NMBS ontbindt contract met constructeur Fyra
Descheemaecker op de persconferentie Foto: EPA
De conclusies van de Britse en Franse ingenieurs die de Fyra-treinstellen onderzochten, zijn vernietigend. Dat heeft NMBS-topman Marc Descheemaecker gezegd op een persconferentie. De raad van bestuur van de NMBS heeft dan ook beslist om de levering van de bestelde treinen te weigeren en het contract met AnsaldoBreda te ontbinden. Ondertussen zal de Thalys haar aanbod van en naar Nederland uitbreiden.

Descheemaecker heeft er geen vertrouwen in dat leverancier AnsaldoBreda de problemen kan oplossen met de hogesnelheidstrein, onder meer omdat de Italiaanse constructeur in financieel zwaar weer zit. Ook de geloofwaardigheid van het bedrijf is een fundamenteel probleem, aldus Descheemaecker, en dat heeft ook gevolgen voor de veiligheid. 

'Dit is geen kwaliteitskenmerk', aldus Descheemaecker. 'Het zou humoristisch zijn als het niet zo pijnlijk zou zijn.'

Volgens Descheemaecker zijn er zoveel issues dat het een vreselijke opgave wordt om alle problemen op te lossen. MottMacDonald, de Britse expert van NS en NMBS, stelt dat het nog 17 maanden zal duren om alle treinstellen in orde te brengen. Descheemaecker zelf is meer pessimistisch en schat het op meer dan 22 maanden. ‘Dat is zeven jaar na de beloofde leveringsdatum.’

De NMBS zal ook de bankgaranties lichten op de al betaalde voorschotten. De spoorwegmaatschappij hoopt zo de reeds betaalde 35 miljoen euro te recupereren. De NMBS liep 'verscheidene miljoenen' euro's schade op en zal die voor de rechtbank verhalen op de constructeur, AnsaldoBreda. Het gaat onder meer om de kost van het inzetten van de vervangende treinen. Volgens Descheemaecker zijn er bij de aankoop 'inschattingsfouten' gemaakt.

Huizenhoge scores bij 'stofkam-analyses'

Descheemaecker legde uit hoe Britse en Franse ingenieurs - van Concept Risk het bureau dat door de NMBS onder de hand werd genomen - de Fyra-treinstellen de afgelopen weken aan verregaande tests onderwierpen. 'De onderzoekers in Watergraafsmeer voerden op twee Fyra-treinen zogenaamde 'stofkam-analyses' uit.'

Bij die stofkam-analyses worden punten gegeven voor alle technische fouten of gevaren voor de veiligheid die ontdekt worden. Een trein die 10 punten krijgt, wordt meestal al afgekeurd voor gebruik. 'De eerste trein die onderzocht werd, behaalde 1157 punten, de tweede 2019', bekende Descheemaecker.

Geplooide ijzeren delen van het dak en asbreuken

Aan de hand van videobeelden ging hij het rijtje aan mankementen af die door de ingenieurs werden gesignaleerd. Zo plooide er tijdens de testen een ijzeren deel vanhet dak richting de elektriciteitsleidingen boven de trein. 'Ik kan signaleren dat zoiets heel gevaarlijk is', aldus Descheemaecker laconiek. Er vonden ook asbreuken plaats terwijl de treinen al reden.

Verder spraken de rapporten van onaanvaardbare roestvorming, elektrische componenten waren bereikbaar voor de sneeuwval, en de elektrische kabels waren zeer kwetsbaar doordat ze onder de trein werden doorgetrokken.

'De montage gebeurde verschillend van trein tot trein. Zelfs met bijkomende bescherming werd er versnelde veroudering vastgesteld en er waren veel tekortkomingen in verschillende aspecten van het design', las Descheemaecker voor uit de rapporten van de onderzoekers.

Alternatieven reiziger

Volgens de NMBS ligt de focus nu op de reiziger. Er wordt volop gezocht naar alternatieven voor de treinverbinding met Nederland. 

De NMBS zal de Nederlandse spoorwegen voorstellen het bestaande vervangende treinaanbod van ICT-treinen tussen Brussel en Den Haag op te trekken van vandaag acht naar tien in september en later naar twaalf. De NMBS zal als aandeelhouder Thalys vragen het hogesnelheidsaanbod tussen Brussel en Amsterdam te verhogen van negen naar twaalf vanaf december.

En nog in de pijplijn, er zijn gesprekken aan de gang met Eurostar voor een nieuwe verbinding tussen Brussel, Londen en Amsterdam.

3 maanden

De Fyra is een project van het Nederlandse NS Hispeed en de NMBS. De hogesnelheidstrein V250 van de Italiaanse treinbouwer AnsaldoBreda ging vorig jaar in december voor het eerst rijden tussen Amsterdam en Brussel, maar werd na aanhoudende technische problemen en het verliezen van bodemplaten in januari tijdelijk aan de kant gezet.

De Belgische spoorwegen gaven daarop AnsaldoBreda drie maanden de tijd om de drie V250-treinstellen die de NMBS zou aankopen, op het gewenste kwaliteitsniveau te brengen. Indien de Italiaanse treinbouwer na drie maanden in gebreke zou blijven, dan stipuleert het contract dat het ontbonden mag worden.