Noodfondsen worden versterkt tot meer dan 800 miljard euro
Ruzie tussen de voorzitter van de eurogroep Jean-Claude Juncker (Luxemburg) en de Oostenrijkse minister van Financiën Maria Fekter. Foto: EPA
De eurozone krijgt een beduidend sterkere verdedigingsgordel in de strijd tegen de schuldencrisis. De ministers van Financiën hebben vrijdag in Kopenhagen een akkoord bereikt over een versterking van de Europese noodfondsen tot meer dan 800 miljard euro. Als we de uitbreiding onder de loep nemen, merken we echter dat ze voor 200 miljard bestaat uit reeds vastgelegde kredieten voor Griekenland, Portugal en Ierland. Duitsland, dat geen overdreven uitbreiding wou van de noodbuffer, haalt dus zijn slag thuis.

Volgens de oostenrijkse minister van Financiën Maria Fekter zouden de reeds vastgelegde kredieten voor Griekenland, Portugal en Ierland in het tijdelijke noodfonds EFSF gecombineerd worden met de maximale leencapaciteit van 500 miljard euro van het vaste noodfonds ESM dat in juli in werking treedt.

Op die manier zou een bedrag van 700 miljard euro bereikt worden. Bij dat bedrag wordt vervolgens ook nog eens 53 miljard euro aan bilaterale leningen voor Griekenland en 49 miljard euro uit het EFSM - een kleiner fonds dat parallel met het EFSF opereerde en geld op de markten leent met de Europese begroting als garantie - bestemd voor Portugal en Ierland bijgeteld. Resultaat: iets meer dan 800 miljard euro!

De Verenigde Staten, China en andere internationale partners vragen al een tijdlang een versterking van de Europese brandmuur. Dat moet het vertrouwen op de markten opkrikken. Het bestaande vangnet was immers niet groot genoeg om grote eurolanden als Spanje en Italië financieel bij te springen indien dat nodig zou zijn. 

Kanttekening: 200 miljard werd al gebruikt of toegekend
 
Het akkoord van vrijdag betekent niet dat de eurolanden plots 800 miljard euro vers geld hebben gevonden om nieuwe steunprogramma’s te financieren. Het gaat immers voor een deel om geld dat al is vastgelegd of betaald. Wel verzekeren de ministers dat de 500 miljard euro van het ESM volledig beschikbaar zal zijn voor nieuwe engagementen, en niet bezwaard zal worden door de lopende programma’s. 
 
Het lijkt er dus op dat Duitsland en Finland met deze boekhoudkundige truuk hun zin krijgen om de capaciteit van de noodfondsen niet overdreven uit te breiden. 
 
Toch hadden een aantal landen, Frankrijk en Ierland voorop, en de voorzitter van de OESO deze week een uitbreiding naar 1000 miljard euro bepleit. Zij wezen erop dat een spectaculaire verhoging van de middelen voor noodlijdende eurolanden een ontradend effect zou hebben op speculanten.

Duitsland en onder meer Finland, zagen dat echter minder graag gebeuren. Het lijkt er nu dus op dat er een compromis is bereikt.

'Finland is bereid om de leencapaciteit van de noodfondsen van de eurozone te verhogen. Maar een bedrag van 940 miljard euro is niet denkbaar', zo verklaarde de Finse minister Jutta Urpilainen eerder vrijdag.

De Europese Commissie pleitte ervoor het permanente noodfonds ESM van 500 miljard euro te combineren met het tijdelijke noodfonds EFSF van 440 miljard euro. Het ESM wordt in juli van dit jaar operationeel en zou dan gedurende een jaar parallel lopen met het EFSF.

Bijdrage aan ESM wordt vesneld gestort

De globale enveloppe bevat dus ook reeds uitgekeerde en beloofde fondsen, en niet enkel vers geld. Bovendien zal het ESM in juli nog niet meteen zijn maximale leencapaciteit bereiken. Wel hebben de ministers naar verluidt besloten om hun bijdrage aan het kapitaal van het ESM versneld te storten.

Naast de reeds eerder afgesproken betaling van twee van de vijf schijven in dit jaar zouden er ook volgend jaar twee schijven gestort worden.

Bovendien, zo voegde Fekter eraan toe, zouden de nog niet vastgelegde middelen uit het EFSF, goed voor ongeveer 240 miljard euro, beschikbaar blijven tot midden volgend jaar en mogelijk zelfs tot 2014, wanneer het ESM zijn volledige capaciteit van 500 miljard euro zal bereiken.

Meer officiële informatie blijft voorlopig uit. De geplande persconferentie van voorzitter Jean-Claude Juncker, eurocommissaris Olli Rehn, EFSF-baas Klaus Regling en ECB-voorzitter Mario Draghi is afgelast. Naar verluidt is Juncker 'furieus' dat Fekter het nieuws wereldkundig maakte nog vóór de persconferentie.

Spanje desondanks overtuigd van begroting
 
Ook Spanje is een prominent thema in Kopenhagen. Vrijdag zal premier Mariano Rajoy in Madrid een begroting voor 2012 met een tekort van naar verwachting 5,3 procent presenteren.
 
'Ik ben er absoluut zeker van dat het een overtuigende begroting zal zijn, één die de Spaanse engagementen zal respecteren', zei minister Luis de Guindos. 
 
Spanje boekte vorig jaar een veel hoger dan verwacht tekort van 8,5 procent. Het land verkeert in recessie en kampt met sociale onrust. Donderdag vond een algemene staking plaats.
 
Eurocommissaris Olli Rehn beklemtoonde echter dat Madrid de inspanningen voor de inperking van het begrotingstekort en de hervorming van de economie moet blijven voortzetten.