Iedereen moet informaticavaardig zijn

Programmeren is het nieuwe zwemmen

Als we willen dat onze jongeren zich thuisvoelen in de digitale maatschappij van morgen, moeten we ze meer leren dan copy-paste en de startknop van Windows. Ze moeten ook algoritmes kunnen ontwerpen en computers en netwerken begrijpen. Laten we dat opnemen in de eindtermen, schrijven Giovanni Samaey en Jacques Van Remortel.

Wie? Docent wiskundige ­ingenieurstechnieken (KU Leuven) en lid van de Jonge Academie; gewezen directeur van het onderzoekscentrum van het telecombedrijf ­Alcatel-Lucent-Bell.

Wat? Zolang je computervaardigheid niet in de eindtermen opneemt, ben je overgeleverd aan de goodwill van elke school.

De wereld digitaliseert razendsnel, en met ingrijpende gevolgen. Elektronische snufjes in onze huizen, horloges en kleren verzamelen continu gegevens over ons. Machines nemen steeds meer taken over, van auto’s assembleren tot ze besturen, en zelfs in de zorg komen de robots eraan. Ook in sectoren zoals de economie, de sociologie en de ecologie liggen computersimulaties steeds vaker aan de basis van nieuwe inzichten. Als Vlaanderen die boot niet wil missen, moeten onze jongeren informaticavaardig worden. Dat gaat verder dan computers kunnen gebruiken, het impliceert ook inzicht in manieren waarop gegevens opgeslagen en verwerkt worden, algoritmes kunnen ontwerpen en programmeren, en kennis van digitale communicatie over computernetwerken.

Informaticavaardigheid is geen elite­concept dat alleen is weggelegd voor bollebozen in richtingen met veel wiskunde en wetenschappen. Ze is niet alleen van belang voor de ingenieurs en informatici die de digitale producten van de toekomst zullen creëren, maar voor iedereen: het kind dat veilig zijn eerste passen wil zetten op sociale media, de tiener die in alle vertrouwelijkheid foto’s wil delen via de cloud, de volwassene die zich zorgen maakt over zijn gezondheid of zijn job. De digitale revolutie heeft voor iedereen gevolgen. Op gebied van privacy en veiligheid, maar ook voor werkgelegenheid, gezondheid en mobiliteit. Een basiskennis informaticawetenschappen is noodzakelijk voor een sereen maatschappelijk debat over de bijbehorende ethische kwesties.

Bewegende robot

Onderwijs in de informaticawetenschappen is ook de ideale omgeving om ‘computationeel denken’ te ontwikkelen, dat is een stapsgewijs en gestructureerd redeneren van probleem tot oplossing. Computationeel denken is een kerncompetentie die in vele domeinen haar nut kan hebben, of het nu gaat om wiskundige en wetenschappelijke vraagstukken oplossen of correct een noodprocedure of een keukenrecept ontwikkelen. Het is ook een heel motiverende manier om die vaardigheid te verwerven: abstract denken leidt hier steeds tot een concreet resultaat, zoals een werkend computerprogramma of een bewegende robot.

Om al die redenen worden informaticawetenschappen in onze buurlanden in een hoog tempo in het onderwijs geïntegreerd. In Engeland bijvoorbeeld startte vorig jaar in september een curriculum informaticawetenschappen. Ook in Vlaanderen is er een groot enthousiasme bij kinderen en leerkrachten. Buitenschoolse initiatieven zijn talrijk en snel volzet en steeds meer scholen voorzien informaticawetenschappen in hun curricula bij de creatie van nieuwe STEM-richtingen (Science, Technology, Engineering and Mathematics).

Al die inspanningen worden mogelijk gemaakt door een bijzonder groot en actueel aanbod van goedkoop en toegankelijk didactisch materiaal, dat ook geschikt is voor zeer jonge kinderen. De tijd is voorbij dat programmeren alleen kon via complexe programmeertalen. Vandaag kunnen de belangrijkste concepten overgebracht worden met visueel aantrekkelijke, gratis beschikbare grafische programmeertalen (zoals Scratch) of zelfs helemaal zonder computers (zoals bij CS Unplugged). Een goede computerinfrastructuur is dus niet het grootste probleem. Scholen hebben nu al de taak om kinderen vaardig computers te leren gebruiken. De beschikbare machines kunnen probleemloos dienen voor het onderwijs in de informaticawetenschappen.

Twee niveaus

Maar zonder eindtermen rust alle hoop op het enthousiasme van individuele scholen en vrijwilligers, en garanderen goedbedoelde initiatieven geen succes. Wij pleiten daarom voor specifieke eindtermen informaticawetenschappen op twee niveaus: een degelijke basisvorming in het basis- en secundair onderwijs voor alle leerlingen, en een meer gespecialiseerde vorming in specifieke STEM-richtingen. Ook de leerkrachten, zowel de actieve als de toekomstige, moeten worden voorbereid op zo’n onderwijs. Dat kan door de lerarenopleidingen aan te passen en in gepaste navorming te voorzien. Vlaanderen heeft trouwens al een aantal lerarenopleidingen in de informaticawetenschappen, maar ze werven weinig studenten en er is inhoudelijk geen uniformiteit. Ook hier is het een struikelblok dat de eindtermen ontbreken.

Giovanni Samaey en Jacques Van Remortel

Giovanni Samaey en Jacques Van Remortel

Abstract denken leidt hier steeds tot een concreet resultaat, zoals een computer­programma of een bewegende robot

Sport
  1. Zege voor Australische kwalificatiespeler in BDO World Trophy
  2. Koen Casteels verzekert zich met Wolfsburg van behoud in Bundesliga
  3. Brussels op één zege van finaleplaats
  4. Reviewcommissie laat niemand vervolgen na finale Play-off 2
  5. Belgian Cat Heleen Nauwelaers tekent voor het Franse Mondeville
  6. Eén slag te veel: Nicolas Colsaerts grijpt nét naast ticket voor US Open
  7. ROLAND GARROS. Flipkens net als Mertens en Goffin naar tweede ronde, De Greef en Darcis uitgeschakeld
  8. Barcelona stelt Bilbao-coach Valverde voor als nieuwe hoofdtrainer
  9. Karolina Pliskova heeft jacht op Angelique Kerber ingezet
  10. Steve Darcis “zelfs niet ontgoocheld” na uitschakeling op Roland Garros
  11. Jean-Michel Saive blijft vol vertrouwen twee dagen voor voorzittersverkiezing ITTF
  12. AS Roma houdt Kevin Strootman langer aan boord
  13. Érezée mikt op “grandioos BK” mountainbike
  14. Huddersfield Town wint thriller van 200 miljoen euro en mag naar Premier League
  15. Tiger Woods gearresteerd voor rijden onder invloed
  16. Juve-trainer Allegri schuift favorietenrol in Champions League-finale door naar Real
  17. KV Mechelen haalt voormalige rechtsback van STVV terug naar België
  18. Racing Genk neemt uitblinker op het middenveld definitief over van Shakhtar
  19. ROLAND GARROS. Titelverdedigers Djokovic en Muguruza nemen vlot eerste horde, ook Nadal wint
  20. Nepalees wint marathon op Mount Everest