Van Rossem, Madoff en Stanford: Samen in de voetsporen van Ponzi
Jean-Pierre Van Rossem Foto: mhb
Beleggers lokken met een rente van tot 50% in nauwelijks enkele weken? Voor een doorgewinterde fraudeur is het een koud kunstje. Je betaalt de beleggers uit met de inleg van andere beleggers. Maar ooit loopt het fout.

Het systeem van het Ponzi-schema, ook wel bekend als een piramidespel, zit eigenlijk eenvoudig en waterdicht in elkaar. Iemand spiegelt erg mooie rendementen voor aan een groep spaarders, en keert hun 'winst' uit met het geld van de laatst bijgekomen beleggers. De beleggers van het eerste uur zorgen voor voldoende mond tot mondreclame om het systeem om nieuwe belangstellenden aan te trekken, en het systeem even in stand te houden.

Maar zodra de toestroom aan nieuwe beleggers stilvalt, stort de piramide in elkaar. Degenen die laatst zijn ingestapt blijft met alle verliezen zitten. 

De Italiaan Charles Ponzi bedacht het systeem aan het begin van de vorige eeuw, maar tot op vandaag treden fraudeurs in zijn voetsporen. 

Bernard Madoff

Eminente leden van de Amerikaanse jetset waren klant bij de bankier, die altijd een nét iets hoger rendement bood. Niemand leek zich af te vragen hoe dat kon. Totdat financiële speurders argwaan kregen en zijn boeken gingen napluizen, en op een piramidespel stootten.

Er zijn wellicht zo'n 16.000 slachtoffers, die in totaal tientallen miljarden kwijtspeelden. Ook buitenlandse banken verloren geld aan de zaak. Dat de fraude net tijdens de bankencrisis aan het licht kwam, maakte er een zaak van mondiaal belang van. Momenteel zit Madoff een celstraf van 150 jaar uit. Zelf zegt hij dat banken 'medeplichtig' zijn aan zijn systeem.

Allen Stanford

In het zog van de zaak Madoff kwam ook de fraude van de Amerikaanse financier Allen Stanford aan het licht. 'Mini-Madoff liet na tien jaar een put van 'slechts' 8 miljard dollar achter. In de cel raakte hij slaags met een medegedetineerde, en liep een hersenletsel op; Daardoor is hij uiteindelijk niet veroordeeld.

Bertam Earl Jones

Nog iemand die de titel van 'nieuwe Madoff' opeiste was Bertam Earl Jones. De Canadees maakte honderd slachtoffers in totaal zo'n 46 miljoen Amerikaanse dollar lichter. De fraude werd ontdekt nadat ongeruste klanten Jones niet meer konden bereiken. Ze namen daarop contact op met de financiële toezichthouder, waar hij echter niet geregistreerd stond. Uiteindelijk kwam hij zichzelf aangeven.

Terry Freeman


Omdat de Britten niet wilden achterblijven, riepen ook zij iemand uit tot hun eigen Madoff. Terry Freeman werkte echter kleinschaliger. Hij deed slechts 14 miljoen pond in rook opgaan. 

De scheuren in zijn piramidespel werden kort voor de financiële crisis al merkbaar. Maar Freeman wist maandenlang alle vervelende vragen van ongeruste investeerders op te vangen door voortdurend met fondsen en bankrekeningen heen en weer te schuiven. En na het bekend raken van de affaire-Madoff stuurde hij zelfs een geruststellende mail naar zijn klanten. 

Jean-Pierre Van Rossem

Maar al veel eerder had België zijn eigen Madoff. De zelfverklaarde beursgoeroe maakte midden de jaren tachtig grote sier dankzij zijn 'moneytron'-systeem. Zelf zei hij dat hij door dat 'systeem' de beurs kon voorspellen. Eens de ferrari's en lamborghini's betaald, bleek er echter alleen een schuldenberg over te blijven. 

Van Rossem kon nog even vermijden dat hij voor de rechter moest verschijnen: in 1991 slaagde hij erin een zitje in het parlement te bemachtigen. Maar in 1995 was het oordeel van de rechter duidelijk: Moneytron was niets meer dan een piramidespel, en veroordeelde hem tot 5 jaar cel.