Bij voorbaat verloren
Dyab Abou Jahjah

‘Overwinnende krijgers winnen voor ze naar de oorlog trekken, verliezende krijgers gaan naar de oorlog en proberen dan pas te winnen.’ Het is een citaat uit The art of war van Sun Tzu. Het kan een gepast antwoord zijn op de vraag of het Amerikaanse plan om de organisatie bekend als ‘Islamitische Staat’ te bestrijden kans op slagen heeft.

Niet alleen is deze oorlog een illegale ingreep onder internationaal recht, omdat hij geen mandaat van de VN-Veiligheidsraad geniet, dit is vooral ook een bij voorbaat verloren oorlog. Sterker, hij kan de jihadi’s versterken en verenigen door de rivaliserende organisaties weer dichter bij elkaar te brengen. De beelden van gedode burgers zullen wereldwijd tot meer jihadstrijders leiden, dus ook hier bij ons.

Moet IS niet bestreden worden? Natuurlijk wel. Maar niet met Amerikaanse lucht- en raketaanvallen en een paar schaamlappen. Ze zullen IS wat pijn doen, maar op termijn in zijn voordeel werken. Lucht- en raket­aanvallen kunnen alleen werken indien ze als ondersteunende vuurkracht dienen voor een grondoffensief, en het is uitgesloten dat de Amerikanen of Europeanen een massale grondoperatie in Syrië en Irak lanceren. Europa kan niet en de VS willen niet.

Maar zelfs als ze daartoe bereid zouden zijn, kan een oorlog die wordt geleid door de Amerikanen in Syrië en in Irak, in deze omstandigheden, alleen een debacle worden. Hij zou terecht door de meerderheid onder de Arabische bevolking als een invasie en dus een bezetting ervaren worden. Vanuit elke raam, van achter elke boom, van onder elke steen zullen mensen schieten op de bezettingstroepen. Niet alleen jihadisten zouden tegen die invasie vechten, maar ook hun vijanden zoals Hezbollah, het Syrische regime en Iraakse sjiieten.

Natuurlijk kunnen de VS beweren dat ze een coalitie hebben. En het is inderdaad leuk, en symbolisch van belang, om een vrouw met hoofddoek van het Koeweitse leger als pilote van een F-16 te zien deelnemen aan de bombardementen. Maar dat is niet meer dan ­lege pr die geen overwinningen kan opleveren, maar hooguit wat likes op Facebook.

Een beter plan bestaat wel, maar is voor de VS geen optie. In plaats van zware antibiotica te gebruiken, de patiënt nog zwakker te maken en zijn immuniteit nog verder aan te tasten, had dokter Obama eerst het zwakke en zieke lichaam van Syrië en Irak moeten versterken. Wat vitaminen geven, wat laten rusten, en dan pas een gedoseerde antibioticakuur beginnen die geen schade toebrengt.

Het was beter geweest mochten de VS met Iran, en in mindere mate Rusland, een verstandhouding hebben bereikt over de aanpak van deze crisis, en dan samen druk hebben uitgeoefend op hun respectieve bondgenoten in Syrië, de oppositie en het regime, om een compromis te forceren. De burgeroorlog in Syrië kan alleen eindigen door een pijnlijk en meer dan noodzakelijk compromis, dat de weg bereidt naar een transitiefase, om de staat en zijn legitimiteit in dat land te herstellen.

Het was ook beter geweest hadden de VS samen met Iran een oplossing in Irak kunnen sponsoren, waardoor in dat land een nieuw beleid van nationale eenheid kan worden gevoerd. Een beleid dat niemand marginaliseert en alle gemeenschappen respecteert.

Een oplossing in Syrië en een oplossing in Irak zijn de twee noodzakelijke voorwaarden om een succesvolle strijd tegen IS en andere kwalen te voeren. Dan pas kun je een echte coalitie bouwen waarin Syrië en Irak samen de grondtroepen leveren en Turkije, Iran en de Golfstaten ondersteuning vanuit de lucht garanderen. Alleen zo’n Arabisch-islamitische coalitie kan de legitimiteit hebben om te handelen tegen IS en die te verslaan zonder de Arabische en islamitische wereld te provoceren.

De VS en Europa hebben die legitimiteit niet. Ze behoren niet tot de regio en hun beleid was en is er nog altijd gericht op hegemonie en economisch gedreven cynische realpolitik. Hun ethische saldo is nul, hun koloniale verleden is door de bevolking in de regio nog niet verteerd. Hun steun aan de staat Israël blijft een eeuwig pijnpunt en een kweekvijver voor anti-westerse gevoelens van Jakarta tot in de Handelstraat in Antwerpen.

De oplossing is dus het huidige statenstelsel in de regio helpen te herstellen en saneren, door Irak en Syrië weer op de been te helpen. Wat nu gebeurt, is spelen met vuur. En kan in het gezicht van ons allemaal ontploffen.