Homeopathie: flauwekul in potjes?
Foto: shutterstock
In heel wat apotheken staan er tegenwoordig plantaardige, homeopathische korrels. Volgens de ene zijn het wondermiddelen, volgens de andere flauwekul in potjes. Maar (hoe) werkt homeopathie nu eigenlijk? En waarom is er zoveel controverse over?

Het woord homeopathie komt uit het Grieks. Homoios betekent 'gelijksoortig' en pathos staat voor 'lijden'. Met een beetje fantasie ontdek je de betekenis van deze alternatieve geneeswijze. Homeopathische middelen veroorzaken bij een gezonde patiënt bepaalde symptomen, maar bij een zieke patiënt doen ze diezelfde symptomen net verdwijnen. Het klinkt als hocus-pocus, maar dat is het niet, zegt dr. Michel Van Wassenhoven, voorzitter van de registratiecommissie voor homeopathische geneesmiddelen. 'Het wordt meteen duidelijk met een eenvoudig voorbeeld. Wat gebeurt er als je een ui schilt? Dan beginnen je ogen te prikken en te tranen, en na een tijdje begint je neus zelfs te lopen. Bij een beginnende verkoudheid heb je dezelfde symptomen. Maar als je dán een stuk ui op een meter van je bed legt, zullen die symptomen verdwijnen. Je lichaam reageert dan op een toxische agressie -- de ui, in dit geval. Homeopathie werkt dus niet, maar het doet je lichaam werken.' De meeste homeopathische korrels, poeders of druppeltjes zijn plantaardig, maar er zijn er ook op basis van mineralen, of (stukken van) dieren. Niet geschikt voor vegetariërs, dus.


Beperkingen

Van een verkoudheid tot chronische rugpijn: volgens dr. Van Wassenhoven kan je in principe voor iedere ziekte of aandoening naar de homeopaat. 'Maar in de praktijk zijn er natuurlijk wel beperkingen. Een scheve neus zal je nooit kunnen rechtzetten met homeopathie, daarvoor moet je naar de chirurg. En iets wat echt kapot is, kan je er ook niet mee herstellen. Het kan alleen als de symptomen functioneel zijn, dat wil zeggen dat je nog kan terugkeren naar de normale toestand. En bij kanker moet je natuurlijk ook opletten: homeopathie kan een goede aanvulling zijn om een bepaalde reactie te stimuleren, maar het is zeker niet de juiste basisbehandeling.'


Geen voorschrift
Voorlopig heb je nog geen voorschrift nodig om homeopathische middelen te kopen, je kunt gewoon een apotheek binnenstappen. 'Voor een eenvoudige verkoudheid is dat prima', zegt dr. Van Wassenhoven. 'Maar bij chronische ziekten ga je beter wel op consultatie bij een homeopaat. Die zal -- net als een gewone dokter -- een diagnose proberen te stellen. Maar een klassiek arts is alleen op zoek naar algemene symptomen zoals koorts, terwijl een homeopaat meer zal doorvragen naar details, om persoonlijke symptomen te ontdekken. Dat zijn heel specifieke dingen, zoals het moment van de dag waarop je last krijgt aan je maag. Of een bepaalde winkel waarin je altijd hoofdpijn krijgt. Zo ontdekt de homeopaat hoe je lichaam reageert op bepaalde zaken, zoals fel licht of sterke geluiden.'


Kritiek
Net als alle alternatieve geneeswijzen heeft ook homeopathie felle tegenstanders. De meeste kritiek komt ongetwijfeld van SKEPP, de Studiekring voor Kritische Evaluatie van Pseudo-wetenschap en het Paranormale. Die vereniging loofde ooit zelfs een prijs uit van tienduizend euro voor wie kan bewijzen dat er een verschil is tussen een buisje homeopathie en gewoon water, of tussen gewone suikerbolletjes en homeopathische suikerbolletjes. Van Wassenhoven zegt dat die kritiek vooral te wijten is aan een misverstand. 'Veel mensen denken dat homeopathische middelen zo verdund zijn dat er niets meer in zit, maar dat klopt niet. De meerderheid van de homeopathische middelen zijn wél geconcentreerd genoeg. Trouwens: ik hoor vaak dat mensen niet geloven in homeopathie, maar het gaat niet om geloven, het werkt gewoon. En daar zijn wél bewijzen voor. Al geef ik toe dat er te weinig studies gebeuren. Doordat homeopathie geen erkenning krijgt, krijgen we ook te weinig budget, waardoor er te weinig onderzoek kan gebeuren. Het is een vicieuze cirkel.'


Als er dan toch zoveel twijfel over bestaat, waarom zou je dan homeopathische middelen gebruiken? Volgens dr. Van Wassenhoven zijn daar twee goede redenen voor. 'Neem nu een allergie. In de klassieke geneeskunde wordt die behandeld met bepaalde medicijnen. Die nemen de symptomen weg, zodat je beter wordt. Maar de allergie verdwijnt niet, je moet die pilletjes blijven nemen. Bij een geslaagde homeopathische behandeling kan de allergie wel volledig verdwijnen. En daarnaast is er nog een tweede belangrijke motivatie om homeopathie te gebruiken: veel patiënten hebben zoveel bijwerkingen bij klassieke medicatie, dat ze geen andere keuze hebben. Bij homeopathie heb je soms ook hevige reacties, maar die duren nooit lang.'


Hoe weet je of je bij een goede homeopaat terechtkomt?
In ons land zijn de erkende homeopaten gelukkig allemaal artsen, want volgens de wet mogen alleen zij aan geneeskunde doen. De meesten zijn gewone huisartsen, maar er zijn ook een paar specialisten bij, zoals dermatologen, gynaecologen of kinderartsen. Op de website van de Unio Homeopathica Belgica vind je een lijst met erkende homeopaten die een opleiding geneeskunde én een gecontroleerde opleiding homeopathie hebben gevolgd.
www.homeopathy.be