Veelgestelde vragen over Ford Genk
Foto: Bart Dewaele, BDW
In zijn chat met onze lezers beantwoordde Ruben Mooijman, chef Economie bij De Standaard, enkele veelgestelde vragen. Waarom moest uitgerekend Genk dicht? Is de loonkost het probleem? Is er nog hoop?

In hoeverre is de regering en haar complexe wetgeving mee schuldig aan dit drama?

Uit internationale vergelijkingen blijkt dat België niet erg ondernemingsvriendelijk is. Gisteren stelde bijvoorbeeld de Wereldbank dat nog vast. De urgentie om daaraan iets te doen, ontbreekt bij veel Belgische politici (niet alle). Ons complexe politieke systeem heeft daarmee natuurlijk ook te maken.

Waarom wil de regering de loonkosten niet naar beneden halen?

De loonkosten verlagen is niet zo eenvoudig. De loonkosten zijn hoog omdat in België zowel werknemers als werkgevers enorme bijdragen moeten betalen voor de sociale zekerheid en de staatsfinanciën. Zodra die bijdragen dalen, komt er minder geld binnen om ons sociale systeem overeind te houden. Die wegvallende inkomsten moeten elders gecompenseerd worden. Niet eenvoudig. Maar het klopt dat lagere loonkosten een positief effect zou hebben op de Belgische economie.
 

Toont dit het failliet van Europa niet waarbij het ene land tegen het andere wordt uitgespeeld?

Een eengemaakt Europa betekent niet dat er geen verschillen meer zijn in Europa. Ford kiest waarschijnlijk voor Spanje omdat de loonkosten daar lager zijn, maar ook omdat de fabriek in Valencia nog veel reservecapaciteit heeft. Dat speelt natuurlijk ook omgekeerd: Audi heeft destijds bijvoorbeeld in zijn fabriek in Brussel geïnvesteerd, en heeft toen niet voor Duitsland gekozen.

Waarom kiest Ford voor Spanje?

Autoassemblage is maar winstgevend als de fabriek op 75 à 80 procent van haar capaciteit kan draaien. Ford haalt dat peil wel in zijn Duitse verstigingen. Niet in Genk, daar draait de fabriek op net iets minder dan 50 procent.

Op dat punt doet ook Valencia het beter dan Genk. In Spanje ligt de loonkost inderdaad ook lager en zijn de regels voor collectief ontslag moeilijker en, voor het bedrijf, duurder. Belangrijk is ook dat de fabriek in Valencia groter is en dus meer aankan.

Het belangrijkste is dat men de productie concentreert in één fabriek in plaats van twee. Dat levert hoe dan ook een kostenverlaging op. Naar de exacte beweegredenen van de Ford-directie en de keuze voor Spanje, kunnen we alleen maar gissen. Al is het

Ik betwijfel dat de Ford-directie geredeneerd heeft dat Spanje het al moeilijk genoeg heeft. Solidariteit is over het algemeen een eigenschap die bij bedrijfsmanagers niet erg goed ontwikkeld is. Wat wel kan meespelen, is dat Spanje recentelijk een aantal hervormingen heeft doorgevoerd in de arbeidswetgeving die het interessanter maken om er te investeren. Hoe dan ook is dit goed nieuws voor de veelgeplaagde Spanjaarden.

Hebben Belgische werknemers een slechte reputatie?

De vakbonden bij Ford Genk hebben een vrij gematigde reputatie, in tegenstelling tot de bonden bij Opel Antwerpen of destijds Volkswagen Vorst. In Genk is bij mijn weten ook maar heel weinig gestaakt. Maar blijkbaar was dat in dit geval geen doorslaggevende factor.

Waarom heeft de Vlaamse regering nog Ford gesteund, terwijl dat al langere een eindigend verhaal is. Waarom trok men niet volop de kaart van nieuwe bedrijven,

Dat is een moeilijk dilemma. Investeren in nieuwe en innovatieve bedrijven levert in het beste geval pas op lange termijn resultaat op in de vorm van veel werkgelegenheid. Terwijl het ondersteunen van Ford Genk betrekking heeft op vierduizend mensen. In het beste geval gaan de twee samen, zodat de ondergaande industrie geleidelijk wordt vervangen door nieuwere sectoren. In Vlaanderen zijn er ook wel heel wat innovatieve bedrijven, maar je moet er wel heel veel hebben om vierduizend jobs te vervangen.

De economie is een dynamisch gegeven en daar moet je als overheid op inspelen. Megafabrieken maken plaats voor kleinere bedrijven met een nicheprofiel. De taak van de overheid is om dat te stimuleren. Het klopt dat we vaak de neiging hebben om onszelf wanhopig vast te klampen aan activiteiten die niet erg toekomstgericht zijn.

Het is ook een beetje goed nieuws voor de planeet dat de economische groei stilvalt, niet?

De afgelopen jaren heeft de westerse wereld een pas op de plaats gemaakt. Na de financiële crisis is de economie in de meeste westerse landen in een recessie terechtgekomen, en we zijn daar nog niet helemaal van hersteld. Sommigen zien daarin positieve elementen: minder vervuiling, minder stress, minder files. De vraag of we economische groei nodig hebben, en zo ja hoeveel dan, is erg boeiend. Vast staat dat we de afgelopen jaren de prijs hebben betaald voor de opgeklopte groei van de jaren voordien.

Wat kunnen onze politici nu nog doen?

De sociale en emotionele impact van de sluiting is immens. Je werk verliezen is een enorm traumatische gebeurtenis. Het enige wat die impact kan verminderen is ervoor zorgen dat de ontslagen werknemers snel weer ander werk vinden. Daar is een taak weggelegd voor de overheid, bijvoorbeeld door de oprichting van een werkgelegenheidscel. Maar in een dynamische economie is het onvermijdelijk dat er soms banen verloren gaan in een sector.

Hoe realistisch is het te dromen van een overnemer voor de fabriek in Genk?

Dat is niet erg realistisch. Het is al geprobeerd bij Opel Antwerpen, en daar is het ook niet gelukt. Er is overcapaciteit in de Europese auto-industrie, dus niemand heeft op dit moment belangstelling voor een autofabriek.

De PVDA+ geopperd wil dat de overheid de fabriek in beslag neemt en zo de fabriek redt.  Zelf denk ik niet dat het de taak van de overheid is om een autofabriek te runnen. Waarschijnlijk zou er geen winst gemaakt worden, en zouden er miljoenen aan belastinggeld in een put verdwijnen.

Moet de regering haar subsidies terugvragen?

Voor zover mogelijk zullen die worden teruggevraagd. Maar de laatste uitbetaling van subsdidies heeft nog niet plaatsgevonden, dus dat geld hoef niet te worden teruggevorderd. Sommige subsidies, zoals voor opleidingen aan het personeel, zijn trouwens niet zinloos geweest. Ze zorgen ervoor dat de Ford-werknemers beter gewapend op de arbeidsmarkt komen.

Wat betekent dit voor Limburg?

Voor Limburg is dit een zware klap, omdat het een relatief weinig geïndustrialiseerde provincie is. De sluiting van Ford Genk weegt veel zwaarder door op de Limburgse economie dan de sluiting van Opel Antwerpen op de Antwerpse economie. Het zou kunnen dat ook kleinere bedrijven het moeilijker krijgen. Al moeten we dat ook niet overdrijven. Ford Genk heeft in het verleden ook al herstructureringen doorgevoerd waarbij duizenden banen verdwenen. Limburg heeft dat vrij goed verteerd.

 De hele chat met Ruben Mooijman kunt u hier nog eens nalezen.