Nieuwe CD&V-ideologie is klaar
Foto: © ivan put
Minister Inge Vervotte en senator Rik Torfs zijn klaar met hun opfrissing van de CD&V-ideologie, die het niet moet hebben van krasse standpunten, maar van debatten en compromissen. 'Misschien klinkt het zeperig, maar CD&V gelooft niet in kant-en-klare oplossingen. Die leiden tot ontgoocheling en antipolitiek.'

Inge Vervotte en Rik Torfs kregen de opdracht om de christen-democratische ideologie op te frissen en weer te laten aansluiten bij de 21ste eeuw.

Daar zijn ze nu mee klaar. Maar wie een afgewerkt oranje boekje vol ideologische voorschriften verwacht, komt bedrogen uit. Vervotte en Torfs houden het bij een reeks grote lijnen, van politieke ethiek, over solidariteit tot normen en waarden. En dat is bewust. De tekst is een discussienota, die al wel is voorgesteld in het politiek bestuur van de partij, maar die nu vooral in de afdelingen verder moet worden besproken.

'Ons werkstuk beschrijft vooral een christen-democratische methode', zegt Rik Torfs. 'Dit is geen afgewerkt pakket van standpunten, daar ligt ook een groot verschil met andere ideologieën. We willen niet de werkelijkheid gaan kneden naar een ideologie, zoals de anderen doen. Zonder al te zeperig te willen doen, maar wij accepteren de werkelijkheid zoals ze is.'

'We hebben absoluut willen vermijden dat we zouden vervallen in een opsomming van concrete standpunten', vindt ook Inge Vervotte. 'Ideologie moet toch iets meer zijn dan een programmaboekje. Wij zijn op zoek gegaan naar de grondlaag, naar de ingrediënten voor een goed christen-democratisch standpunt. En dan kom je terecht bij begrippen als ethiek, solidariteit, respect, duurzaamheid, zorgzaamheid en weerbaarheid.'

Voor sommigen is dat wollig, of niet origineel.

Torfs: 'Ik verzet me tegen de gedachte dat de CD&V-ideologie een flou artistique is. Alleen zit onze helderheid in dingen waar de andere partijen al lang niet meer over spreken. Onder andere het belang van een gesprek in de politiek, maar dan een gesprek in de echte zin van het woord. Ik vind de klemtoon die we daarop leggen een verademing in een tijd van populisme en eenvoudige slogans die alles doen vastlopen.'

Vervotte: 'Ik stel vaak vast dat een debat wordt herleid tot een uitwisseling van standpunten. Maar een situatie waarin je door het discussiëren een compromis bereikt dat de partners aan tafel respecteert en waarin iedereen zich herkend, dat halen we te weinig. Een compromis is een vies woord geworden dat we niet meer mogen gebruiken, terwijl het juist zo belangrijk is.'

Torfs: 'Ons werkstuk mag zeker niet leiden tot wankelmoedige standpunten waarmee iedereen tevreden kan zijn. Maar het is toch niet verboden om naar alle aspecten en nuances van een dossier te kijken alvorens je een duidelijk standpunt inneemt. De christen-democratische ideologie verschilt wezenlijk van andere ideologieën. We zijn tot nader order de enige partij die zowel het individu als de gemeenschap helemaal au serieux neemt. We willen verhinderen dat mensen achterblijven, maar aan de andere kant geloven we ook erg in ondernemerschap.'

Enerzijds, anderzijds?

Torfs: 'Fantastische woorden.'

Vervotte: 'Wij vinden dat juist onze kracht en ons voordeel. Soms krijgen we het verwijt dat onze standpunten mossel noch vis zijn. Maar wij houden juist van nuance, ook al worden we in de media gedwongen om onze standpunten eenvoudig te formuleren. Dit is typisch christen-democratisch en gaan we niet lossen.'

Torfs: 'Ik vind het zelfs een beaming van wat het leven is. De keuzes die mensen maken in het leven zijn meestal ook mossel noch vis. Zij maken ook compromissen.'

Kun je daar verkiezingen mee winnen?

Torfs: 'Dat is een strategische vraag. Volgens mij kun je er alvast authenticiteit mee winnen. Het is helemaal niet zo dat je als partij verplicht bent om populistische standpunten in te nemen, anders ben je een vogel voor de kat. Wij zijn de enigen die de mensen accepteren zoals ze zijn.'

