Dit verandert op 1 januari

Op 1 januari gaan een hele reeks nieuwe maatregelen van start. Andere dingen veranderen dan weer. Een overzicht.

Elektriciteit duurder, gas goedkoper

Vanaf 1 januari gelden nieuwe tarieven voor gas en elektriciteit. De elektriciteitsfactuur van een gezin in Vlaanderen zal gemiddeld met 50 euro toenemen op jaarbasis, maar de aardgasfactuur zal met 42 euro dalen.

De elektriciteitsfactuur van een gezin in Vlaanderen met een verbruik van 3.500 kWh stijgt met gemiddeld 8,4 procent, terwijl de aardgasfactuur, voor een gezin met een verbruik van 23.260 kWh, met gemiddeld 3,06 procent daalt. Aangezien twee op de drie gezinnen in Vlaanderen met aardgas verwarmen, zou de totale energiefactuur gemiddeld stijgen met 0,54 procent, aldus de Vreg.

Het gaat om gemiddelden: per regio zijn er traditioneel erg grote verschillen. Alles hangt af onder welke intercommunale men valt.

Proton houdt op te bestaan

Betalen met Proton wordt onmogelijk vanaf 1 januari 2015. Het aantal punten waar gebruikers hun kaart kunnen opladen is vanaf 1 oktober geleidelijk verminderd. In de fase die op 1 januari start, en op 28 februari afloopt, worden de nog resterende Protonterminals uit de markt genomen. Wie na het uitdoven van Proton het opgeladen saldo toch niet opgebruikt zou hebben, kan die som via de bank nog recupereren.

Postzegels worden duurder

Wie een reeks van tien of meer postzegels koopt voor gewone briefwisseling, betaalt 0,72 euro per postzegel. Dat is een stijging met 2 eurocent. De prijs van een enkele postzegel verandert niet (0,77 euro).

Ook een reeks andere postzegels verhoogt in prijs. Zo gaat het tarief voor internationale zendingen van 1,07 euro naar 1,10 euro (binnen Europa) en van 1,29 euro naar 1,32 euro (rest van de wereld) indien minimaal vijf zegels worden aangekocht. Per stuk stijgen de internationale tarieven van respectievelijk 1,17 euro en 1,39 euro naar 1,20 euro en 1,42 euro.

Iets meer op loonbriefje

Vanaf 1 januari treedt de verhoogde forfaitaire aftrek voor beroepskosten in werking. Werkende mensen zullen vanaf dan elke maand tot 12,5 euro extra op hun loonbriefje verschijnen. Het jaar daarop wordt dat zowat 25 euro.De federale regering trekt daarvoor in 2015 450 miljoen euro uit, in 2016 wordt dat verdubbeld.

Verkoper moet melden of huis beschermd is

Wie een woning wil verkopen of verhuren, is vanaf 1 januari verplicht om te melden of het pand beschermd is of voorkomt op een inventaris van onroerend erfgoed. Wie dat niet doet, riskeert een geldboete tot maximaal 10.000 euro.

Wie een beschermd pand wil verkopen of verhuren, zal dat al in het zoekertje of op de affiche moeten vermelden. Voor woningen die op een inventaris staan, geldt de informatieplicht alleen voor de verkoopovereenkomst.

Nieuwe norm voor dakisolatie

Vanaf 1 januari 2015 geldt een nieuwe norm voor dakisolatie voor de woningen in Vlaanderen die gebouwd zijn voor 2006. Daarnaast zullen er ook in Brussel striktere energie-eisen komen.

De nieuwe Vlaamse dakisolatienorm treedt in januari in werking voor alle zelfstandige woningen, zoals studio’s, eengezinswoningen en appartementen.

Chronisch zieken kunnen makkelijker schuldsaldoverzekering afsluiten

Voor personen met een verhoogd gezondheidsrisico, zoals chronisch zieken en ex-kankerpatiënten, wordt het vanaf 1 januari makkelijker om een betaalbare schuldsaldoverzekering af te sluiten. Voor deze, kwetsbaardere, consumenten, is het vaak niet eenvoudig om een schuldsaldoverzekering af te sluiten wanneer ze een hypothecaire lening aangaan voor de koop van een eigen appartement of woning.

Antwerpen belast imagoverlagende winkels

Wie vanaf januari in Antwerpen een nachtwinkel, shishabar of internetcafé wil openen, betaalt daarvoor een startbelasting van 6.000 euro. Wie al zo’n zogenaamde ‘imagoverlagende winkel’ heeft, betaalt een jaarlijks terugkerende belasting van 1.500 euro. Daarnaast vallen ook club-vzw’s, videotheken en seksshops onder deze regel.

