Hersenonderzoek kan geen bewijsmateriaal zijn

Hersens kun je scannen, persoonlijkheid niet

De kans dat een willekeurig persoon met een abnormale hersenscan schizofreen is, is hooguit twee procent. Dat blijkt dan nog uit wetenschappelijk onderzoek dat is uitgevoerd met meer accurate apparatuur dan in de zaak-De Gelder, zegt Wouter Duyck .
Hersens kun je scannen, persoonlijkheid niet
‘Hersenscans kunnen geen misdaad voorspellen.' Foto: Kim De Gelder. epa

Vorige week werd in het Gentse hof van assisen gezwaaid met hoogtechnologische hersenscans om de (on)toerekeningsvatbaarheid van Kim De Gelder te bepleiten. Het publiek smeekt om zo'n smoking gun: een overtuigend en objectief bewijs dat er wel degelijk iets mis is met de verdachte. Maar biedt de wetenschap voldoende ondersteuning om uit dergelijke scans een betrouwbare diagnose (schizofrenie) af te leiden? Het antwoord is een duidelijk neen.

In 1796 formuleerde Franz Joseph Gall de frenologie: een wetenschappelijke theorie die mentale vaardigheden en karakter terugbrengt tot verschillen in de grootte van hersengebieden, en bij uitbreiding de uitstulpingen in de schedel die deze hersenen moet bevatten. Als we vandaag nog spreken van een wiskunde- of talenknobbel, is dat aan deze theorie te danken. In de 19e eeuw paste Cesare Lombroso deze theorie toe binnen de criminologie, en probeerde men criminelen te identificeren op basis van schedelmetingen (en andere gezichtskenmerken). Zo was je bijvoorbeeld met een weinig uitstekend voorhoofd gedoemd voor de misdaad. Dit lijkt anno 2013 lachwekkend, maar zie: vorige week waren advocaten op zoek naar het zwarte bolletje op de scan van De Gelder. Geen raar voorhoofd, maar rare hersenen.

In tegenstelling tot Lombroso hebben we vandaag wel degelijk hoogtechnologische toestellen waarmee we op basis van radioactieve straling of magnetische velden een beeld kunnen vormen van de bloeddoorstroming en structuur van de hersenen zelf. Maar dat betekent nog niet dat we op basis van een hersenscan kunnen afleiden of iemand aan een bepaalde mentale ...

Nog geen abonnee?
Abonneer voordelig om verder te lezen

Lees dS Avond, de digitale krant en Archief+.

Ja, ik neem een proefabonnement

Bekijk onze formules >
Neem een dagkaart >

Reeds abonnee?

Nog niet geregistreerd?

Registreer