Vervotte: 'Wij zijn ook niet naïef. We weten dat er naast een ideaalpolitiek ook een realpolitiek nodig blijft. Het kan zijn dat je standpunt niet gedragen wordt door anderen, dat je het juiste moment moet kiezen.'

'Maar idealen zijn nodig, zodat je alert blijft en kritisch bent over jezelf. Een partijstandpunt moet toch verder kunnen gaan dan de waan van de dag. Het mag niet alleen bedoeld zijn om verkiezingen te winnen, of het regeringsstandpunt automatisch overnemen.'

Hoe legt u aan iemand in een café als de Monk uit wat een christen-democraat voor iemand is?

Torfs: 'Een christen-democraat is iemand die zich bewust is van de complexiteit van het leven, die niet snel met een kant-en-klare oplossing komt, omdat die altijd leiden tot ontgoocheling en antipolitiek. Iemand die probeert het leven zo mooi en menselijk te houden als mogelijk is. Wij vinden dat niemand zwak mag blijven en dat sterken zo goed al mogelijk aangemoedigd moeten worden.'

Vervotte: 'Ik, de andere en het subtiele samenspel daartussen. Daar willen we ons in onderscheiden.'

Torfs: 'Wij vinden dat als een individu niet absoluut vrij is, hij niets kan betekenen voor de gemeenschap. En omgekeerd hebben we ook voldoende vertrouwen in de mens om te denken dat een vrije persoon ook voor solidariteit zal kiezen.'

Is het daar waarin de christen-democratie verschilt van het Vlaams-nationalisme?

Torfs: 'Er is inderdaad een soort Vlaams-nationalisme dat niet beantwoordt aan de sociale traditie van West-Europa, die een bepaalde visie op responsabilisering gebruikt om de fundamenten van de welvaartsstaat te ondergraven en op te schuiven naar een harde samenleving. Het is populair geworden om je af te zetten tegen mensen, ook in eigen land, die als zwakker worden beschouwd.'

Is deze ideologische oefening niet slecht getimed, net in de het midden van een uitzichtloze communautaire impasse?

Torfs: 'Is dit een communautaire impasse? Of draait het om de vraag of politici al dan niet in staat zijn een compromis te sluiten? Misschien draait dit conflict juist om de dingen die we hier bespreken. Volgens mij is de kern van de impasse een mentaliteit die het onmogelijk maakt om een akkoord te bouwen.'

Vervotte: 'Ik heb de indruk dat deze gesprekken nog altijd zin kunnen hebben, al was het maar omdat degenen rond de tafel blijkbaar vinden dat het alternatief nog minder zin heeft.'

Torfs: 'Het zou misschien niet slecht zijn om de christen-democratische methode eens toe te passen op de formatiegesprekken.'

Er zijn dus toegevingen aan twee kanten nodig.

Torfs: 'Dat klinkt als een nederlaag. Maar het is inderdaad zo dat je onmogelijk je standpunt helemaal kan binnenhalen als je echt een oplossing wil. Is dat een ramp? Ik vind van niet, maar velen blijkbaar wel.'

Vervotte: 'Als elke oplossing beschouwd zal worden als een toegeving aan de Franstalige partijen, dan heeft het geen zin meer om nog samen iets te proberen. Misschien is dat ook precies wat sommigen proberen te bewijzen.'

Waarom blijven jullie zo zitten in het zog van de N-VA?

Vervotte: 'Wij beschouwen elkaar als bondgenoten in het vechten voor een staatshervorming. Helaas hebben we nog niet voldoende resultaten bereikt. Dat is niet achterna hollen. Wij zijn zelf ook grote voorstanders van een staatshervorming. Sommige zaken hebben nu eenmaal hun tijd nodig. Maar goed, niemand stapt in de politiek met de bedoeling om in de situatie te belanden waarin we nu in zitten.'

Torfs: 'Wij delen wel niet het einddoel van de N-VA: het einde van België. En we zijn ook een meer sociale partij dan de N-VA. Dat zijn toch twee duidelijke verschillen. Ik hoop wel dat alle partners rond de tafel met dezelfde wil aan tafel zitten als wij om een akkoord te bereiken. En daar kan natuurlijk aan worden getwijfeld. Hoe langer het duurt, hoe erger het wordt.'

Lees de volledige brochure op: www.standaard.be/ampersand

Lees het volledige interview zaterdag in De Standaard.