Taks op pensioensparen daalt

Om het pensioensparen verder aan te moedigen, verlaagt de federale regering de zogenaamde ‘anticipatieve heffing’ van 10 pct naar 8 pct. Tot en met 2014 werd op de leeftijd van 60 jaar een eenmalige eindbelasting van 10 procent geheven. Die heffing wordt nu verlaagd tot 8 procent. In ruil wordt de volgende vijf jaar al 1 procent ingehouden op bestaande contracten.

Miserietaks wordt teruggeschroefd tot 1 procent

De in de zomer van 2012 gestemde verhoging van de verdeeltaks, die al snel de bijnaam ‘miserietaks’ kreeg, wordt op 1 januari 2015 grotendeels ongedaan gemaakt. Vanaf dan is het basistarief opnieuw 1 procent, in plaats van de eerdere 2,5 procent, voor wie getrouwd was of al minstens een jaar wettelijk samenwoonde.

Gepensioneerde 65-plusser kan onbeperkt bijverdienen

Vanaf 1 januari kan elke gepensioneerde 65-plusser of wie een loopbaan van 45 jaar achter de rug heeft, onbeperkt bijverdienen. De regering-Michel heeft de maximumbedragen geschrapt voor het toegelaten beroepsinkomen dat gecumuleerd mag worden met het pensioen.

Minder goed nieuws is er voor wie op (vervroegd) pensioen kan gaan, maar blijft werken. Tot nu had hij of zij recht op een pensioenbonus. Elke gewerkte dag leverde een extraatje op. De bonus wordt op 1 januari afgeschaft voor iedereen die er voor die dag geen recht op had.

Leeftijdsgrenzen SWT worden opgetrokken

Vanaf 1 januari 2015 worden de leeftijdsgrenzen in het stelsel van werkloosheid met bedrijfstoeslag (SWT, het vroegere brugpensioen) opgetrokken. Het individueel SWT is voortaan pas mogelijk vanaf 60 in plaats van 62 jaar. SWT bij herstructureringen of in bedrijven in moeilijkheden kan vanaf 1 januari pas van 55 jaar en die leeftijd stijgt later geleidelijk naar 60 jaar.

Het SWT voor zware beroepen (ploegenarbeid en onderbroken uren), 20 jaar nachtarbeid en arbeidsongeschiktheid in de bouw vereist voortaan een loopbaan van 33 jaar en een minimumleeftijd van 58 jaar. Die leeftijd stijgt naar 60 jaar na advies van de Nationale Arbeidsraad (NAR).

Zware verkeersovertredingen worden zwaarder bestraft

Bestuurders die meermaals een zware verkeersovertreding begaan, kunnen voortaan strenger bestraft worden. Vanaf een tweede inbreuk kunnen ze hun rijbewijs voor minstens drie maanden verliezen.

De maatregel is bedoeld voor recidivisten. Dat zijn mensen die binnen de drie jaar nadat ze door een politierechter veroordeeld zijn, opnieuw een zware verkeersinbreuk plegen. Het gaat dan bijvoorbeeld om overdreven en onaangepaste snelheid, rijden zonder geldig rijbewijs of onder invloed van alcohol en drugs, vluchtmisdrijf plegen of de aanwijzingen van een agent niet respecteren.

Alcohollimiet professionele chauffeurs daalt tot 0,2 promille

De regels voor rijden onder invloed van alcohol voor professionele bestuurders worden verstrengd. Chauffeurs van vrachtwagens, autobussen en taxi’s mogen voortaan nog maar 0,2 promille alcohol in het bloed hebben. De maatregel moet de verkeersveiligheid ten goede komen. De verstrenging was begin 2012 al aangekondigd, maar gaat pas nu effectief van kracht.

Ook Belgen in buitenland kunnen kiezen welke achternaam ze hun kind geven

Vanaf 1 januari 2015 kunnen ook de Belgen in het buitenland de verklaring tot naamsverandering afleggen om aan hun kinderen de door hen gekozen naam te geven.

Sinds 1 juni 2014 kunnen ouders de naam van de vader, de naam van de moeder of een combinatie van beide namen aan hun kinderen geven, in de volgorde die zij zelf wensen. Belgen die hun woonplaats in het buitenland hebben, konden dit vooralsnog niet omdat de consulaire beroepsposten niet bevoegd waren om deze verklaringen te ontvangen. Dat verandert dus vanaf 1 januari. De regeling geldt tot 31 mei.

