Wat moet u weten over de Noordpool-'Cold Rush'?
Foto: rr
Door het smeltende ijs van de Noordpool worden nieuwe scheepvaartroutes mogelijk en worden gas- en oliereserves plots wel bereikbaar. Maar daardoor neemt de druk op het milieu toe. De leden van de Arctic Council bespreken vandaag hoe ze daar mee zullen omgaan.

Het snel smeltende ijs verandert de dynamiek van de regio razendsnel, met nieuwe economische mogelijkheden zoals oliewinning. Maar dat stelt ook nieuwe gevaren en problemen.

De leden van de Arctic council - Rusland, Finland, Denemarken, Zweden, Noorwegen, IJsland, de Verenigde Staten en Canada - zullen vandaag onder meer een verdrag tekenen over de aanpak bij mogelijke olielekken in de regio. 

Van wie is de Noordpool?

Rusland, de Verenigde Staten, Canada, Denemarken en Noorwegen azen allemaal op het noordpoolgebied voor de vele bodemschatten die onder de ijskap te vinden zijn.

Elk aangrenzend land heeft op basis van de VN-Conventie over het Zeerecht uit 1982 een ‘exclusieve economische zone' in de Noordelijke IJszee van 370 kilometer buiten de eigen kustlijn.

Volgens de conventie kan de economische zone wel uitgebreid worden als een land kan bewijzen dat het uitlopers heeft onder water. Daarvoor moet wetenschappelijk bewijsmateriaal voorgelegd worden aan een daarvoor speciaal opgerichte VN-commissie.

Zowel Rusland, Canada als Denemarken denken dat de Noordpool een uitloper is van hun land. In 2007 plantte Rusland zelfs een titanium vlag op de zeebodem.

Welke grondstoffen maken de noordpool aantrekkelijk?

Nu het poolijs sterk aan het smelten is, komen die steeds meer binnen handbereik. Zo bevinden zich grote hoeveelheden fossiele brandstoffen, zoals olie en gas, in de arctische bodem. Mogelijk is er daarnaast ook nog diamant en zelfs uranium te vinden.

Amerikaanse onderzoekers schatten dat onder het ijs mogelijk 30 procent van de onontdekte gasreserves en 13 van de onontdekte oliereserves verborgen ligt. Dat voedt de angst voor een 'cold rush' in het afgelegen gebied, ondanks de hoge kosten en moeilijke werkomstandigheden.

Hoe snel smelt het noordpoolijs?

Het ijs op de Noordpool smelt duidelijk en alsmaar sneller.

De Arctische ijsplaat is in de zomer van 2012 gekrompen tot 3,4 miljoen vierkante kilometer. Dat is 50 procent minder dan de gemiddelde waarden van de jaren tachtig en negentig. Binnen drie tot vijf jaar kan de Noordelijke IJszee in de zomer een koude pap van zoet- en zoutwater worden, schat het Witte Huis.

Ook het landijs en de permafrost ontdooien volgens het rapport sneller dan ooit.

Wat zijn de gevolgen voor het milieu?

De groeiende exploitatie van grondstoffen bedreigt volgens een onderzoek van de Verenigde Naties het kwetsbare ecosysteem op de Noordpool. Het smelten van het ijs veroorzaakt een stormloop op de fosiele brandstoffen die het smelten in de hand hebben gewerkt.

De klimaatsverandering draagt bij tot de verhoging van de globale zeespiegel en bedreigt diersoorten als de ijsbeer.

'Het smeltende ijs is een catastrofe, geen winstmakende opportuniteit', verklaarde acteur en milieuactivist Ezra Miller die aan een actie op de Noordpool deelnam.