Een nieuw spoor naar het paneel van De Rechtvaardige Rechters

De bisschop wacht op telefoon

Gent viert dit weekend zijn ‘Lam Gods', met zaterdag een evocatie en zondag een museumzoektocht. Het beroemde altaarstuk gaat maandag in restauratie. Maar nog altijd ontbreekt er een paneel van, de in 1934 gestolen ‘Rechtvaardige Rechters'. Daarover ontbreekt het niet aan theorieën. En niet elk nieuw spoor is een vals spoor.
De bisschop  wacht op telefoon
Een journalist van de krant L'Indépendance Belge wandelde bij wijze van stunt na de diefstal met een pak zo groot als een gestolen paneel door Brussel en liet het afgeven in het Noordstation zonder argwaan te wekken. photo news

De hoogbejaarde tussenpersoon die zich begin vorig jaar bij het bisdom Gent kwam aanmelden, gaf een opvallende reden op om op haast aan te dringen. ‘Mensen op mijn leeftijd dreigen dement te worden,' zo klonk het, ‘en voor het ook met mij zo ver is, had ik nog graag meegemaakt dat de zaak eindelijk een goede afloop zou kennen.'

De zaak, dat was het paneel ‘De Rechtvaardige Rechters' van het altaarstuk ‘De aanbidding van het Lam Gods' van de gebroeders Van Eyck. Dit paneel van het beroemde kunstwerk is al zoek sinds het in 1934 uit de Sint-Baafskathedraal is ontvreemd. Omdat het officiële onderzoek naar deze ‘stoutmoedige diefte' volledig in het slop raakte, sloot de Gentse politie het dossier al in 1937 zonder resultaat af. Maar tot de dag van vandaag blijven tal van serieuze en ook wel iets minder serieuze nieuwsgierigen op onderzoek uittrekken.

Behelpen veel amateur-speurders zich met ingewikkelde theorieën die niet zelden berusten op codes en geheime tekens die ze menen te ontcijferen in bijvoorbeeld de afpersingsbrieven uit 1934, de bejaarde bezoeker aan het bisdom had een veel eenvoudiger, directer en alleen daardoor al plausibeler verhaal. Die stelde te zijn uitgestuurd door een familie die het verdwenen paneel in een nalatenschap had aangetroffen. Ze wilde daar op een zo discreet mogelijke manier van af raken en het anoniem retourneren. ‘Hou u klaar,' was de boodschap. En het zou vooral snel gaan: binnen de maand keerde het paneel terug.

Het bisdom deed wat het gewoonlijk doet in deze zaak, waarin het nooit aan sporen, tips of suggesties heeft ontbroken, maar die tot nu toe even zoveel keren op niets zijn uitgelopen. Het werd dus wachten op wat komen zou, precies zoals de tussenpersoon had gevraagd. Over de te volgen procedure was het eenvoudig afspreken. Wie het paneel wilde terugbrengen, moest het maar bij de garagepoort van bisschop Luc Van Looy komen deponeren, dan een belletje doen, bijvoorbeeld vanuit een publieke telefooncel, opdat het gesprek niet zou kunnen getraceerd worden – het concept prepaid gsm-kaarten drong zich in het gesprek niet op.

Daarna zou de bisschop het pak binnenhalen, er een foto van maken zonder het te openen, het in zijn auto stoppen en naar de politie brengen. Of het door de politie laten ophalen, want een kleinigheid is het verdwenen paneel tenslotte niet: het is ruim anderhalve hoog en dik een halve meter breed.

Geduld

Maar na die paar weken geduld waar de bejaarde bezoeker om gevraagd had, gebeurde er niets. Tot een half jaar geleden. Bij het bisdom diende zich toen, deze keer via de telefoon, een tweede tussenpersoon aan, met een wat minder bejaard klinkende stem. Diens boodschap breide een vervolg aan die van een jaar eerder. Want ...

Nog geen abonnee?
Abonneer voordelig om verder te lezen

Lees dS Avond, de digitale krant en Archief+.

Ja, ik neem een proefabonnement

Bekijk onze formules >
Neem een dagkaart >

Reeds abonnee?

Nog niet geregistreerd?

Registreer