Meemoeder in lesbisch koppel moet kind niet meer adopteren

Vanaf 1 januari kan de meemoeder in een lesbisch koppel net als een vader een afstammingsband vestigen ten opzichte van een kind. Tot nu moest een meemoeder steeds via de lange weg van adoptie gaan om dezelfde rechten te krijgen als een vader.

De afstammingsband is automatisch als de moeder en meemoeder gehuwd zijn. Indien het kind buiten het huwelijk geboren is, kan de meemoeder het kind erkennen.

Remgeld voor specialisten wordt vastgelegd

Vanaf 1 januari 2015 bedraagt het remgeld - het bedrag dat patiënten uit eigen zak moeten betalen na tussenkomst van de ziekteverzekering - voor een bezoek aan een geneesheer-specialist 12 euro. Patiënten die recht hebben op de verhoogde tegemoetkoming van de ziekteverzekering, zullen 3 euro moeten ophoesten. Door de maaregel zullen sommige remgelden verhogen, terwijl andere zullen dalen.

Bedrijfswagens zwaarder belast

Werknemers die een bedrijfswagen ter beschikking krijgen en die ook privé mogen gebruiken, betalen vanaf begin volgend jaar meer belastingen. Die belastingsverhoging is het gevolg van de jaarlijkse aanpassing van de standaard CO2-uitstoot voor het berekenen van het belastbare voordeel. Zowel voor diesel- als benzinewagens daalt de standaarduitstoot, waardoor het belastbare voordeel stijgt.

Woonbonus wordt ingeperkt

De woonbonus, de belastingaftrek voor hypothecaire leningen, is vanaf 1 januari 2015 geen federale bevoegdheid meer maar een gewestelijke. In haar regeringsverklaring van 23 juli kondigde de Vlaamse regering meteen aan dat de woonbonus fors ingeperkt wordt.

Voor wie al een lening heeft lopen, verandert er niets, op één detail na: de vermindering in het kader van de woonbonus zal vanaf 2015 niet langer geïndexeerd worden.

De cijfers vanaf 1 januari 2015: het basisbedrag van de woonbonus bedraagt 1.520 euro, de verhoging voor de enige woning bedraagt gedurende de eerste 10 jaar dat de lening loopt 760 euro en de verhoging voor drie kinderen ten laste 80 euro.

Brandweerkorpsen smelten samen

Op 1 januari treedt de lang aangekondigde brandweerhervorming in werking. De 249 brandweerkorpsen worden teruggebracht tot 34 brandweerzones, er komt een eengemaakt statuut voor beroepsbrandweerlui en vrijwilligers en de arbeidsduur wordt teruggebracht tot 38 uur per week. Ondanks de besparingen stijgt de federale dotatie met 46 miljoen euro. Over de eindeloopbaanregeling voor het brandweerpersoneel wordt nog onderhandeld.

Fiscus krijgt info over rekeningen van in het buitenland overleden Belgen

Banken moeten de belastingsadministratie vanaf 1 januari op de hoogte brengen van tegoeden van Belgen die overleden zijn, ook als die in het buitenland woonden. Die verplichting gold tot eind 2014 enkel voor mensen die in België verblijven. De nieuwe wet moet zorgen voor een goede inning van de successierechten.

Verzekeringsbemiddelaars moeten examen afleggen

Wie aan de slag wil als verzekeringsbemiddelaar zal vanaf 1 januari zijn of haar kennis van de verzekeringen moeten bewijzen in een gecentraliseerd examen. Voor elke verzekeringstak waarin de bemiddelaar actief wil zijn, zal hij of zij examens moeten afleggen.

De verplichting geldt voor alle nieuwe verzekeringstussenpersonen, zoals makelaars, agenten en subagenten, maar ook de medewerkers die in contact staan met de consumenten en de verantwoordelijken voor de distributie die op basis van hun diploma niet vrijgesteld zijn. Ook de commerciële medewerkers van verzekeraars zullen het examen moeten afleggen.

Nieuwe maatregelen over werkloosheid

Het federale regeerakkoord bevat een rist maatregelen over werkloosheid die op 1 januari 2015 ingaan. Het gaat meestal om beperkingen in de uitkering of de voorwaarden. Uitzondering wordt gemaakt voor werkende 65-plussers die voortaan tijdelijke werkloosheidsuitkeringen kunnen krijgen.

Wie tijdelijk werkloos is, ziet zijn uitkering dalen tot 65 procent van het laatst verdiende (geplafoneerde) loon. Dat was 70 procent en in 2008 als anticrisismaatregel zelfs 75 procent.

