Het ABC van Westvleteren
Foto: pli
Alles wat u over het bier moet weten, samengevat in 26 woorden.

Abdijbier

Het trappistenbier Westvleteren is een abdijbier. Dat is bier gebrouwen volgens traditionele methoden door of onder de naam van een abdij. Maar niet elk abdijbier is ook een trappist. Daaraan zijn nog andere voorwaarden verbonden.

Biertelefoon

Het is niet eenvoudig om aan Westvleteren te geraken. Op bepaalde tijdstippen kan u naar de ‘biertelefoon’ bellen om een bestelling te plaatsen, maar het aantal oproepen is veel groter dan het aantal beschikbare reservaties. ‘Het is dus een kwestie van veel geduld en veel geluk’, waarschuwen de monniken. Er zijn ook allerlei beperkingen ingebouwd. Zo kan eenzelfde auto binnen één maand maar één keer een bestelling ophalen.

Cisterciënzers

De monniken van Westvleteren behoren tot de Orde der Cisterciënzers van de Strikte Observantie, ook wel ‘Trappisten’ genoemd. Cisterciënzers volgen de Regel van Benedictus en danken hun naam aan het klooster van Cîteaux dat in de twaalfde eeuw in Bourgogne werd gesticht.

Drieëntwintig monniken

Momenteel telt de abdij van Westvleteren zo’n drieëntwintig monniken, tussen 35 en 99 jaar. Merkwaardig is dat de gemeenschap sinds het einde van de 19de eeuw rond de 35 leden schommelt, stellen de broeders op hun website. Ze beschouwen zichzelf allerminst als een uitstervend ras.

Export

De meeste trappistenbieren zijn ook in het buitenland vrij eenvoudig te verkrijgen. Maar ook hier is Westvleteren een uitzondering. Bierwinkels uit het buitenland die de drank willen aanbieden, moeten ook naar de abdij afzakken voor een kratje. Zo is er in Utrecht, vlak bij de Oude Gracht, een bierwinkel waar de flesjes soms per stuk te verkrijgen zijn. De prijs is navenant: reken op minstens tien euro voor één flesje.

Franse abdij La Trappe

De Franse abdij Notre Dame de la Grande Trappe is de bakermat van de trappisten. De Orde der Cisterciënzers van de Strikte Observantie wordt geschiedkundig aan deze Normandische abdij gelinkt. Vandaar ook de benaming ‘trappisten’.

Gastvrijheid

De West-Vlaamse abdij ziet het als haar plicht om gastvrij te zijn. ‘Elke zoekende mens die enkele dagen wil meeleven op het ritme van de gemeenschap, is welkom in onze abdij’, zeggen de monniken. Zo zocht de Brugse bisschop Roger Vangheluwe, die bij een pedofilieschandaal betrokken is, een tijdje zijn toevlucht in de abdij. Het gastengebouw is momenteel wel gesloten.

Handel

Sinds 1877 was brouwen een van de economische activiteiten van de abdij. In de jaren dertig werden afnemers zelfs met vrachtwagens bevoorraad. Maar in 1945 besloot abt Gerardus de productie in de abdij te beperken, omdat die het monnikenleven uit evenwicht bracht. De monniken brouwden enkel nog de hoeveelheid die nodig was om de abdij financieel te onderhouden. Ze verkochten het bier alleen nog aan particulieren in de abdij zelf.

In de Vrede

Bierliefhebbers kunnen Westvleteren ook in het ontmoetingscentrum 'In de Vrede' drinken, recht tegenover de abdij. Er is ook een informatieruimte om kennis te maken met het leven van de abdijgemeenschap.

Jan-Baptist Victoor (1756-1832)

Jan-Bapist Victoor was een hophandelaar uit Poperinge, die sinds 1815 als kluizenaar in de bossen van Sint-Sixtus woonde. In 1831 sloot de prior van het pas gestichte klooster van de Catsberg met een paar van zijn monniken zich bij hem aan. Dat betekende het begin van de van de Sint-Sixtusabdij.

Kelkglas

Elk bier heeft zijn eigen glas en voor trappistenbier is dat een glas in de vorm van een kelk. Orval zou de eerste trappist zijn die daarmee heeft uitgepakt, in 1933. Later pikten ook de andere abdijen het kelkglas op. De glazen van de zeven abdijen hebben elk hun eigenheid.

Label

De Internationale Vereniging Trappist (IVT) kent sinds 1997 het keurmerk ‘Authentic Trappist Product’ toe. Ze verenigt 16 trappistenabdijen. De hoofdzetel ervan is in Westvleteren.

Michael Jackson

De gerenommeerde Britse bierexpert Michael Jackson, die intussen is overleden, was een liefhebber van de Belgische trappistenbieren. Ook de abdij in Westvleteren heeft hij bezocht. De donkere bieren hebben een specifiek aardachtig moutkarakter, beschreef hij haar bieren. ‘Ze zijn stevig, eerlijk en gezond. Het blonde bier heeft een krachtig, aardachtig en kruidig aroma, een licht, stevig mondgevoel en een eetlustopwekkende hoppige bitterheid.’

