Hoe moet het nu verder?
Danny Pieters en André Flahaut Foto: rr
Welgeteld 113 dagen na 13 juni zijn we vandaag. Na ruim drie maanden onderhandelen, maakte N-VA vanmiddag tabula rasa en zijn we weer helemaal terug bij af. Hoe moet het nu verder? Morgen trekken de koninklijke bemiddelaars Flahaut en Pieters alvast naar de koning.

Momenteel zijn Kamervoorzitter André Flahaut (PS) en Senaatsvoorzitter Danny Pieters (N-VA) nog altijd koninklijk bemiddelaar. Morgen om 17 uur gaan ze naar de koning om het rapport over hun bemiddelingsopdracht aan de vorst te overhandigen. Het is dan aan de koning om een nieuw initiatief te nemen en opnieuw een bemiddelaar/verkenner/(pre)formateur aan te stellen.

Flahaut en Pieters hebben vandaag 'kennis genomen van de standpunten van de verschillende formaties en stellen op basis daarvan vast dat het onmogelijk is de onderhandelingen te herstarten', luidt het in een mededeling.

Ze betreuren dat de inspanningen om de standpunten dichter bij elkaar te brengen, niet succesvol zijn geweest. Pieters en Flahaut zijn er naar eigen zeggen niettemin van overtuigd dat het gerealiseerde werk - geheel of gedeeltelijk - in de toekomst nuttig kan zijn.

Consultatieronde

Hoe die toekomst er zal uitzien, is nog onduidelijk. De enige zekerheid is de consultatieronde die koning Albert II traditioneel organiseert tijdens een periode van politieke crisis. Verwacht wordt dat het staatshoofd die audiënties zal aanvatten nadat hij Flahaut en Pieters van hun opdracht zal ontlasten.

Sinds juli, toen PS-voorzitter Di Rupo zijn preformatie-opdracht kreeg, ontving de koning de voorzitters van de zeven partijen die betrokken waren bij de onderhandelingen over een staatshervorming: N-VA, PS, CD&V, SP.A, CDH, Ecolo en Groen!. Vraag is of hij ditmaal ook de liberalen (MR en Open VLD) naar Laken zal uitnodigen.

De voorzitters van Kamer en Senaat organiseren morgen ook een persconferentie in het parlement.

Wat zijn de mogelijke scenario's?

1. De liberalen erbij halen

Didier Reynders zat eerder al te springen om de MR binnen te loodsen en Bart De Wever heeft nu ook duidelijk gesteld dat wat hem betreft alle partijen moeten worden betrokken bij de nieuwe onderhandelingen. Niemand gelooft echter dat de FDF-flank van de Franstalige liberalen akkoord zal gaan met een redelijke splitsing van het kiesarrondissement BHV.
Open VLD maakte eerder duidelijk dat het voor hen niet hoeft.

2. Nieuwe verkiezingen

Als de partijen echt niet tot een akkoord kunnen komen, blijven nieuwe verkiezingen een uitweg. Maar het openen van een doos van Pandora is er niets tegen. Verkiezingen kunnen namelijk alle kanten uit. Bart De Wever kandideert niet in Wallonië, Elio Di Rupo niet in Vlaanderen. Het zou best kunnen dat ze allebei hun resultaten van de jongste verkiezingen evenaren dan wel overtreffen. Dan zouden nieuwe verkiezingen uitdraaien op tijdverlies waarbij de sociaaleconomische positie van België gegarandeerd zal verzwakken, wie weet met speculatie tot gevolg. Het kan natuurlijk dat de kiezer plots de kaarten helemaal anders legt, waardoor de N-VA of de PS plots niet langer incontournable zijn. Maar dan nog is het lang niet zeker dat een formatie sneller zal verlopen. De Belgische problemen moeten nu eenmaal worden opgelost.

3. N-VA buiten

Volgens sommige stemmen binnen de N-VA wordt er druk gewerkt aan een scenario om de Vlaams-nationalisten buiten te werken. Een regering van nationale eenheid met aan beide kanten van de taalgrens de drie klassieke partijen, zou dat dan moeten worden. Ook deze piste lijkt weinig waarschijnlijk, want geen enkele Vlaamse partij ziet zoiets zitten.

4. Een boedelscheiding?

Ongetwijfeld zien heel wat harde N-VA-aanhangers in de afgesprongen onderhandelingen het bewijs dat er met die Franstaligen echt geen land te bezeilen valt. Waarom mag er dan niet worden nagedacht over zo'n boedelscheiding? De Wever zelf is nooit voorstander geweest van een snelle boedelscheiding. Vlaanderen en Wallonië zijn via Brussel te veel met elkaar verstrengeld om dat scenario als realistisch te bestempelen. België kan niet worden vergeleken met Tsjechië en Slovakije. De N-VA-voorzitter sprak een paar weken geleden over een chirurgische aanpak. En zoiets vergt hoe dan ook heel veel overleg met de tegenpartij. Als BHV niet kan worden gesplitst, hoe moet dat dan met België gebeuren?

5. De koning roept de Kroonraad samen

Uitzonderlijke tijden vergen uitzonderlijke maatregelen. De Kroonraad kwam niet meer samen sinds 1960. Dit zou betekenen dat de koning alle ministers van Staat tegelijk naar het paleis roept. Maar in het federale België heeft dergelijk oubollige instelling geen enkele toekomst. Het valt dan ook te vrezen dat het debat tussen deze ministers van staat geen bruikbare conclusies oplevert.