Canadese studie haalt nut mammografie opnieuw onderuit
Foto: shutterstock
Het nut van borstkankerscreening wordt al langer in twijfel getrokken - onlangs nog in deze krant door huisarts Ann Van den Bruel - en een nieuwe grootschalige Canadese studie legt opnieuw cijfers op tafel die de stelling bevestigen. De resultaten van de studie werden gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschift British Medical Journal.

Aan de studie namen bijna 90.000 vrouwen tussen 40 en 59 jaar deel. Die vrouwen werden in twee groepen verdeeld: de ene helft ging jaarlijks bij de dokter langs voor een mammografie, de andere helft voerde hun borstonderzoeken zelf uit. Dat werd vijf jaar lang - tussen 1980 en 1985 - nauwgezet gedaan.

Daarna werden de vrouwen nog twintig jaar opgevolgd, en konden de wetenschappers vaststellen dat in beide groepen ongeveer evenveel vrouwen aan borstkanker waren overleden. In de mammografiegroep werden wel iets meer dan honderd kankers vastgesteld die kunnen worden toegeschreven aan overdiagnose.

Meer diagnoses, maar ook onnodige behandelingen

Uit de resultaten blijkt dus dat heel wat dames, bij wie niet-levensbedreigende vormen van borstkanker werden ontdekt, onnodig operaties, chemotherapie en bestraling ondergingen. Een probleem dat huisarts Ann Van den Bruel vorige maand nog aankaartte in De Standaard.

'De testen pikken ook kleine kankerhaarden op die nooit groter worden en nooit uitzaaien. Het zijn de schaapjes van de kankerhorde: ze blijven rustig zitten en zijn totaal ongevaarlijk. Helaas kunnen we die schaapjes niet onderscheiden van de wolven: agressieve kankers die wel snel groter worden en uitzaaien. Elke grote kanker is ooit klein begonnen, maar niet elke kleine kanker wordt ooit groot', aldus Van den Bruel

Ook de Canadese wetenschappers erkennen dat veel kankers langzaam - of zelfs helemaal niet - groeien en eigenlijk geen behandeling vragen. Sommige vormen van kanker krimpen zelfs of verdwijnen vanzelf. Helaas kunnen dokters dat na de diagnose niet weten, dus worden ze allemaal behandeld. Volgens Van den Bruel krijgen per 1.000 vrouwen drie tot veertien van hen een onnodige diagnose en behandeling.

Toekomst?

Het is dus niet de eerste studie die de impact van mammografieën in vraag stelt en het zal zeker niet de laatste zijn. De Amerikaanse krant The New York Times schrijft dat de American Cancer Society het onderzoek, samen met alle andere studies rond borstonderzoeken, dit jaar zal opnemen in een officiële herziening van hun richtlijnen.

Voorlopig is Zwitserland het enige land waar ze aansturen op minder screenings. Bij ons bracht het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCG) onlangs een lijst uit met de voor- en nadelen van borstkankeronderzoeken. Op basis van die lijst raadde de overheid systematische screenings bij vrouwen tussen 40 en 49 jaar af.