Ondernemingsklimaat belemmert groei eurozone
Foto: rr
De economie van de eurozone geraakt maar niet uit het slop. Het belabberde ondernemingsklimaat is volgens KBC-econoom Siegfried Top één van de belangrijkste oorzaken van de aanhoudende malaise in de eurozone.

Na een zwak tweede kwartaal, waarin de economie van de eurozone nauwelijks groeide, komt de verwachte heropleving er ook in de tweede jaarhelft niet. Het Duitse Ifo-producentenvertrouwen daalde in oktober zelfs tot beneden het niveau van eind 2012. De groei is ook in Duitsland, traditioneel de locomotief van de eurozone, stilgevallen. Naar oorzaken voor deze stagnatie is het niet ver zoeken: geopolitieke onzekerheid in de zomermaanden, de handelssancties tegen Rusland, zorgen over China en onduidelijkheid over de economische politiek in de eurozone.

Toch is het niet zo dat de wereldeconomie in zijn geheel in het slop zit. In heel wat landen blijft de economie in goeden doen, zeker in de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk. Deze landen groeien aan een ritme van 3%, iets waar beleidsmakers in de eurolanden enkel van kunnen dromen. Ook zij kampen met diezelfde onzekerheden als de eurozone. De zwakte van de eurozone moet dus gezocht worden in het economisch beleid. 

Verkeerde beleidsmix    

Er zijn drie grote verschillen tussen de Angelsaksische economieën en de eurozone. De VS en het VK voerden de voorbije zes jaar een beleid van (extreme) monetaire stimulering, inclusief het aankopen van overheidsobligaties. De Europese Centrale Bank daarentegen  – deels onder Duitse druk – gaf gas, maar hield de andere voet wel stevig op het rempedaal. De huidige deflatiedreiging vloeit daaruit voort. Ten tweede bleef het begrotingsbeleid in zowel de VS als het VK zeer expansief. In de eurozone werd vanaf midden 2010 fors bespaard. Het wegvallen van overheidsstimuli duwde de eurozone dieper in het dal. Ten derde legde de crisis heel wat structurele zwaktes bloot. De arbeidsmarkt mist de nodige flexibiliteit en er zijn heel wat structurele problemen die het ondernemers bijzonder moeilijk maakt succesvol te zijn.

Ondernemingsklimaat verbeteren

De Ease of Doing business indicator van de Wereldbank toont de kern van dit probleem. De VS en het VK prijken respectievelijk op de zevende en de achtste plaats in een wereldwijde ranking van het ondernemingsklimaat. Zelfs de meest ondernemingsvriendelijke eurolanden zoals Finland (9), Ierland (13) en Duitsland (14) hinken achterop. Het eurogemiddelde bevindt zich verderop in de ranking. Vooral Griekenland (61), Italië (56) en ook België (42) halen het gemiddelde onderuit. Zo is het in Italië nog steeds bijzonder moeilijk om een eigen zaak op te starten, een bouwvergunning te krijgen, beschermd te worden als investeerder, aan krediet te geraken, contracten af te dwingen of faillissementen af te handelen. Een lichtpuntje is dat in Spanje (33) en Portugal (25) het ondernemingsklimaat na de recente hervormingen verbeterde. Toch is er nog veel werk aan de winkel. Indien deze structurele problemen niet verder worden aangepakt, zal ook een soepeler monetair en begrotingsbeleid geen zoden aan de dijk brengen. Een lange periode van stagnatie dreigt dan voor de eurozone.