Bart De Wever, de grote overwinnaar van de verkiezingen, reikt de andere Vlaamse partijen en de Franstaligen de hand. Dat blijkt duidelijk uit het eerste kopstukkendebat na de klinkende verkiezingsoverwinning van N-VA. De partij stevent af op dertig procent van de stemmen.

De Wever liet zich tijdens het debat niet verleiden tot uitspraken over programma’s, mogelijke coalities of de toekomstige premier. Maar hij benadrukte wel dat hij Vlaamse partners nodig heeft en dat hij de Franstaligen de hand reikt. De traditionele Vlaamse partijen zeggen zich constructief op te stellen.

Janssens wil De Wever als premier

Opvallend is de uitspraak van de Antwerpse burgemeerster Patrick Janssens (SP.A). 'Ik vind dat De Wever premier moet worden met zo'n resultaat', zegt Janssens. 'Als ik het voor het zeggen zou hebben in een of andere partij, dan zou ik weigeren in een regering te stappen waarvan De Wever geen premier is'.

'Nil volentibus arduum. Voorzij (sic) die willen is niets onmogelijk'. Dat waren de eerste woorden van Bart De Wever na de zege van N-VA. De grote verliezers van deze verkiezingen zijn CD&V, Open VLD en Vlaams Belang. SP.A en Groen! houden stand. In Wallonië wint de PS. Vandaag brachten zo'n 7,7 miljoen landgenoten hun stem uit.

Mogelijke coalities

Uit de voorlopige zetelverdeling blijkt dat N-VA bijna dertig zetels in de wacht sleept. Dat zijn er zo'n 22 meer dan in 2007. Een rooms-rode regering met N-VA zou een meerderheid halen in het parlement. Met de groenen erbij kan dat zelfs een tweederde zijn, voldoende voor een staatshervorming. Freya Piryns van Groen! wijst medewerking alvast niet af. 'We hebben goede relaties met onze zusterpartij Ecolo en zijn dus een betrouwbare partner', zegt Freya Piryns.

Het woord dat het meeste valt, is een afspiegelingscoalitie. Dat betekent dat alle partijen uit de gewestregeringen er deel van uitmaken. Concreet gaat het om N-VA, CD&V, SP.A, PS, CDH en Ecolo.

'Samen vooruit gaan'

'Durven veranderen is gelijk aan samen vooruit gaan', zei De Wever tijdens zijn overwinningsspeech in de Claridge in Brussel. 'We vieren ook in het besef dat 70 procent van de Vlamingen niet voor ons heeft gekozen, en dus ook in het besef dat er opnieuw bruggen moeten gebouwd worden. Ik steek ook de hand uit naar de Franstaligen.'

Na zijn toespraak begonnen de N-VA'ers spontaan en uit volle borst de Vlaamse Leeuw te zingen. Nochtans leken er op het eerste gezicht minder vlaggen van de Vlaamse Leeuw aanwezig dan gewoonlijk. De partij had als achtergrond een grote Europese vlag gekozen met een klein leeuwtje in.

De primeur voor de eerste uitslag ging iets voor drie uur vanmiddag naar een bureau in Heist-op-den-Berg. Hier haalde N-VA meteen 26,8 procent van de stemmen. Een voorbode voor de rest van Vlaanderen. In Voeren haalt N-VA zelfs meer dan vijftig procent met alle bureaus geteld.

N-VA lijkt het in de Senaat nog straffer te doen dan in de Kamer. Voorzitter Bart De Wever trekt hier dan ook de lijst. Met ongeveer 80 procent van de stemmen geteld, haalt Bart De Wever momenteel 634.950 voorkeurstemmen. Marianne Thyssen staat tweede met momenteel 256.577 stemmen.

Antwerpen kleurt geel

Opvallend is dat de provincie Antwerpen volledig geel kleurt. In de grootste kieskring van het land halen de Vlaams-nationalisten overal de meerderheid. Ze halen er acht zetels van de 24. Opvallend is dat Vlaams Belang tien procent of twee zetels verliest in Antwerpen. Ook in de andere grote steden Gent, Brugge, Leuven en Hasselt haalt N-VA de meeste stemmen.

Historisch dieptepunt voor CD&V

CD&V doet het barslecht en zou globaal zo'n twaalf procent verliezen. Een historisch dieptepunt van 17,5 procent is dichtbij. In oranje bastion West-Vlaanderen is CD&V traditioneel ongenaakbaar. Dat aureool van onaantastbaarheid krijgt nu een deuk, want zoals overal neemt N-VA ook hier vaak de bovenhand.

