Koning ongezien scherp in 21 julitoespraak
Foto: reuters
Koning Albert waarschuwde in een dramatische en erg politiek getinte 21 julitoespraak voor het uitblijven van een volwaardige regering. De scherpe toespraak gaat in tegen de verwachtingen. Vele politici en royaltywatchers hadden vanwege de onzekere politieke situatie een vage tekst voorspeld.

De traditionele 21 julitoespraak van de koning werd vanmiddag om 13 uur al op radio en televisie uitgezonden. Verwacht werd dat de koning een weinig of niets zeggende tekst zou voorlezen om zeker geen olie op het vuur te gooien bij de aanhoudende regeringscrisis. Maar dat belette de vorst niet om een ongezien directe toespraak te houden.

'Op deze nationale feestdag had ik me graag verheugd, samen met u, over de eedaflegging van een nieuwe volwaardige regering. Helaas, zo ver zijn we niet, en ik betreur het', viel Albert II meteen met de deur in huis.

De koning zag er moe en bezorgd uit, maar strijdvaardig. Hij balde regelmatig de vuisten en legde de nadruk op woorden als 'betreuren' en 'diep bezorgd'. Hij beklemtoonde ook dat hij een krachtige boodschap wilde geven. 'Ik zou me aan mijn taak onttrekken mocht ik nalaten aan de risico's te herinneren die alle Belgen lopen bij een langdurige crisis', klonk het gedecideerd.

De koning zei dat het zijn recht was om de politici 'publiek en in alle openheid' te waarschuwen en zei nadrukkelijk dat hij dat met de bevolking ('samen met ú') wilde doen. 

De koning waarschuwde de politici voor de risico's van de aanhoudende politieke impasse en wel om vier redenen:

Bij een groot deel van de bevolking heerst onrust en bezorgdheid over de toekomst.
Er groeit onbegrip over de politiek. 'Het risico bestaat dat een vorm van poujadisme zou ontstaan die de democratie ernstig kan schaden.'
Het gevaar dat het sociaal-economisch welzijn van de Belg aangetast wordt, groeit.
De rol van België als voortrekker in de Europese Unie en model voor de Europese eenmaking komt in gevaar.

Albert II verwees ook naar zijn kerstboodschap waarin hij politici opriep om toegevingen te doen op zoek naar een redelijk akkoord.

Maar de koning had ook een opdracht voor de burgers. Ook zij moeten een grotere verstandhouding tussen de gemeenschappen tot stand brengen. 'De andere tegemoet gaan, zijn taal spreken, belangstelling tonen voor zijn cultuur, hem beter leren begrijpen, het zijn allemaal uitingen van modern burgerschap.'

Niettemin blijft de koning hopen dat er weldra een einde komt 'aan deze te lange periode van politieke instabiliteit'.

De koning verwees in zijn speech niet naar individuele politici of specifieke partijen. Als staatshoofd dient hij onpartijdig te zijn. Zijn toespraak werd op voorhand gelezen en goedgekeurd door premier Yves Leterme. Die dekt alle publieke uitspraken van de vorst.