Nieuw kwaliteitskader voor NA-ISOLATIE VAN SPOUWMUREN
Foto: VEA
Volgens het Vlaams Energieagentschap (VEA) zijn er in Vlaanderen ongeveer 59% of 1.500.000 woningen waarvan de buitenmuren niet zijn geïsoleerd. Ongeveer de helft daarvan - 750.000 woningen dus - heeft niet-geïsoleerde spouwmuren. Daarvan kan bij benadering alsnog 4 op 5 worden nagevuld. Een spouwmuur na-isoleren is relatief eenvoudig, het duurt maar één of twee dagen en het bezorgt je maar weinig overlast. Dankzij de energiebesparing en de premie van je netbeheerder is de relatief lage investeringskost snel terugverdiend, en achteraf geniet je van meer wooncomfort. Bovendien kan je op twee oren slapen, want zowel voor het materiaalgebruik als voor de uitvoering bestaat nu een kwaliteitskader.

Veel woningen zijn inmiddels voorzien van dakisolatie,
hoogrendementsbeglazing en een condensatieketel. De
na-isolatie van spouwmuren is dikwijls het ultieme sluitstuk
om de energiefactuur nog verder te verlagen. Jaarlijks
worden er in Vlaanderen van meer dan 6.000 bestaande
woningen de spouwmuren geïsoleerd. Naar verwachting
zal dit aantal de volgende jaren sterk toenemen, ook in de
andere EU-landen. Het Verenigd Koninkrijk is een voorloper.
Dagelijks worden daar de spouwmuren van 2.500 woningen
nageïsoleerd. De teller staat er ondertussen al op meer
dan 3 miljoen geïsoleerde woningen op een totaal van 10
miljoen woningen die aanvankelijk werden gebouwd zonder
spouwmuurisolatie.
Naast een lagere energiefactuur resulteert een beter
geïsoleerde buitengevel ook in meer wooncomfort. De
wanden van de buitenmuren koelen minder af, waardoor
de luchttemperatuur lager kan worden ingesteld. Er is ook
minder convectie en dus minder stofcirculatie.

Vooroordelenwetenschappelijk ontzenuwd

Spouwmuren na-isoleren heeft lange tijd een slechte reputatie
gehad. Daar zijn vooral enkele slechte ervaringen uit
de jaren 1970 en 1980 debet aan. Zo zou een navulling van
de spouw met isolatie aanleiding geven tot regendoorslag
tot tegen de dragende binnenmuur. Ook zou de gevelsteen
minder gemakkelijk drogen bij een volle spouw. Een ander
vooroordeel luidt dat spouwisolatie de problemen met
bestaande koudebruggen zou vergroten. Er rezen ook
wel eens twijfels over de levensduur van het ingebrachte
isolatiemateriaal.
Deze vooroordelen zijn onterecht, zo blijkt uit wetenschappelijk
onderzoek onder leiding van professor Arnold
Janssens (Universiteit Gent). Het team bestudeerde de
eigenschappen van de isolatiematerialen, de manier waarop ze het best worden toegepast, hun doeltreffendheid en
levensduur, en de gerealiseerde energiebesparing. Daarvoor
beperkten zij zich niet tot laboratoriumtests en theoretische
berekeningen, maar analyseerden zij ook 25 woningen
die in de jaren 1970-80 of recent een spouwnavulling
kregen. Mits voldaan is aan een aantal voorwaarden, is
spouwnavulling een uitstekende oplossing om bestaande
woningen energiezuiniger te maken, aldus de conclusie van
het onderzoek. De warmtedoorgangscoëfficiënt (U-waarde)
van de muur neemt af met een factor 2 tot 3, zodat er 50
tot 70% minder warmteverliezen zijn.

Spouwmuur of niet?

Of je huis al dan niet spouwmuren heeft, kan je veelal
afleiden uit de ouderdom. Spouwmuren dateren van na de
Tweede Wereldoorlog. Voordien bouwden we huizen met
massieve buitenmuren. Maar die hadden een groot nadeel:
regendoorslag. Muren aan de regenkant bleven soms
jarenlang vochtig. Daarom zijn we in de jaren 50 muren
beginnen optrekken met een spouw van 4 tot 8 cm breed.
Die moet ervoor zorgen dat regenwater dat doorheen de
gevelsteen binnendringt, via de spouw naar beneden wordt
afgevoerd, tot aan de waterkering, waarna het naar buiten
wordt geleid. Tot in de jaren 90 werd deze luchtspouw
meestal niet opgevuld met isolatiemateriaal. Dat zijn we
pas beginnen doen vanaf de oliecrisis.
Spouwmuren herken je dikwijls ook aan de aanwezigheid
van open stootvoegen, dat zijn de openingen in het
voegwerk waarlangs het water dat in de spouw belandt,
weer wordt afgevoerd. Een andere aanwijzing is dat alleen
de lange zijde van de gevelstenen zichtbaar is, en dus niet de
korte ‘kopse’ kant. Kijk ook eens naar de dikte van de muur:
muren van 24 cm of minder zijn geen spouwmuren.

