Panamarenko, meer ingenieur dan kunstenaar
Panamarenko Universum. Foto: Fred Debrock

Sinds vorige week loopt de tentoonstelling Panamarenko Universum in het M HKA in Antwerpen. Vraagt u zich af wat er zo speciaal is aan die voorstelling, of zelfs wie die Panamarenko nu ook alweer is? Voel dan geen schaamte en lees vooral voort.

Wie is Panamarenko en wat doet hij?

Panamarenko, of Henri Van Herwegen, werd geboren in Antwerpen in 1940. Hij groeide op in de stad en ging er studeren aan de Academie voor Schone Kunsten. Hij bleef ook het grootste deel van zijn professionele leven en werken in een huis in de Antwerpse wijk Seefhoek, dat hij ondertussen aan het M HKA schonk;

Panamarenko - het pseudoniem ontleende de kunstenaar aan de Pan American Airlines and Company en aan een gelijknamige Russische generaal - kan zowel een kunstenaar en uitvinder genoemd worden. ‘Hij vond zichzelf meer een ingenieur dan een kunstenaar’, zei wijlen Jan Hoet ooit.

De werken van Panamarenko zijn dan ook vaak even technisch als artistiek. Hij maakte vooral constructies om te vliegen - zijn nieuwe atelier doopte hij ‘de Antwerpse Luchtschipbouw’ - maar ook duikboten, auto’s en zelfs intelligente vogels. Panamarenko laat bewust in het midden of die technologische experimenten ook echt werken.

Waar kent u Panamarenko van?

Met de zeppelin The Aeromodeller (1969) zette Panamarenko zichzelf op de kaart. De ballon maakte de kunstenaar uit polyesterfillm, de gondel die eronder hangt is gemaakt uit rotanpalm. Panamarenko had oorspronkelijk het idee om in die gondel te gaan wonen. Het stuk werd aangekocht door het SMAK in Gent.

De Meikever (1975) kreeg in november 2006 veel media-aandacht toen het werk werd gestolen vanuit datzelfde SMAK. De kleine mechanische kever werd een paar dagen later beschadigd teruggevonden in het park aan het museum, maar kon hersteld worden.

De stalen duikboot Pahama Novaya Zemblaya (1996) is waarschijnlijk één van de meest tot de verbeelding sprekende werken van de kunstenaar. Panamarenko wilde met deze duikboot naar Spitsbergen varen.

Waarom moet u Panamarenko Universum gaan bekijken?

De retrospectieve tentoonstelling in het Muhka geeft een knap overzicht van het oeuvre van Panamarenko. Veertig topstukken zijn aanwezig. Het is van 2005 geleden dat er nog zo veel werken van de Antwerpse kunstenaar bij elkaar gebracht werden.

De bezoeker krijgt echter ook een heel goed beeld van het artistieke proces dat de kunstenaar doorloopt. Daarom worden de werken aangevuld met tekeningen, maquettes en andere objecten, die aanvullende informatie geven.

Foto's: Panamarenko Collectief, Belga

Zaterdag bij uw krant: gratis ticket voor de tentoonstelling Panamarenko Universum in het Muhka.