Dexia-ceo Pierre Mariani heeft maandag in de bijzondere Kamercommissie het gebruik van renteswaps verdedigd. De kwestie, die door sommige parlementairen beschouwd wordt als de doodsteek voor Dexia groep, was het voorwerp van een urenlange ondervraging.

Maar volgens Mariani was er geen alternatief. "De oprichting van een bad bank of extra kapitaalsverhoging had maar al in 2008 moeten gebeuren", zei hij.

In verband met bestuurders die beweerden niet op de hoogte te zijn van de risico’s van de swaps, zei Mariani dat alles in auditrapporten stond die ze konden inkijken. Onder meer Francis Vermeiren van de Gemeentelijke Holding zei eerder in het parlement niet op de hoogte te zijn van de liquiditeitsproblemen die de swaps creëerden.

Dexia gebruikt de renteswaps om zich in te dekken tegen een gewijzigde rente. Want aan de ene kant geeft de bank langetermijnleningen uit aan lokale besturen terwijl ze zich herfinancierde met kortetermijnkredieten. De swaptechniek houdt echter ook risico’s in, bijvoorbeeld als de rente zakt: dan verliest het instrument in waarde en moet Dexia extra onderpand storten. Met alle gevolgen vandien voor haar penibele liquiditeitspositie.

Mariani wees erop dat de renteswaps "een keuze is die zeer lang geleden is gemaakt. Als we dat niet zouden doen, hadden we 50 miljard euro eigen vermogen nodig". De Fransman wees er ook op dat onder zijn leiding voor 100 miljard euro financieringsbehoefte is afgebouwd.

Verschillende parlementsleden vroegen de topman waarom er in die drie jaar geen ander beleid werd gevoerd. Mariani zag alleen maar nadelen: de oprichting van een bad bank zou een staatsgarantie van 300 miljard hebben vereist én een grotere kapitaalverhoging.

Dehaene: 'Verantwoordelijkheid bij eurocrisis'

Dehaene en Mariani werden eind 2008, bij het eerste overheidsingrijpen voor Dexia, door de Belgische en Franse overheid aangezocht om de groep te gaan leiden. Dehaene wees erop dat ze over bijzonder weinig reflectietijd beschikten en dus geen tijd hadden om de boekhouding van de groep te onderzoeken.

'We hadden verwacht dat de kapitaalverhoging van 6 miljard euro voldoende was, maar dat bleek niet zo, integendeel', verklaarde Dehaene.

Voor wat de malaise bij Dexia aangaat, verwijst Dehaene naar de eurocrisis. 'In 2008 heb ik redelijk snel vast gesteld dat niet de solvabiliteit een probleem was, dan wel de liquiditeit door het wantrouwen tussen de banken door de bankencrisis. Ik wil verantwoordelijkheid nemen voor de manier waarop het puin werd geruimd, niet voor de puinhoop zelf.'

'De bedoeling was vanaf 2008 (de bankencrisis, nvdr.) te werken in drie fases. Een eerste fase bestond uit het herstellen van het vertrouwen bij de banken. Daar dienden de staatsgaranties voor. De tweede fase omvatten het verminderen van het risicoprofiel. De derde fase was de herstructurering van de bank. De Europese Unie heeft dit plan ook goedgekeurd.'

Over die herstructurering stelt Dehaene heel duidelijk: 'We hebben die herstructurering zeer strikt uitgevoerd. We lagen zelfs voor op schema. De liquiditeitsproblemen hebben ons uiteindelijk de das om gedaan. Ook de dreiging van een ratingverlaging heeft ons geen deugd gedaan.'

Dehaene geeft ook een korte glimp van zelfreflectie: 'Hebben we fouten gemaakt? Hadden we sneller moeten afbouwen? Dat kan zo zijn, maar dat is achteraf gemakkelijk gezegd. Misschien hebben we te veel een interne visie ontwikkeld en te weinig rekening gehouden met de maatschappelijke context.'

Dehaene gaf tot slot nog mee dat alle Franse directieleden van Dexia bereid zijn om te getuigen, mocht de bijzondere commissie dat wensen.

Vaudeville

De bijzondere Dexiacommissie begon maandagmiddag al meteen met een vaudeville. Na afloop van de gezamenlijke uiteenzetting van Mariani en Dehaene, gaf Dehaene aan klaar te zijn voor de vragen. De afspraak was echter dat beiden apart geïnterpelleerd zouden worden. 'Het is goed', zei Dehaene, en hij zette zich in de tribune terwijl de vragenronde voor Mariani begon. 

'We zijn hier al volop bezig ons belachelijk te maken', liet Dirk Van der Maelen (sp.a) zich daarop ontvallen.

Bij aanvang van de zitting liet Dehaene optekenen dat 'hij zonder aarzelen is ingegaan op de uitnodiging van de Bijzondere Kamercommissie.' Dehaene wil dan ook in alle openheid een getuigenis afleggen. 'We hebben niets te verbergen en nemen onze volle verantwoordelijkheid. Het is aan de Commissie om conclusies te trekken.'

Bijzondere Kamercommissie kan onderzoekscommissie worden

De bijzondere commissie had heel wat voeten in de aarde. N-VA, Vlaams Belang, Ecolo, Groen! en LDD dringen sinds enkele weken aan op een volwaardige onderzoekscommissie, maar de oude en nieuwe meerderheidspartijen verzetten zich daartegen. Sp.a ging nog overstag, maar CD&V, Open Vld, PS, MR en cdH hielden voet bij stuk.

Bedoeling is in de komende weken en maanden alle protagonisten te horen uit de saga die uiteindelijk geleid heeft tot de ontmanteling van de Dexia Groep. Als blijkt dat de Bijzondere Commissie toch onvoldoende middelen in handen heeft om de zaak grondig uit te spitten, dan bestaat de kans dat ze wordt omgevormd tot een onderzoekscommissie.

Voor aanvang van de hoorzitting met Dehaene en Mariani bogen de commissieleden zich maandag achter gesloten deuren nog even over de regeling van de werkzaamheden. Over de agenda voor de komende maanden zou pas woensdag beslist worden.