Negentiende eeuw

Voor de Franse Revolutie brouwden de meeste abdijen hun eigen bier. Het was immers riskant om water te drinken en bier was een veilig alternatief. In de negentiende eeuw pikten abdijen de oude traditie vaak weer op, en stampten ze een moderne brouwerij uit de grond.

Ora et labora

‘Bid en werk’ is de bekende regel die Benedictus van Nursia in de zesde eeuw schreef, de vader van het westerse kloosterdom. Onder meer de Cisterciënzers, onder wie de monniken van Westvleteren, volgen de kloosterregel van Benedictus. Eenzaamheid, arbeid en discipline staan centraal in hun leven. Ze vervullen hun gemeenschapstaken en een eigen hoofdbezigheid. Maar als de klok luidt voor het officie, moet alles wijken.

Productie

De broeders brouwen jaarlijks 4.750 hectoliter trappistenbier met hoofdzakelijk Poperingse hop. Per brouwsel vullen ze zo’n 1.700 bakken en elk krat telt 24 flesjes. Om hun verbouwingen te financieren, drijven ze tijdelijk hun productie van Westvleteren XII op. Behalve het blond bier, blijven de bieren jarenlang goed.

Quadrupel

Slechts een trappist brouwt een zogenaamde quadrupel, een sterkere variant van Tripel. De Quadrupel van La Trappe is donkerder en zwaarder dan een tripel, met een alcholgehalte van 10°.

Ratebeer

In 2005 riep de Amerikaanse gespecialiseerde website Ratebeer Westvleteren XII uit tot beste bier ter wereld. Westvleteren was plots wereldberoemd en veroorzaakte een ongeziene stormloop aan de abdij. Dit jaar moet Westvleteren in de ranking enkel een Zweeds bier laten voorgaan.

Sint-Sixtusabdij

Tussen Poperinge en Vleteren zijn een aantal bossen die de Sixtusbossen worden genoemd. In die omgeving stond al in de 9e eeuw een kloostergoed, en het is daar dat de kluizenaar Victoor zich afzonderde. In 1831 stichtten monniken er de nieuwe priorij Sint-Sixtus, die later tot abdij werd verheven.

Trappisten

De Orde der Cisterciënzers van de Strikte Observantie waartoe de abdij in Westvleteren behoort, wordt in de volksmond ook wel trappisten genoemd. De naam is afkomstig van de Normandische abdij Notre Dame de la Grande Trappe, de bakermat van de orde. Trappistenbier heeft zijn naam daaraan te danken.

Uniek

Door het unieke karakter van de abdij en haar productie krijgen de monniken ongewild veel media-aandacht, iets waar geslepen marketeers alleen maar van kunnen dromen. ‘Het bier is intussen zo exclusief dat het ten prooi dreigt te vallen aan snobisme’, stelde een broeder in het DS Weekblad. De vraag naar hun bier overstijgt veruit het aanbod, maar de monniken weigeren principieel de productie op te drijven. Of er moet een goede reden voor zijn.

Verbouwingen

In 2008 zijn de monniken aan een grondige verbouwing van de abdij begonnen. Een deel van de gebouwen kreeg te maken met scheuren en verzakkingen. De brandweer verklaarde een deel van de gebouwen zelfs onveilig. De broeders kiezen nu voor soberheid, eenvoud, duurzaamheid en een milieubewuste aanpak, onder leiding van voormalig Vlaams bouwmeester Bob van Reeth. begin 2012 zullen de broeders hun intrek kunnen nemen in hun nieuwe woonst.

Westvleteren

Vleteren is een fusiegemeente met ruim 3.700 inwoners en bestaat uit de dorpskernen Oostvleteren, Westvleteren en Woesten. De gemeente is gelegen in de Westhoek tussen Ieper en Veurne.

XII

Aan het begin van de Tweede Wereldoorlog introduceerde de abdij Westvleteren 12. Vijfenzestig jaar later werd deze trappist tot beste bier ter wereld verkozen. Het bier is donkeramber van kleur en is het meest populaire bier van de abdij.

Yves Leterme

De Belgische CD&V-politicus is misschien wel de bekendste fan van Westvleteren. In 2005 bekende hij op televisie dat hij iedere avond een Westvleteren drinkt voor het slapengaan. De pers sprong op het onderwerp en plots was Westvleteren ook bij het grote publiek bekend, met lange files tot gevolg in de landelijke Donkerstraat aan de abdij.

Zondig?

Mogen de monniken van Westvleteren zelf bier drinken? Jazeker, naast water is ook de volksdrank van de streek toegelaten. Maar van de monniken wordt verwacht dat ze het bij één fles van tafelbier per dag houden. Geen overdaad of dronkenschap dus.