Vlaanderen int registratie- en successierechten

Met de staatshervorming krijgt Vlaanderen er, zoals bekend, een pak bevoegdheden bij. Een ervan is de inning van registratie- en successierechten, die op 1 januari dus een Vlaamse bevoegdheid worden. Daarmee verandert ook de naam. De Vlaamse overheid heeft het voortaan over registratiebelasting en erfbelasting.

Registratierechten zijn belastingen die de ontvanger van de registratie int bij de registratie van akten of geschriften die wegens hun aard, hun voorwerp of een later feit verplicht moeten worden geregistreerd. De registratie gebeurt door het afschrijven, ontleden of vermelden van een akte of van een geschrift door de ontvanger van registratierechten in een register.

Mogelijkheid tot tijdskrediet wordt ingeperkt

Vanaf 1 januari worden de mogelijkheden voor tijdskrediet en landingsbanen ingeperkt.

Nieuwe aanvragen voor niet-gemotiveerd tijdskrediet zijn vanaf volgend jaar niet meer mogelijk. Maar wie tijdskrediet neemt om de zorg voor iemand op te nemen kan dat gedurende 48 kalendermaanden doen in plaats van 36 maanden vandaag.

Landingsbanen worden pas mogelijk vanaf 60 jaar. Bij herstructurering en bij zware beroepen en lange loopbaan kan nog vanaf 55 jaar in het systeem gestapt worden. Dan moet wel een kader-cao worden afgesloten. De sectoren moeten deze cao door eigen cao’s activeren, zoniet verhoogt de leeftijd geleidelijk naar 60 jaar.

Beurstaks gaat omhoog

Beleggers die van plan zijn binnenkort aandelen te kopen of te verkopen, doen dat best nog voor het einde van het jaar. Op 1 januari 2015 stijgt de beurstaks immers zowel voor aandelen als voor beleggingsfondsen. Voor obligaties verandert er niets.

Concreet stijgt de taks op de aankoop en de verkoop van aandelen licht van 0,25 naar 0,27 procent op het hele bedrag. De maximale taks stijgt van 740 naar 800 euro. Voor beleggingsfondsen gaat het om een stijging van 1 naar 1,32 procent, terwijl het maximum toeneemt van 1.500 tot 2.000 euro.

De Watergroep neemt IWM over

De Intercommunale Watermaatschappij (IWM), die drinkwater produceert en levert in acht gemeenten in Limburg en Vlaams-Brabant, gaat op 1 januari op in De Watergroep. Zij neemt de installaties, de leidingen, het personeel en de abonnees van IWM over.

Geen pesticiden meer voor onderhoud parken en bermen

De openbare diensten in Vlaanderen kunnen vanaf 1 januari 2015 in principe geen pesticiden meer gebruiken voor het onderhoud van parken, wegen en bermen. Enkel onder specifieke voorwaarden wordt het gebruik van de pesticiden nog mogelijk.

Niet enkel de terreinen van de gemeenten, maar ook die van scholen, ziekenhuizen, kinderdagverblijven en zorginstellingen vallen onder het verbod.

Litouwen treedt toe tot eurozone

Litouwen treedt op 1 januari toe tot de eurozone. De groep EU-lidstaten die met de euro betaalt, breidt zo uit tot negentien landen, op een totaal van 28 Europese lidstaten.

Tot 31 december is de litas nog de officiële munt van Litouwen. Vanaf 1 januari wordt dat dus de euro.

Europese Bankenunie is compleet

Vanaf 1 januari liggen alle puzzelstukjes van de Europese bankenunie, het versterkte toezicht op de financiële sector, op hun plaats. Ook al zoekt ze in Brussel nog een hoofdzetel, gaat de zogenaamde afwikkelingsraad dan van start. Die raad bereidt de ontmanteling of de herstructurering voor van banken die in de problemen gekomen zijn.

Gemeenschappelijk Landbouwbeleid van EU treedt in werking

Het hervormde Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) van de Europese Unie treedt per 1 januari helemaal in werking. Veranderingen zijn onder meer de nieuwe berekening van de directe inkomenssteun, het meer duurzaam maken van het landbouwbeleid en het vermijden van subsidies die te beurt vallen aan bedrijven die weinig of niets met landbouw te maken hebben, zoals luchthavens en sportclubs.

Het nieuwe landbouwbeleid beslaat de periode 2014-2020, maar de meeste regels zijn pas vanaf 1 januari 2015 van toepassing. Zo moesten de lidstaten en regio’s de tijd krijgen hun wetgeving aan te passen en konden de landbouwers zich voorbereiden.