Het medium en de niet zo fijne boodschap
Gaza, 22 juli. Bij Israëlische luchtaanvallen kwamen zeven mensen om, onder wie vijf van dezelfde familie. Foto: afp

Facebook is een geweldig medium, vindt Rachida Aziz. Tot er iets gebeurt waardoor je je hele historiek kwijt bent en je niet weet hoe dat komt of bij wie je verhaal kunt halen.

Wie? Brusselse ontwerpster, zaakvoerster van Azira.

Wat? Dat ze het heel erg opneemt voor de Palestijnen en dat op hetzelfde moment haar Facebook-account wordt gewist, kan zoiets toeval zijn?

 

Toen ik vorige vrijdag op Facebook inlogde, kreeg ik een foutmelding. ‘Uw account werd gedeactiveerd.’ Enkele klikken verder kwam ik te weten dat ik niet echt Rachida Aziz ben. En als ik dat wel ben, moet ik dat bewijzen door een kopie van mijn identiteitskaart op te sturen. Dat heb ik meteen gedaan en sindsdien bleef het stil. Zelfs de robotmail liet niets meer van zich horen.

In één klap was ik 4.800 contacten kwijt. Enkele tientallen actieve chat-conversaties van de laatste weken alleen al kon ik niet meer bekijken. Het gaat om conversaties met klanten, familie, vrienden en zakelijke contacten. Ik communiceer even vaak via Facebook als via mail, sms of Whatsapp samen. Van sommige mensen heb ik alleen een Facebook-contact. Ik merkte het dezelfde avond al toen ik doelloos rondliep in de straat van een vriendin bij wie ik uitgenodigd was maar van wie ik het huisnummer niet ken en het telefoonnummer niet heb.

Het nut van Facebook

In een eerste reflex dacht ik dat dit iets te maken moest hebben met de woede die ik net als zoveel van mijn Facebook-vrienden uitgeschreeuwd had over de Israëlische misdaden in Palestina. Mensen hebben van de sociale media een tool gemaakt om hun verontwaardiging te uiten en om de waarheid te achterhalen door bronnen ter plaatse te volgen. Facebook en Twitter geven ons het gevoel dat we iets kunnen betekenen, dat we leugens kunnen doorprikken en politici ontmaskeren. Zo wordt de Franse zender Europe1 belachelijk gemaakt met het bericht dat een honderdtal mensen betoogden in Parijs, terwijl een foto die op dat bericht gemonteerd werd een mensenzee van verschillende duizenden betogers met Palestijnse vlaggen toont. De Franse journalist Frédéric Haziza werd aan de schandpaal genageld nadat hij een foto van gewelddadige protesten in Iran van enkele jaren geleden had laten doorgaan voor een beeld van een uit de hand gelopen betoging in Frankrijk.

Facebook helpt ook om te mobiliseren. Enkele Facebook-vrienden lanceerden een evenement en kregen in nauwelijks een week 10.000 betogers op de been in Brussel. Enkele jaren geleden had je voor hetzelfde resultaat wekenlang moeten leuren met flyers en affiches.

‘Dat is de macht die de sociale media afgenomen hebben van de regeringen en gegeven hebben aan het volk’, schrijft de vaak bekroonde journalist Paul Mason van de Britse zender Channel 4, terwijl hij met verbazing en afgrijzen zijn Twitter-stroom volgt. Hij verwijst naar de uitschuiver van de Israëlische premier Netanyahu, die zich druk maakte over de ‘telegenieke dode Palestijnen’. Israël verliest de harten en geesten van alle Twitter-gebruikers die een stroom gruwelijke beelden van Palestijnse burgerslachtoffers zien telkens als ze een blik werpen op hun smartphone, aldus Mason.

Kafka

Maar zodra je de indruk krijgt dat je er door Facebook uitgepikt wordt om Kafka’s Joseph K. van de dag te worden, besef je hoe fragiel dat is. Dat platform waarop een klein miljard wereldburgers communiceren met elkaar, wordt op een volstrekt ontransparante manier beheerd door een paar duizend anonieme medewerkers die alles over je weten en jij niets over hen. Bedrijven die een publieke dienst bewijzen zijn aan regels onderworpen. Stel je voor dat Bpost zou mogen twijfelen of je wel je echte naam gebruikt als afzender en je adres zou mogen blokkeren omdat je een zedige foto van kussende vrouwen rondstuurde – zoals een Italiaanse vrouw enkele maanden geleden op Facebook overkwam.

Hopelijk doet de toekomstige minister van Consumentenzaken iets aan die willekeur. Om te beletten dat één bedrijf mensen digitaal kan uitgommen.

En, Facebook? Geef me mijn account terug. Ik wil nog altijd mijn woede uitschreeuwen over de gruwel in Gaza, ik wil mensen uitnodigen om samen spandoeken en bordjes te maken voor de volgende betogingen, ik wil moedige journalisten die ik volg in Palestina een hart onder de riem steken door hun berichten te liken en te delen, ik wil lijsten delen van producten en bedrijven die je kan boycotten, ik wil eindeloos herhalen hoe laks ik onze regering vind. Want van niets doen, daar word je zo machteloos van.