Schooltelevisie is goede televisie, al werd die vroeger altijd te vroeg uitgezonden. Met 'Kongo', een ambitieuze tv-reeks over de geschiedenis van het gelijknamige Centraal- Afrikaanse land, komen Canvas, RTBf, Arte Belgique, het Afrikamuseum, Belgavox (en al diegenen die voorts nog als co-producer optraden) eindelijk tegemoet aan onze wensen.

De eerste aflevering belichtte de in vele opzichten nogal duistere periode 1510-1908. Duister, want niet alleen tierde de slavernij en de daaruit volgende mensonterende uitbuiting en vernietiging welig, echt veel bronnenmateriaal is er over die vroegste episode in de geschiedenis van het Centraal-Afrikaanse heart of darkness ook niet te vinden.

De makers kondigden met enige trots aan dat er aan de reeks een jaar onderzoek is voorafgegaan, maar wat vooral opviel was de aandacht die aan de vorm is besteed. Foto's van het zestiende-eeuwse Congo zijn vanzelfsprekend niet voorhanden, om van filmpjes nog maar te zwijgen. Om toch enige levendigheid in het verhaal te stoppen werden dan maar een aantal animatiefiguren gebruikt.

Zo konden we niet alleen kennismaken met een lippende Duarte Lopez - als incarnatie van de zestiende-eeuwse Portugese slavenhandel - en een niet minder vrolijk bekkende Tippo Tip, de beruchte Arabische slavendrijver en plantage-eigenaar, die lange tijd de plak voerde over grote delen van Oost-Congo. Voor elk personage trad een andere stem aan en zo werd de docu geregeld een mix van hoorspel en poppenkast, met daarnaast de stem van Vic Dewachter die off-screen het historisch theater overschouwde.

Voor de rest moest de documentaire het van historische accuratesse en didactische vaardigheden hebben, en dat was in dit geval geenszins een makkelijke opdracht. De eerste aflevering van 'Kongo' moest niet alleen zeer veel geschiedenis overbruggen, ze kon ook niet inhaken op ankerpunten die bij het bredere publiek misschien toch bekend zijn. Bovendien was de beslissing om geen interviews met historici in te lassen niet noodzakelijk de beste: zo'n interventies hadden wat ruimte kunnen maken voor andere perspectieven en voor wat meer diepgang. Het had wellicht ook de luchtige tekenfilmstijl - soms doet het allemaal net iets te veel aan Kuifje denken - wat extra spankracht kunnen geven. In de komende afleveringen - met de moord op Lumumba of de nog altijd voortdurende slachtingen in de Kivu's - zullen er niet alleen veel meer filmpjes voorhanden zijn, het wordt welllicht ook makkelijker omdat niet alles nog moet worden uitgelegd.

De definitieve documentaire over de geschiedenis van Congo is dit niet: daarvoor is de toon toch iets te jeugdig en wordt te veel complexiteit uit de weg gegaan in functie van een rechtlijnig verhaal. Maar 'Kongo' is zeker wél een interessante bijdrage in de stroom aan reportages, boeken en tentoonstellingen die in dit jubileumjaar op ons afkomen.

Kongo (Black Heart, White Men). Aflevering 1: de wedren.
Canvas, dinsdag van 22u tot 22.55u.