Weduwe Litvinenko: 'Als je zelf normaal bent, kun je onmogelijk het cynisme van die mensen begrijpen.'
Anatoly en Marina Litvinenko op de hoorzitting rond de moord op Litvinenko Foto: Ben Cawthra/REX
dS Weekblad praatte met Marina en Anatoly Litvinenko, de weduwe en de zoon van de Russische dissident Alexander Litvinenko. 'Op mijn 20ste heb ik al meer meegemaakt dan veel mensen in een heel leven.'

Anatoly Litvinenko was 12 toen zijn vader stierf. Hij heeft nog maar zelden over de dood van zijn vader gepraat. Zijn moeder Marina heeft zich altijd afgevraagd of dat niet ongezond is. ‘Ik vond hem altijd een sterke jongen, maar als ik nu naar de foto’s van toen kijk, schrik ik er telkens van hoe klein hij was toen zijn vader stierf. Ik ben soms bang dat hij ontploft als hij dat allemaal voor zich blijft houden.’

Hij herinnert zich dat hij vooral over praktische dingen nadacht: of zijn moeder niet depressief zou worden en wat hij dan moest doen. ‘Ik loop niet zo te koop met mijn gevoelens, wil anderen daar niet mee lastigvallen. Op mijn 20ste heb ik al meer meegemaakt dan veel mensen in een heel leven. Ik was 6 toen ik uit Rusland ben gevlucht, 12 toen mijn vader stierf in een zaak met veel persaandacht en politieke druk. Zoveel zwaarder dan wat mijn vrienden gewoon zijn. Ik zie ook niet hoe ze mij zouden kunnen helpen. Het zijn mijn ervaringen en ze hebben me sterker gemaakt. Anderzijds zijn er nog een hoop mensen die het a hell of a lot moeilijker hebben. Ik heb nooit in een oorlog geleefd, ik heb geen honger, ik ga naar een private school in Engeland.’

In januari heeft Anatoly zijn eerste interview gegeven. Volgens Marina was hij daar pas klaar voor na de crash van MH17, de Maleisische passagiersvlucht die boven het oosten van Oekraïne werd neergehaald door pro-Russische rebellen.

Hij nuanceert: ‘Ik identificeer mij met de nabestaanden: zij beseffen ook dat de daders van die aanslag nooit terecht zullen staan. Maar ik denk dat het moment waarop ik begon te spreken, meer te maken had met mezelf. Lang vond ik dat ik nog niet slim genoeg was. Wat kun je daar ook als 12-jarige over vertellen? Ik moest eerst in staat zijn om uit te leggen wat ik bedoel. Om ernstig genomen te worden en niet gezien te worden als een gekwetst kind dat met een tragedie worstelt.’

Lees  verder in dS Weekblad:

  • Marina Litvinenko over hoe ze haar man ontmoette. 'Mensen maakten grapjes dat hij de jongste FSB-generaal uit de geschiedenis zou worden.'
  • Hoe Litvinenko uit de gratie viel en hoe het gezin Rusland ontvluchte. 'Maanden later verweet mijn moeder mij nog dat ik haar in de steek had gelaten.'
  • Hoe Litvinenko vanuit Londen informatie vergaarde voor de oppositie tegen Poetin. ‘Hij zei dat hij zich heel veilig voelde in Engeland: wat konden ze hem maken op een eiland, beschermd door een koningin?' 
  • Hoe ook Litvinenko de moord op de kritische journaliste Politkovskaja niet had zien aankomen. 'Als je zelf normaal bent, kun je onmogelijk het cynisme van die mensen begrijpen.' 
  • Hoe niemand meteen vermoedde dat Litvinenko opzetttelijk was vergiftigd. 'De eerste keer dat Sasja sprak over kwaad opzet, was dat half om te lachen. De dokter opperde dat hij misschien een bacteriële infectie had. Hij antwoordde dat het wellicht om een bacterie met een militaire graad ging.’