'In 2004, 2006, 2007, 2009. Vier keer op rij wonnen wij de verkiezingen. Vandaag is dat anders', vatte Thyssen de situatie bondig samen. Thyssen ziet ook een reden voor het verlies. 'De voorbije weken hebben we als enige het afgelopen regeringswerk verdedigd en daarin hadden we de perceptie tegen.'

Zware verliezen voor Open VLD

Open VLD betaalt de prijs voor de val van de regering en tekent forse verliezen op. De partij moet overal ferme klappen incasseren.

'Ook al lijken we stand te kunnen houden ten opzichte van 2009, dit resultaat is bezwaarlijk goed te noemen', zegt voorzitter Alexander De Croo. 'Toch denk ik niet dat mijn positie als voorzitter in het gedrang komt. Ik ben amper vijf maanden aan de slag in mijn nieuwe functie en heb meer tijd nodig om het verschil te kunnen maken. Mijn enthousiasme heeft niet de tijd gehad om op heel Vlaanderen overgedragen te worden.’

Spijt dat hij de stekker uit de regering heeft getrokken, heeft De Croo niet. ‘Het land moest dringend vooruit gaan.’

'Progressief Vlaanderen is niet verzwakt'

SP.A en Groen! houden goed stand. De verliezen blijven beperkt en als ze verliezen doen ze dat - net als de andere partijen - vooral aan N-VA. 'Progressief Vlaanderen is niet verzwakt uit deze verkiezingen gekomen. Ik heb de indruk dat er vooral sprake is van een herverdeling tussen rechts', reageert voormalig Groen!-voorzitster Vera Dua.

'Wij zijn tevreden omdat de federale regering is afgestraft', reageert Caroline Gennez. 'Wij hebben standgehouden, wat een verdienste is in deze moeilijke verkiezingen. Wij willen partner zijn om de dingen weer te laten vooruit gaan. Wij willen een vergaande sociale staatshervorming.

'Du jamais vu'

De resultaten ontlokken straffe uitspraken. Voormalig politicus Steve Stevaert (SP.A) heeft het over 'du jamais vu' in de Belgische politiek.

'Dit is geen ideologische nederlaag voor onze partij', reageert Filip Dewinter (Vlaams Belang). 'Anderen oogsten vandaag wat wij gedurende dertig jaar gezaaid hebben. Ik kan niet tevreden zijn met een nederlaag, maar het Vlaams Belang is niet van de kaart geveegd. De N-VA-tsunami heeft ons niet omvergespoeld.'

‘Ik lach vandaag omdat het mijn verjaardag is, maar ik huil omwille van de uitslag van mijn partij. Ik voel een grote onmacht', reageert Jean-Marie Dedecker op zijn barslechte resultaat. Het ziet ernaar uit dat LDD alleen in West-Vlaanderen de kiesdrempel haalt.

Ondertussen in Wallonië: PS grote winnaar

De Franstalige socialisten halen in Wallonië 33 tot 33,5 procent. Dat is een pak meer dan MR, dat de duidelijke verliezer is en terugvalt tot 21 procent.

'Het succes is spectaculair', reageert PS-voorzitter Elio Di Rupo opgetogen. 'Vanavond is de PS de eerste partij van de Franstalige Belgen. Onze verantwoordelijkheid is even groot als ons resultaat op dit historisch moment voor ons land.'

'We moeten nu het resultaat van Vlaanderen bestuderen', gaat Di Rupo verder. 'Een groot deel van de Vlamingen wenst dat het land institutioneel evolueert. Om ons land te stabiliseren, moeten we hier oor voor hebben.'

Didier Reynders (MR) erkent zijn nederlaag. 'Dit is geen goede dag voor ons en wij kunnen geen initiatief nemen. Dit is geen goed resultaat voor de MR', zei de MR-voorzitter.

CDH en Ecolo blijven min of meer op een status quo te wijzen. De Parti Populaire van advocaat Mischaël Modrikamen en klokkenluider Rudy Aernoudt strandt op 3,7 procent.

 MR blijft de grootste in Brussel-Halle-Vilvoorde

De Franstaligen behouden het overwicht in BHV, met net als in 2007 13 van de 22 kamerzetels. MR zou 5 zetels bemachtigen (-1), PS 4 (+1), CDH 2 net als Ecolo 2. De Vlamingen zouden opnieuw 9 zetels binnenrijven. Het gaat hier evenwel om voorlopige resultaten. Vooral in de Brusselse kantons moet er nog veel geteld worden.