VS en EU werken aan ‘grootste handelsverdrag ooit'
Karel De Gucht en José Manuel Barroso Foto: AFP

De Europese Unie en de Verenigde Staten gaan onderhandelingen starten over een grootschalig vrijhandelsverdrag. Dat werd dinsdagavond aangekondigd door Amerikaans president Barack Obama, in zijn State of the Union. Het akkoord moet ‘de grootste bilaterale handelsdeal ooit' worden, en volgens Karel De Gucht is falen 'geen optie'.

In een gezamenlijke verklaring kondigen Obama, Europese Raadsvoorzitter Herman Van Rompuy en Commissievoorzitter José Manuel Barroso aan dat ‘de VS en de EU elk de interne procedures zullen opstarten die nodig zijn voor het lanceren van onderhandelingen over een Transatlantisch Handels- en Investeringspartnerschap'.

Een grote verrassing was de mededeling en de uitgestoken hand van Obama in zijn State of the Union niet. Volgens Europees handelscommissaris was het besef al even aan het groeien dat het tijd was om samen te werken. Dat zei hij woensdagavond in Terzake. 'De twee grootste economieën in de vrije wereld willen meer groei. Daar hangt de welvaart van de komende Europese en Amerikaanse generaties van af.'

Liberalisering

Doel is de nu al ‘wereldwijd belangrijkste economische relatie' verder te versterken en uit te diepen, zeggen de betrokkenen. Het verdrag moet ‘de liberalisering van handel en investeringen vooruithelpen en de regelgevende en andere niet-tarifaire belemmeringen aanpakken'. De aldus gecreëerde vrijhandelszone wordt de grootste ter wereld.

Samen zijn de Europese Unie en de VS goed voor bijna de helft (47 procent) van de mondiale economische output en een derde van de handelsstromen. Als de twee kampen een akkoord vinden, kan het Europese bbp tegen 2027 jaarlijks met 0,5 procent aangedikt worden, omgerekend zo'n 86 miljard euro. ‘En dat zonder dat het de belastingbetaler een cent kost', aldus Barroso.

Verschillende normen

Bij onderhandelingen over een vrijhandelsakkoord staan de tarieven die de partners elkaars importeurs opleggen doorgaans centraal. Hier speelt dit minder mee want Europa en de VS hanteren al relatief lage heffingen. De onderhandelaars willen vooral de niet-tarifaire belemmeringen wegwerken: uiteenlopende standaarden en procedures.

Zo moeten bijvoorbeeld autofabrikanten die hun wagens zowel in Europa als de VS op de markt willen brengen aan verschillende normen voldoen. De bijkomende kostprijs van die onaangepaste regelgeving wordt op 10 procent geschat, en zelfs op 20 procent voor bepaalde sectoren.

Omdat het moeilijk wordt alle standaarden in één keer op elkaar af te stemmen, wordt gemikt op een akkoord dat doelstellingen en deadlines stelt. ‘Je moet ook beseffen dat de wereld verandert', vult een Europese bron aan. ‘Denk aan de toenemende e-handel en de komst van nieuwe grondstoffen. Wij gaan met de Amerikanen een engagement aan om dit samen te exploreren.'

Dat versoepelen en standardiseren van normen wil volgens De Gucht niet zeggen dat we, bijvoorbeeld, in Europa nu allemaal overspoeld zullen worden met genetisch gemodificeerd voedsel, dat toegelaten is in Amerika. 'Ze zullen natuurlijk een versoepeling van de procedures vragen', bekent De Gucht, maar volgens hem kan het ook andersom: Amerika dat een hormonenvrije vleeslijn aanlegt.

Referentie

In hun mededeling zeggen Obama, Van Rompuy en Barroso dat het ook de ambitie is om bij te dragen aan de ontwikkeling van ‘wereldwijde regels die het multilaterale handelssysteem kunnen versterken'. ‘Als wij, die de twee grootste economieën ter wereld zijn, erin slagen normen af te spreken, worden we meteen de referentie', legt dezelfde bron uit. ‘Dat zou bijvoorbeeld naar de BRIC-landen en naar Afrika, dat ook stilaan de rug recht, een sterk signaal zijn.'

Voor de zomer moeten de onderhandelingen tussen Brussel en Washington opgestart worden. Karel De Gucht wil over twee jaar kunnen afronden. Als hij erin slaagt zijn mandaat af te ronden met een vrijhandelsakkoord met de VS op zak, zou dat voor de Belgische liberaal een ondubbelzinnig politiek succes zijn.

'Falen is geen optie'

Sowieso bereikten Europa en de VS nooit eerder dit stadium, waarin duidelijk afgesproken is waarover wel en waarover niet gepraat zal worden. Falen is voor De Gucht alvast geen optie. 'Zo'n gigantische handelsorganisatie geeft hoop, en dat ga je zien in de economie', zegt hij. Al kan dat volgens hem, in het slechtste geval ook tot een terugslag leiden, als binnen een jaar blijkt dat het niet lukt.

Volgens ingewijden was het Obama zelf die het licht om gesprekken te beginnen op groen zette. Wat trok hem over streep? ‘We zijn overeengekomen dat we elkaar geen onmogelijke zaken gaan vragen', luidt het. ‘Bovendien beseffen zelfs de VS dat de tijd van de Amerikaanse absolute dominantie voorbij is.'

Het is niet gegarandeerd dat de gesprekken zullen slagen. Zo is de Amerikaanse eis om ggo-gewassen op de Europese markt toe te laten maar een van de mogelijke struikelblokken.