Kunnen de Britten koning Charles passeren?
Foto: AP
Nu de Britse koninlijke familie heeft uitgebreid is met prins George, blijft nog maar de vraag wanneer het kind ooit koning zal kunnen worden. Voor hem zijn prins Charles (64) en prins William (31) nog aan de beurt, maar niet voor de kranige Queen (87) plaats wil maken. Charles is sinds 2007 de Europese monarch met de langste wachttijd. Wanneer is het zijn beurt? En zou het niet logischer zijn dat William zijn grootmoeder onmiddellijk opvolgt?

Een Britse koning of koningin sterft traditioneel in het harnas. Dat betekent dat de 87-jarige koningin Elizabeth op de troon zal blijven, zolang ze kan. Als ze op een dag daadwerkelijk niet meer in staat is om te regeren, kan ze een rist taken aan haar zoon overdragen en hem als regent aanduiden, maar daadwerkelijk troonsafstand doen is in Groot-Brittannië, conform de traditie, geen optie. Dat is conform de traditie, want het Verenigd Koninkrijk heeft geen geschreven consitutie of grondwet waarin de functie van de monarch is bepaald. De ongeschreven regels en tradities zijn er echter net zo bindend als een geschreven grondwet.

Queen tot in de kist

Een Britse vorst(in) belooft bij zijn of haar kroning 'zijn/haar hele leven, zij het kort of lang, in dienst van u te stellen'. Die traditie wordt in Buckingham Palace nog altijd in ere gehouden: de term abdicatie wordt ten paleize niet gebruikt. De Britse majesteit is daarbij ook nog eens het hoofd van de Anglicaanse Kerk, aftreden staat gelijk aan de connectie met God verbreken. Zo bleef ook George III in de achttiende eeuw op de troon tot hij bezweek, hoewel hij de laatste jaren van zijn leven volslagen krankzinnig was.

Opmerkelijke anekdote: toen Elizabeth II in 1980 gebeld werd met de mededeling dat koningin Juliana van Nederland afstand zou doen van de troon, zou ze nijdig gezegd hebben 'typisch Nederlands'. Wat ze over Albert II te zeggen had, willen we ongetwijfeld niet weten.

Daar komt nog bij dat de Britten eerder geëxperimenteerd hebben met aftreden: Elizabeths oom Edward VIII deed in 1936 troonsafstand om met een gescheiden Amerikaanse te trouwen. Dat is de natie niet goed bevallen. De abdicatie veroorzaakte een consitutionele crisis, waar de Windsors zich met moeite van herstelden. Hij bewees dat een abdicatie in Engeland mógelijk is (mits goedkeuring van de zestien parlementen), maar zette met de slechte afloop zeker geen precedent.

En als Charles nu niet meer wil?

De hele afkeer van abicatie is een vervelende traditie voor haar zoon, de 64-jarige prins Charles, die al sinds zijn kleutertijd op de troon wordt voorbereid. Zijn hele leven stond in het teken van het 'nakende' koningschap: we achten de kans dat Charles de troon vrijwillig aan zijn zoon doorschuift, dan ook klein. Zelfs áls Charles dat zou willen, is de kans klein dat het zal worden aanvaard: de monarchie baseert zich op een middeleeuws erfopvolgingssysteem, waar de traditionele Britten echt niet zomaar van gaan afwijken.

De lagere populariteit van Charles deden die (louter theoretische) optie de voorbije jaren alleen maar luider weerklinken, al maakte Charles na de feestelijkheden voor het diamanten jubileum van de Queen (onder meer dankzij een optreden als weerman op de Schotse televisie en een bewogen speech voor zijn moeder) wel wat goed. Uit peilingen daarna, in 2012, bleek dat ondertussen wel 44 procent van de Britten de 64-jarige prins op de troon wou zien. 'Slechts' 38 procent koos nog voor William.

Charles maakte zich in de decennia daarvoor bij heel wat Britten onpopulair, toen in 1994 zijn buitenechtelijke relatie met Camilla Parker Bowles bekend raakte. Toen prinses Diana in 1997, een jaar na haar echtscheiding van Charles, bij een ongeluk om het leven kwam, moest Camilla zich maanden voor het publiek verborgen houden. Ook opmerkelijk: Camilla zal, als Charles koning wordt, nooit officieel koningin worden Bij hun huwelijk in 2005 werd vastgesteld dat zij zal worden aangeduid als Her Royal Highness The Prinsess Consort, of de Prinses-Gemalin. Daarvoor moet het Parlement wel de wet nog wijzigen, als het zover komt.

En wat wil William eigenlijk?

Prins William verklaarde de voorbije jaren al herhaaldelijk zijn vader niet te willen passeren. 'De prins heeft geen enkel verlangen om het koningschap voortijdig op zich te nemen', liet een woordvoerder van de prins in 2010 nog aan de Sunday Telegraph weten.

Een geluk voor Charles. Want hij is er zo klaar voor, hij heeft zelfs al een naam. De kroonprins liet zich in de voorbije jaren al herhaaldelijk ontvallen de troon te willen bestijgen als George VII, omdat zijn eigen naam zoveel negatieve connotaties kent in de geschiedenis. Charles I ontketende een burgeroorlog in de 17de eeuw en eindigde op het schavot, Charles II wordt vooral herinnerd om zijn excessen, minaressen en buitenechtelijke kinderen. We houden ons hart vast voor Charles III.

Nu zijn kleinzoon George wordt gedoopt, is dié naamsverandering misschien ongepast. Laat het gokken om de naam van de koning-in-spe vooral beginnen.