Geschikt voor na-isolatie?

Spouwmuren na-isoleren is specialistenwerk. Eerst zal een
aannemer onderzoeken of de spouwmuur wel geschikt
is om alsnog geïsoleerd te worden. Daartoe zal hij één of
meer gaatjes boren doorheen de voegen van de muur en
met een endoscoop in de binnenkant van de spouw kijken.
Hij zal meten of de spouw voldoende breed is (minstens 50
mm), of de spouwankers in goede staat zijn en of de spouw
niet te veel mortelresten bevat. Hij zal ook de buitenkant
van de muur onderzoeken. Bij bijvoorbeeld muren met een
dampremmend buitenblad - zoals geglazuurde baksteen,
tegels, mozaïek, bepaalde verven of pleisters - is na-isolatie
van de spouw af te raden. Wanneer de gevel beschadigd
is, bijvoorbeeld door scheurvorming, dan moet eerst de
oorzaak worden gezocht en de schade hersteld.
Indien de spouw geschikt wordt bevonden - wat in 80% van
de woningen het geval is -, zal de aannemer alle kieren aan
de ramen, buitenstopcontacten, buitenverlichting en kranen
dichtmaken. Hij boort ook vulgaten die hij na het inspuiten
van het isolatiemateriaal zal markeren. Zo vermijdt hij dat er
plaatsen zijn die niet geïsoleerd worden en voorkomt hij dat
het isolatiemateriaal via het vulgat weer naar buiten loopt.
Na het vullen worden alle boorgaten opnieuw opgevoegd
met een voegspecie die qua kleur zo dicht mogelijk aansluit
bij de originele voeg.

Snelle terugverdientijd

Gemiddeld heeft een woning ongeveer 100 m² spouwmuren.
Na-isolatie van de spouw kost tussen de 20 en 25 euro
per vierkante meter buitengevel, btw inbegrepen. Reken dus
voor een gemiddelde woning op een totale investeringskost
van 2.000 à 2.500 euro. Dankzij de na-isolatie vermindert
je energiefactuur met ongeveer 330 euro per jaar. Na 5
tot 7 jaar is je investering terugverdiend en begint ze op
te brengen. Bovendien geniet je van meer wooncomfort doordat de muren minder koud aanvoelen.
Hoe snel je de investering terugverdient, hangt onder
andere af van de aard van de woning, het aantal vierkante
meter buitengevel dat wordt geïsoleerd, de breedte van
de spouw en het gebruikte isolatie. De terugverdientijd
voor je eigen woning kan je berekenen op
www.energiesparen.be/energiewinst.

Enkel premie indien voldaan aan STS 71-1

Om twijfelaars over de streep te trekken om hun
spouwmuren na te isoleren, kent de Vlaamse overheid via
de netbeheerder Eandis of Infrax een premie toe. Dit jaar
bedraagt deze premie 6 euro per m², met een maximum van
800 euro.
Tot enkele maanden geleden waren er vier voorwaarden om
in aanmerking te komen:
• het isolatiemateriaal moet een lambdawaarde van
maximaal 0,065 W/mK hebben,
• de spouw moet minstens 5 cm breed zijn,
• de spouw moet volledig worden nagevuld,
• de woning moet op het energiedistributienet zijn aangesloten
voor 1 januari 2006.
Sinds 1 juli is daar een vijfde voorwaarde bijgekomen: de
aannemer moet een verklaring uitreiken dat hij werkt
conform de eisen van de toepasselijke Technische Specificatie
(STS 71-01). Spouwmuren na-isoleren is immers een
gespecialiseerd werk dat je beter niet door eender wie laat
uitvoeren. De spouw moet geschikt zijn voor navulling, en
de keuze van het isolatiesysteem moet zijn afgestemd op
de specifieke situatie. Dankzij de nieuwe voorwaarde kan je
er nu zeker van zijn dat zowel het materiaalgebruik als de
uitvoering kwalitatief zijn. Momenteel zijn er 19 bedrijven
die werken volledig conform de nieuwe eisen. Je vindt ze op
www.energiesparen.be/muurisolatie.
Vlaanderen denkt eraan om ook voor andere energiebesparende
ingrepen kwaliteitseisen te stellen vooraleer
het premies toekent. Buitenmuurisolatie van bestaande
woningen zou de eerste kandidaat zijn, misschien al in de
loop van volgend jaar.