Wat wil de ECB bereiken met het opkopen van obligaties?
Foto: EPA
Mario Draghi, de voorzitter van de Europese Centrale Bank (ECB), laat weten dat de instelling bereid is om obligaties van eurolanden in nood op te kopen. Hoe kan dit een oplossing bieden voor de eurocrisis?
  • Om de werking van de overheid te financiëren zijn landen niet alleen aangewezen op belastingen, maar ook op leningen. Leningen die de overheid uitgeeft zijn staatsobligaties. Deze waardepapieren hebben een vaste rentevoet en een vaste looptijd
  • Als het wantrouwen tegenover een land toeneemt, zoals met Spanje of Italië het geval is, eisen beleggers dat de overheid meer rente betaalt. Voor een lage rente zijn ze immers niet bereid het risico te nemen dat ze hun geld niet meer terugkrijgen. Dan beleggen ze liever in 'zekere' landen zoals Duitsland, maar ook België.
  • Als het land echt in de problemen raakt, kan de rente zodanig snel stijgen dat er een soort sneeuwbaleffect optreedt: de rente stijgt, waardoor het wantrouwen toeneemt, waardoor de rente verder stijgt. Het wordt dan voor een land bijna onmogelijk om nog geld te lenen. Griekenland zit bijvoorbeeld in zo'n geval.
  • Aangekochte obligaties kunnen ook vrij verhandeld worden zoals aandelen. Er ontstaat dan een 'secundaire markt'. De prijzen die daar worden betaald zijn bepaald door vraag en aanbod. In de praktijk dienen ze als maatstaf voor nieuwe obligaties. Als een land dus weinig in trek is op de secundaire markt, zal het bij de uitgifte van nieuwe obligaties meer rente moeten bieden
  • Hier zal de ECB dus ingrijpen. Door obligaties op die secundaire markt te kopen, stijgt de vraag daar. Bij de uitgifte van nieuwe obligaties kan de rente zakken. Kopers van de obligaties weten immers dat ze als ze van hun obligaties af willen ze op de secundaire markt wel een koper kunnen vinden.
  • De ECB heeft eerder al geprobeerd om obligaties op te kopen. Dat was toen geen succes, want er was duidelijk gesteld dat slechts een beperkt aantal waardepapieren zou worden opgekocht. Met andere woorden: de vraag bleef dus uiteindelijk wel beperkt.
  • Het nieuwe programma om obligaties op te kopen, 'outright monetary transactions' (OMT), heeft die begrenzing niet. Dat betekent dat de ECB kan doorgaan zolang de instelling dit nodig acht. Op die manier hoopt het snel duidelijk te maken dat de vicieuze cirkel doorbroken kan worden.
  • Draghi heeft wel uitdrukkelijk gesteld dat de ECB niet zomaar zal tussenbeide komen. Een land in de problemen moet aan de ECB vragen om obligaties te kopen. In ruil moet het land toezeggen dat het de overheidsschulden zal saneren. Als een land zich niet aan de afspraken houdt, wordt het inkoopprogramma stopgezet.
  • Belangrijk detail over het nieuwe programma: aangezien OMT zich op de secundaire markt richt, geldt het enkel voor landen die op die manier wel nog zelf geld ophalen. Spanje en Italië kunnen dus beroep doen op de regeling, Griekenland niet. Dat land blijft aangewezen op het steunfonds.
  • Op het eerste zicht lijkt de aankondiging van Draghi succes te hebben. De rente die Spanje moet betalen op leningen van tien jaar zakt van 6,33 naar 6,03 procent. Het is voor het eerst sinds mei dat die rentevoet weer in de buurt van de 6 procent komt..