De cassette blaast 50 kaarsjes uit
Foto: Benoit Jammes
De audiocassette is vandaag precies 50 jaar oud. Zijn deze analoge tapes anno 2013 echt een relict uit het verleden, of beginnen ze langzaam aan een heropleving?

Het was het Nederlandse Philips dat in 1963 de audiocassette op de wereld losliet. Deze nieuwe revolutie ontstond in de Philips-vestiging in Hasselt, waar ingenieur Lou Ottens - die enkele decennia later ook aan de wieg van de cd zou staan - samen met een tiental collega's de eerste audiocassette ontwikkelde.

De Philips EL1903 was in 1963 de allereerste cassette.

Op 30 augustus 1963 werd de nieuwe geluidsdrager voor het eerst getoond op de IFA-beurs in Berlijn. In de jaren daarna groeide het cassettebandje uit tot een van de populairste geluidsdragers, en werd het al snel een goedkoper alternatief voor vinyl.

De introductie van de Walkman van Sony stuwde vanaf 1979 de cassette naar zijn hoogtepunt, maar midden jaren 90 moet het jaar na jaar terrein prijsgeven aan die andere uitvinding van Ottens: de compact disc. In 1990 verkoopt de muziekindustrie in de Verenigde Staten nog 442 miljoen muziekcassettes. In 2009 waren dat er nog slechts 34.000.

Potloden en plakband

Maar zelfs na de komst van de cd verdwijnen audiocassettes niet uit de huiskamer. Het is zelfs vooral de lege variant, die gebruikt wordt om op te nemen, waar iedereen de warmste herinnering aan zal koesteren. Hele generaties jongeren spenderen urenlang bij de radio, vinger op de opnameknop, om hun favoriete songs uit de Top 30 of De Afrekening op een cassetje te registreren. En maar hopen dat die vervelende presentatoren lang genoeg zwijgen en niet door de intro van 'Papa Don't Preach' beginnen kwekken.

Wie zeker wilde zijn dat er niets anders werd opgenomen op een cassetje, kon bovenaan het plastic klepje van de behuizing afbreken en zo de opname beveiligen. Door nadien een stukje plakband over dat gaatje te plakken, werd die beveiliging overigens ongedaan gemaakt. Analoge technologie op zijn best.

Een ander rekwisiet dat vaak samen met cassettebandjes wordt gebruikt, is het potlood. Iedereen geboren na pakweg 1990 zal het verband tussen de twee voorwerpen niet meteen zien, maar een potlood (of een balpen) was de ideale compagnon om een bandje manueel terug te spoelen. De combinatie cassette-potlood is intussen zowat uitgegroeid tot het ultieme voorbeeld voor nostalgische zielen om te verwijzen naar 'de goede oude tijd' van hun jeugd. Er is - uiteraard - zelfs een Facebookgroep voor dergelijke nostalgici.

Revival op komst?

Herinneringen ophalen aan vervlogen tijden is geestig, maar toch zal de audiocassette wellicht nooit helemaal uit beeld verdwijnen. Steeds meer bands - MGMT, She & Him, The Dirty Projecters en Deerhunter, om er enkele te noemen - brengen nieuwe albums immers ook uit op tape.

Niet vanwege van de geluidskwaliteit (die is vreselijk), het gebruiksgemak (weinig mensen hebben nog een cassettespeler) of de kostprijs (de productiekost van cd's is relatief laag), maar puur uit nostalgie. De heropleving van de cassette is, 50 jaar na de introductie, een (kleinschalig) feit.

Ghost in the Machine- Bob Marley. Copyright iri5

Kunstige cassettebandjes

Het zijn niet enkel nostalgische muziekbands die teruggrijpen naar de cassette, ook veel kunstenaars laten zich inspireren door de analoge audiodrager van weleer. De Fransman Benoit Jammes bijvoorbeeld, die eigenzinnige creaties maakt met de behuizingen. Of Erika 'iri5' Simmons, die met de afgerolde tape hommages brengt aan artiesten.

Creatief met oude cassettes

Maar er zijn ook genoeg creatieve manieren om echte cassettes nieuw leven in te blazen - en dan hebben we het niet over de hipsters met een retro cassettecase voor hun iPhone. Als je niet vies bent om de handen uit de mouwen te steken, vind je online heel wat leuke nieuwe bestemmingen voor je cassettes. Een heel eenvoudig trucje is het doosje gebruiken als smartphonehouder. Maar het kan beter. Veel beter zelfs. Op Scraphacker staan leuke ideeën (en handleidingen) om cassettes in te zetten voor portefeuilles, handtassen, stoelen, lampen, notitieboekjes, en ga zo maar door.

Van cassette naar mp3

Geen ambitie om een kast te maken van cassettebandjes, omdat die nog te veel herinneringen bevatten - opnames van je eigen zangkunsten op tweejarige leeftijd, of van luisterspelen die je kinderen ooit gemaakt hebben bijvoorbeeld? Dan zijn er manieren om de inhoud van die tapes te digitaliseren en op je computer te zetten.

De goedkoopste manier om dat te doen, is met een speciale stereokabel met twee 'mannelijke' 3,5 mm-aansluitingen - voor enkele euro's vind je die online. Eén kant gaat in de hoofdtelefooningang van je cassettespeler, de andere kant in de line-in van je computer. Met de audiorecorde van Windows of met een gratis programma zoals Audacity, is het dan gewoon een kwestie van aan de ene kant op Play te duwen, en aan de andere kant op Record.

Heb je veel cassettes die je wil omzetten en heb je je cassettespeler al eeuwen geleden naar de kringloopwinkel gebracht, dan loont het om te investeren in een oplossing zoals het Ion Tape 2 PC-cassettedeck. Dat is een dubbele cassettespeler die je rechtstreeks via USB kan aansluiten op je pc. Er is ook een Express-versie, die de afmetingen van een walkman heeft. Kijk zeker eens op tweedehandssites. Veel mensen die een dergelijk apparaat aanschaffen, gebruiken het na een eenmalige importeeroperatie immers niet meer.

Wie overigens graag de typische cassette(speler)geluiden nog eens graag hoort, die kan terecht op Soundsnap.com, waar tientallen verschillende geluidjes met cassettes zijn verzameld.