Banken moeten betalen om geld bij ECB te parkeren
Foto: REUTERS

De ECB heeft besloten om voor het eerst in de geschiedenis een negatieve depositorente in te voeren. Banken zullen voortaan 0,1 procent moeten betalen om hun overtollig geld bij de ECB te stallen. Daarnaast komen er ook bijkomende leningen die naar kmo’s moeten doorvloeien.

Vooral de negatieve depositorente is opmerkelijk. Als banken tienduizend euro op hun ECB-rekening zetten, krijgen ze na een jaar dus maar 9990 euro terug. Daarnaast werd ook besloten de beleidsrente te verlagen van 0,25 naar 0,15 procent. Dat betekent dat banken nog nauwelijks een vergoeding moeten betalen als ze geld bij de ECB ontlenen.

Beide maatregelen waren verwacht. De wijzigingen gaan in op 11 juni, aldus de ECB in een persbericht. ‘De rentetarieven blijven voor een langere periode op dit niveau’, zei Draghi.De beurzen gaan in een reactie op het nieuws in heel Europa duidelijk omhoog.

De ECB hoopt ermee de economische groei te stimuleren, zodat de eurozone niet in een deflatie-scenario terechtkomt. Dat gevaar was dichterbij gekomen, omdat de inflatie in de eurozone is teruggevallen tot 0,5 procent, ver verwijderd van de ECB-doelstelling van 2 procent. Deflatie, of negatieve inflatie, is erg ongewenst omdat de economie erdoor kan worden afgeremd. Omdat diensten en producten door deflatie goedkoper worden, gaan huishoudens en bedrijven hun aankopen uitstellen. Ook zorgt deflatie ervoor dat schulden zwaarder worden om te dragen. Dat alles kan leiden tot een negatieve spiraal.

Geld voor economie

De negatieve rente moet banken ertoe aanzetten hun geld weg te halen bij de ECB, en in de reële economie te pompen. Dat zou de groei moeten stimuleren. Tegelijkertijd zorgt de maatregel ervoor dat beleggen in euro’s minder aantrekkelijk wordt. ECB-voorzitter Draghi hoopt daarmee te bereiken dat grote institutionele beleggers een deel van hun geld in dollarbeleggingen zullen pompen, zodat de dollar duurder wordt en de euro goedkoper. In zijn visie is de dure euro immers een belangrijke factor bij de zwakke groei in de eurozone.

Leningen voor KMO’s

Op de gebruikelijke toelichting van het rentebesluit kondigde Draghi ook een aantal ondersteunende maatregelen aan. Zo gaf hij aan dat er een reeks nieuwe goedkope leningen zullen worden toegekend aan de banken. Het gaat om 400 miljard euro, met een looptijd van vier jaar. Deze zogenaamde LTRO’s werden ook al in december 2011 en maart 2012 uitgegeven, toen telkens zo’n 500 miljard euro met een looptijd van 3 jaar.

Bijkomende voorwaarde is dit keer wel dat die extra middelen bij de bedrijven terechtkomen. Als de banken het geld voor andere doelen gebruiken, moeten ze de lening vervroegd terugbetalen, stelt hij. Concreet lopen de leningen tot september 2018, maar wie niet aan de voorwaarden voldoet zal het volledige geleende bedrag al in 2016 moeten ophoesten.

Hij kondigde ook aan dat de bestaande maatregelen uit het OMT-programma, het reddingsplan voor de euro uit 2012, voor onbepaalde tijd worden verlengd. Draghi zei dat het programma ‘zo lang als nodig’ wordt verdergezet, maar zeker nog tot eind 2016.

De zogenaamde “sterilisatie” van overheidsobligaties die de ECB in portefeuille heeft, wordt stopgezet. Hierdoor zou voor zo’n 165 miljard euro aan extra liquiditeit in het systeem komen.

Geen staatsobligaties

Tot het opkopen van staatsobligaties komt het voorlopig niet. In de vragenronde gaf Draghi aan dat deze maatregelen wat hem betreft groot genoeg zijn. Maar volgens hem is dat niet noodzakelijk het eindpunt, hield hij de deur voor een toekomstige opkoop voorlopig open.

Spaarboekje

Draghi ging ook even in op de kritiek dat de spaarders worden benadeeld door de lage en zelfs negatieve renteniveaus. Want als de banken goedkoop kunnen lenen bij de ECB, zullen ze minder geneigd zijn om op het spaarboekje wel een mooie rente te bieden.

De ECB-voorzitter wees erop dat de Europese Centrale Bank met de stappen groei en herstel wil realiseren. “Dan zullen de rentestanden ook stijgen”, aldus Draghi. ‘Het is verkeerd om te zeggen dat we spaarders willen onteigenen. Het zijn de banken die de rentes doorgeven, niet de ECB.’

‘Beperkt effect’

Analisten hebben er de afgelopen dagen al op gewezen dat de effecten van de negatieve depositorente beperkt zullen zijn. Velen verwachten niet dat dit banken ertoe zal aanzetten om meer geld uit te lenen aan bedrijven en huishoudens. De meeste banken zijn immers bezig geld opzij te zetten om aan de hogere kapitaalvereisten te voldoen. Bovendien hebben ze hun fondsen op ECB-rekeningen de afgelopen tijd al sterk afgebouwd. Er valt op dat vlak niet zo heel veel meer resultaat te behalen. De negatieve rente is bovendien een te geringe stimulans om grote hoeveelheden geld in beweging te brengen.

Dat leert ook het experiment dat de Deense nationale bank heeft uitgevoerd. De Denen voerden in juli 2012 al een negatieve depositorente voor de banken in, maar dat had op het terrein weinig effect. In april van dit jaar werd de depositorente weer positief.

Britse Centrale Bank Britse centrale bank handhaaft het belangrijkste rentetarief, de herfinancieringsrente, op 0,5 procent. Dat was vrij algemeen verwacht. Het is nu uitkijken naar het rentebesluit van de Europese Centrale Bank.

Het historisch lage tarief van de Bank of England geldt al meer dan 5 jaar. De Bank of England liet donderdag ook de omvang van het steunprogramma voor de economie ongewijzigd, op 375 miljard pond (462 miljard euro).

Beide besluiten werden door economen verwacht. Op 18 juni worden de notulen van de vergadering naar buiten gebracht en zal duidelijk worden in hoeverre de meningen over het te voeren beleid uiteenlopen.