Rampenfilm werd waarheid werd rampenfilm
Een beeld uit Armegeddon, een film uit 1998 Foto: rr
‘Somebody dial 911!’ roept een voetganger terwijl hij verschrikt naar de lucht staart. Wat volgt is een regen aan projectielen die gaten in de beroemde wolkenkrabbers van New York slaat. In één beeld is te zien hoe twee vuurballen rakelings langs de Twin Towers scheren. Maar enkele seconden later is het toch raak: ook het World Trade Center wordt getroffen; in elk van de twee torens gaapt een groot brandend, rokend gat.

Het is de beginscène van Armegeddon, een film uit 1998. De blockbuster gaat over meteorieten die al het leven op aarde bedreigen. Een klassieke actiefilm, maar wel een waar sinds 11 september 2001 met andere ogen naar gekeken wordt. Wat bij de release van de film niet meer dan een vergezocht scenario leek, heeft nu iets profetisch: een verslagen Manhattan, met twee reuzeschoorstenen.

Het is hoe dan ook een evidentie: wat er zich op 9/11 heeft afgespeeld, is voer voor films. Er waren de goeden en de slechten, er waren helden, er was actie en er was het iconisch decor. Tien jaar na de dramatische dag, zijn dit de films en documentaires die het verhaal vertellen:

9/11
(2002 - Documentaire van de broers Naudet)

De Franse Jules en Gédéon broers vertoefden in 2001 maandenlang in New York om er een documentaire over een rookie bij de brandweer te schieten. Uiteindelijk maakten ze als bij toeval wellicht de 'spannendste' reportage over 9/11. Ze filmden de impact van het eerste vliegtuig en drongen vervolgens mee tot diep in - en onder - de Twin towers. Beide broers overleefden de dramatische dag.

September 11
(2002 - Verzameling kortfilms van verschillende regisseurs)

Nog binnen het jaar na de aanslagen maakten regisseurs in elf landen elk een eigen film over wat er gebeurd was. Niet alleen de Amerikaanse versie van het drama dus, al is ook de VS vertegenwoordigd met een fragment van Sean Penn. Een van de meest gelauwerde bijdragen kwam van de bekende Britse regisseur Ken Loach (hieronder integraal te bekijken).

Fahrenheit 9/11
(2004 - Documentaire van Michael Moore)

Zonder twijfel het meest controversiële werk over 9/11. Geheel in de stijl van Moore - met flink wat overdrijvingen maar ook met een gezonde portie humor - zette hij Bush en diens medestanders te kijk in een periode waarin de populariteit van de toenmalige president nog hoge toppen scheerde.

Inside 9/11
(2005 - Documentaire van National Geographic)

Een degelijk en uitgebreid relaas, zowel over 11 september zelf als over de oorlog nadien. Dat bepaalde informatie voortdurend herhaald wordt, is eigen aan documentaires die voor televisie gedraaid zijn: kijkers moeten na de reclame nog weten waar we gebleven waren. Bekijk je alles zonder onderbrekingen, dan is die tv-stijl helaas langdradig. 

The Falling Man
(2006 - Documentaire van Henry Singer)

Deze documentaire heeft als uitgangspunt een van de zovele gruwelijke foto's van 9/11: een man die met het hoofd eerst langs een van de Twin towers naar beneden suist, de armen naast het lichaam, één been geplooid. Wie is deze man? Het antwoord is onzeker, maar de zoektocht schetst een sterk beeld van de horror die zowel de slachtoffers als hun nabestaanden doormaakten. 

World Trade Center
(2006 - Film van Oliver Stone)

Voorlopig de enige echte 9/11-film in ware Hollywood-stijl. Een grote naam (Nicolas Cage) vertolkt een van de talloze heldenrollen in deze feel good movie. Gebaseerd op het waargebeurde verhaal van twee agenten die een daglang overleefden onder het puin van de WTC-torens.

United 93
(2006 - Film van Paul Greengrass)

De meest bejubelde film over 9/11. Vertelt het tot de verbeelding sprekende verhaal over vlucht United 93, die door de terroristen richting Washington werd gevlogen maar daar nooit geraakte omdat de passagiers hun kapers te lijf gingen. Hoe het precies allemaal gelopen is, zal nooit met zekerheid geweten zijn, maar door het verhaal van minuut tot minuut te vertellen is deze film een sterke versie om te onthouden. Niet te verwarren met de tv-film 'Flight 93'.

102 minutes that changed America
(2008 - Documentaire van History Channel)

Het verhaal over 9/11 nogmaals verteld, maar dan via de amateurbeelden en geluidsopnames van getuigen. De hysterie en de ontreddering worden in geen enkele andere documentaire zo goed weergegeven.

Man on wire
(2008 - Documentaire van James March)

Dit is géén documentaire over 9/11, maar wel een mooi in memoriam over de Twin Towers. De film gaat over de Fransman Philippe Petit, die in 1974 tot ieders verbazing en afgrijzen het plan opvatte om over een touw van de ene naar de andere top van de WTC-torens te lopen. Onbeschermd, enkel met een balanceerstok in de hand.