaticavaardig zijn

Programmeren is het nieuwe zwemmen

Als we willen dat onze jongeren zich thuisvoelen in de digitale maatschappij van morgen, moeten we ze meer leren dan copy-paste en de startknop van Windows. Ze moeten ook algoritmes kunnen ontwerpen en computers en netwerken begrijpen. Laten we dat opnemen in de eindtermen, schrijven Giovanni Samaey en Jacques Van Remortel.

Wie? Docent wiskundige ­ingenieurstechnieken (KU Leuven) en lid van de Jonge Academie; gewezen directeur van het onderzoekscentrum van het telecombedrijf ­Alcatel-Lucent-Bell.

Wat? Zolang je computervaardigheid niet in de eindtermen opneemt, ben je overgeleverd aan de goodwill van elke school.

De wereld digitaliseert razendsnel, en met ingrijpende gevolgen. Elektronische snufjes in onze huizen, horloges en kleren verzamelen continu gegevens over ons. Machines nemen steeds meer taken over, van auto’s assembleren tot ze besturen, en zelfs in de zorg komen de robots eraan. Ook in sectoren zoals de economie, de sociologie en de ecologie liggen computersimulaties steeds vaker aan de basis van nieuwe inzichten. Als Vlaanderen die boot niet wil missen, moeten onze jongeren informaticavaardig worden. Dat gaat verder dan computers kunnen gebruiken, het impliceert ook inzicht in manieren waarop gegevens opgeslagen en verwerkt worden, algoritmes kunnen ontwerpen en programmeren, en kennis van digitale communicatie over computernetwerken.

Informaticavaardigheid is geen elite­concept dat alleen is weggelegd voor bollebozen in richtingen met veel wiskunde en wetenschappen. Ze is niet alleen van belang voor de ingenieurs en informatici die de digitale producten van de toekomst zullen creëren, maar voor iedereen: het kind dat veilig zijn eerste passen wil zetten op sociale media, de tiener die in alle vertrouwelijkheid foto’s wil delen via de cloud, de volwassene die zich zorgen maakt over zijn gezondheid of zijn job. De digitale revolutie heeft voor iedereen gevolgen. Op gebied van privacy en veiligheid, maar ook voor werkgelegenheid, gezondheid en mobiliteit. Een basiskennis informaticawetenschappen is noodzakelijk voor een sereen maatschappelijk debat over de bijbehorende ethische kwesties.

Bewegende robot

Onderwijs in de informaticawetenschappen is ook de ideale omgeving om ‘computationeel denken’ te ontwikkelen, dat is een stapsgewijs en gestructureerd redeneren van probleem tot oplossing. Computationeel denken is een kerncompetentie die in vele domeinen haar nut kan hebben, of het nu gaat om wiskundige en wetenschappelijke vraagstukken oplossen of correct een noodprocedure of een keukenrecept ontwikkelen. Het is ook een heel motiverende manier om die vaardigheid te verwerven: abstract denken leidt hier steeds tot een concreet resultaat, zoals een werkend computerprogramma of een bewegende robot.

Om al die redenen worden informaticawetenschappen in onze buurlanden in een hoog tempo in het onderwijs geïntegreerd. In Engeland bijvoorbeeld startte vorig jaar in september een curriculum informaticawetenschappen. Ook in Vlaanderen is er een groot enthousiasme bij kinderen en leerkrachten. Buitenschoolse initiatieven zijn talrijk en snel volzet en steeds meer scholen voorzien informaticawetenschappen in hun curricula bij de creatie van nieuwe STEM-richtingen (Science, Technology, Engineering and Mathematics).

Al die inspanningen worden mogelijk gemaakt door een bijzonder groot en actueel aanbod van goedkoop en toegankelijk didactisch materiaal, dat ook geschikt is voor zeer jonge kinderen. De tijd is voorbij dat programmeren alleen kon via complexe programmeertalen. Vandaag kunnen de belangrijkste concepten overgebracht worden met visueel aantrekkelijke, gratis beschikbare grafische programmeertalen (zoals Scratch) of zelfs helemaal zonder computers (zoals bij CS Unplugged). Een goede computerinfrastructuur is dus niet het grootste probleem. Scholen hebben nu al de taak om kinderen vaardig computers te leren gebruiken. De beschikbare machines kunnen probleemloos dienen voor het onderwijs in de informaticawetenschappen.

Twee niveaus

Maar zonder eindtermen rust alle hoop op het enthousiasme van individuele scholen en vrijwilligers, en garanderen goedbedoelde initiatieven geen succes. Wij pleiten daarom voor specifieke eindtermen informaticawetenschappen op twee niveaus: een degelijke basisvorming in het basis- en secundair onderwijs voor alle leerlingen, en een meer gespecialiseerde vorming in specifieke STEM-richtingen. Ook de leerkrachten, zowel de actieve als de toekomstige, moeten worden voorbereid op zo’n onderwijs. Dat kan door de lerarenopleidingen aan te passen en in gepaste navorming te voorzien. Vlaanderen heeft trouwens al een aantal lerarenopleidingen in de informaticawetenschappen, maar ze werven weinig studenten en er is inhoudelijk geen uniformiteit. Ook hier is het een struikelblok dat de eindtermen ontbreken.

Giovanni Samaey en Jacques Van Remortel

Giovanni Samaey en Jacques Van Remortel

Abstract denken leidt hier steeds tot een concreet resultaat, zoals een computer­programma of een bewegende robot

Sport
  1. Fognini verrassend voorbij Nishikori naar halve finales in Miami
  2. Oostende zet (klein) stapje naar finale Europe Cup
  3. Konta bereikt halve finales in Miami na zware driesetter tegen Halep
  4. Nieuw trio aan het hoofd van Argentijnse voetbalfederatie
  5. Grieks voetbal voert play-offs in vanaf seizoen 2017-18
  6. Organisatiecomité L.A. bundelt krachten met vooraanstaande Amerikaanse sporten
  7. Benneteau en Chardy vervangen geblesseerden in Frans Davis Cup-duel tegen Britten
  8. Lotto-Soudal mikt op Benoot: "Neen, Roelandts geen bank achteruit geschoven"
  9. Joran Vliegen bereikt kwartfinales dubbelspel in Challenger Saint-Brieuc
  10. KV Mechelen-doelman Moris opnieuw geveld door zware knieblessure
  11. Belgische meisjes kloppen Rusland en behouden kans op EK-kwalificatie
  12. Erik Lamela ondergaat heupoperatie en mist seizoenseinde bij Tottenham
  13. Turkse verliest gouden plak na “verdachte schommelingen” in bloedpaspoort
  14. Dorian Dessoleil tekent nieuw vijfjarig contract bij Charleroi
  15. Evi Van Acker behoudt 5e plaats in Spanje ondanks twee gele vlaggen
  16. Duitsland zonder Benedikt Höwedes in Rusland voor Confederations Cup
  17. Politie pakt Rus op die Belgische vlag stal
  18. Gilbert slaat zijn slag in de Moeren en diept voorsprong uit, Kristoff wint tweede etappe
  19. Video Kenny Belaey leeft zich uit met trailbike in UCI-hoofdkwartier
  20. Marc Grosjean blijft langer coach van Union