Je identiteit zit niet tussen je benen
Dana International, geboren als man, nu een vrouw (links). Conchita Wurst laat zich niet in een genderhokje duwen (rechts). Foto: *

Over het optreden van Conchita Wurst op het Eurosongfestival valt te discussiëren, maar vast staat wel dat haar verschijning het debat over genderfluïditeit heeft geopend, zegt Joz Motmans. Want tussen man en vrouw zitten tientallen nuances.

Wie? Coördinator Transgender Infopunt. Onderzoeker Universiteit Antwerpen.

Wat? De media-aandacht rond Conchita Wurst kan jongeren die worstelen met hun identiteit een duwtje geven om hulp te zoeken.

De overwinning van Conchita Wurst op het Eurosongfestival lokt veel reacties uit over gender (is het een man of vrouw?) en over de betekenis van haar overwinning (is het goed voor transgenders? Een politieke afrekening?). Ook binnen transgenderkringen is niet iedereen opgezet met haar figuur, zo blijkt. Conchita is inderdaad geen typisch rolmodel voor de transgender- of holebigemeenschap.

Net nu we min of meer gewend zijn aan het schoolvoorbeeld van de transseksueel, blijkt het allemaal nog ingewikkelder te worden.

Dana International, dat was een vrouw, want zij was geopereerd. Conchita is een man, want hij onderging geen geslachtsoperatie. En omdat hij een vrouw uitbeeldt, is het een travestiet. Toch? Nee, zo eenvoudig is het niet. Je identiteit, wat je voelt te zijn, zit niet tussen je benen, maar tussen je oren. Wat tussen je benen zit, kan daarbij hinderlijk zijn, een reden waarom sommigen hun lichaam laten aanpassen, maar het hoeft niet te storen. Kortom: niet iedereen die zich niet voelt zoals hij of zij geboren is, zal ook medische stappen ondernemen. Omdat er tussen man en vrouw een wereld van verschillende kleurtinten ligt.

Tussen man en vrouw

Ook Conchita is niet in één hokje te plaatsen, en dat is precies wat zij wenst. Conchita maakt duidelijk dat er veel meer is dan alleen man en vrouw, en effent zo de weg naar de genderdiversiteit, of nog: genderfluïditeit. Iets waar een gemiddelde transvrouw geen voorbeeld aan zal nemen, en zich niet in zal herkennen. En dat hoeft ook niet. Maar laten we met zijn alleen erkennen dat er zoveel meer mogelijke genderidentiteiten en expressievormen zijn dan enkel man of vrouw (Facebook introduceerde onlangs maar liefst 50 opties).

Dat dit ‘anders voelen’ een wijdverspreid fenomeen is, werd recent duidelijk in een Vlaamse studie. Daaruit blijkt dat in de groep geboren mannen, maar liefst 0,7 procent zich eerder een vrouw voelt. En omgekeerd, in de groep geboren vrouwen, voelt 0,6 procent zich eerder een man. Dat lijkt misschien niet veel, maar wanneer we de Belgische bevolking van 18 tot 80 jaar nemen, dan slaat dit toch op een groep van om en bij de 30.000 volwassenen.

De media-aandacht rond Conchita zal voor sommigen onder hen ook een duwtje in de rug betekenen om hulp te gaan zoeken. Als Conchita voor de genderfluïde mensen onder ons hetzelfde empowerende effect heeft als Dana International had voor de groep transseksuelen, dan hou ik mijn hart vast voor de wachtlijsten bij de gespecialiseerde centra in ons land. Na de overwinning van Dana International zagen we immers een verdriedubbeling van het aantal nieuwe cliënten: mensen die (eindelijk) hulp durfden te gaan zoeken voor hun gewenste genderrolomkering.

Genderfluïde hulp

Het verschil tussen de tijd van Dana International en Conchita Wurst is dat deze gespecialiseerde teams intussen ook openstaan voor de genderfluïde hulpvragen, en niet alleen de klassiek transseksueel verderhelpen. De instroom neemt de laatste tijd sowieso al overweldigend toe, mede dankzij de media-aandacht voor het thema. Tijdens de eerste vier maanden zag het genderteam aan het UZ Gent al 73 nieuwe cliënten bij het jongeren- en het volwassenteam, wat al een verdubbeling betekent tegenover vorig jaar, toen er in het hele jaar 113 nieuwe aanmeldingen geteld werden.

www.transgenderinfo.be