21 juli 1969. Eddy Merckx wint zijn eerste Tour
Foto: rr
Toen Eddy Merckx op 21 juli 1969 zegevierend met de gele trui op de wielerbaan van Vincennes een ereronde maakte, was het exact dertig jaar geleden dat Sylvère Maes de Tour als laatste Belg had gewonnen. Jacques Goddet, directeur van de organiserende krant, L'Equipe , lanceerde bij de eerste Tourzege van de Belg de term ,,Merckxissimo''.  Met zijn zege verdiende Merckx 20.000 Franse frank.

Men neemt de benen van Merckx, het hoofd van Merckx, de spieren van Merckx, het hart van Merckx en de zegedrift van Merckx.'' Zo beschreef vijfvoudig Tourwinnaar Jacques Anquetil voor de Franse sportkrant ,,L'Equipe'' de perfecte kampioen.

Vooral de combinatie van het aangeboren talent en de bezetenheid om altijd het beste van zichzelf te geven, maakte van Merckx zo'n groot kampioen. ,,Als ik won met drie minuten voorsprong, was dat omdat het niet met vier kon.'' Een en ander zou duidelijk worden in zijn eerste Ronde van Frankrijk in 1969.

Het was in 1969 dertig jaar geleden dat er nog een Belg (Sylveer Maes) de Tour won. Die kloof vullen vond Eddy Merckx wel een prettige gedachte, maar dat hij zes ritten won, het ploegenklassement, de gele, de groene en de bolletjestrui veroverde en de grootste marge had met de tweede (17'54'') sedert Fausto Coppi in 1952 was gewoon meegenomen.

Hij wilde enkel de Tour winnen en wel door zo weinig mogelijk aan het toeval over te laten. ,,Die Tour van '69 zou ik nog wel eens willen overdoen. En ik zou het op dezelfde manier doen, want het is veruit mijn mooiste wielerherinnering.''

Merckx zou aanvallen in de eerste rit waarin moest worden geklommen, Mulhouse-Belfort. Hij deed dat nog voor de voet van de Ballon d'Alsace op een veertigtal kilometer van de streep. Rini Wagtmans, Roger De Vlaeminck, Joaquim Galera en Rudi Altig probeerden hem te volgen, maar zonder demarrage, gewoon door zijn krachtige tempo moesten ze een voor een afhaken. De Duitser Altig was de hardnekkigste en zag -- in het wiel van Merckx -- alle kleuren van de regenboog alvorens ook het hoofd te buigen.

,,Dit was absoluut niet de bedoeling'', zei Merckx achteraf oprecht verbaasd toen hij de tijdsverschillen zag. Janssen, Pingeon, Poulidor en Gimondi hadden 4'30'' verloren. ,,Ik wilde de wedstrijd gewoon zwaar maken en ik wilde weten wie de gevaarlijkste tegenstanders waren.''

Eigenlijk was Michel Clare van L'Equipe nog het meest onder de indruk van Merckx' recuperatievermogen. ,,Enkele minuten na zijn zege, terwijl zijn concurrenten van hun fiets zwijmelden, was de 24-jarige Brabander totaal ontspannen en had hij een klare blik die -- voor het eerst sedert de start van de Tour -- straalde van geluk.''

Eigenlijk had Merckx de rest van de Tour afwachtend kunnen rijden. In de Alpen hield hij zich ook relatief rustig -- met ritwinst in Digne en twee zeges in korte tijdritten -- maar in de Pyreneeën kriebelde het te veel.

In de 17de rit van Luchon naar Mourenx geeft Merckx het tempo aan op de Peyresourde en de Aspin. Wanneer hij er kort voor de top van de Tourmalet een sprintje uitperst voor de bergprijs, blijkt hij -- weer tot zijn eigen verbazing -- een kloof te hebben geslagen. Het is nog 140 kilometer tot de aankomst.

In het dal twijfelt hij heel even, maar beslist dan om alleen door te gaan. Boven op de Soulor heeft hij vijf minuten, op de Aubisque zeven minuten voorsprong. In Mourenx zijn er dat acht op de eerste achtervolgers. ,,Misschien hadden we de kloof tot vijf minuten kunnen beperken'', zei Pingeon. ,,Maar wat zou daar de zin van geweest zijn?''

Het tekent het verschil tussen Merckx en de anderen, die in het defensief waren gedrongen, maar blijkbaar toch niet echt tot het uiterste waren gegaan. ,,De laatste twintig kilometer heb ik vreselijk afgezien. Dit is ongetwijfeld de zwaarste fysieke inspanning die ik ooit heb gedaan. Ik heb echt een beroep moeten doen op al mijn wilskracht om niet te verzwakken. Maar hoe uitgeput ik ook ben, ik ben gelukkig iets gerealiseerd te hebben dat blijvend is, denk ik...''

Tourorganisator Jacques Goddet was het daar later in ieder geval mee eens en noemde het ,,het meest indrukwekkende staaltje van atletische overmacht dat hij in zijn 60-jarige carrière had gezien.''

Merckx zou uiteindelijk 5 keer de Tour winnen (1969, 1970, 1971, 1972 en 1974), maar nooit meer met hetzelfde overwicht als in 1969. In 1973 laat Merckx versterk gaan voor de Tour. Dat jaar wint hij wel de Vuelta en de Giro. In 1975 werd Merckx verslagen door zichzelf. Op de Puy-de-Döme moet hij Van Impe en Thévenet laten gaan en krijgt hij een slag in de lever. Eén dag later, op weg naar Pra Loup reed hij zichzelf in de vernieling in plaats van rustig in het spoor van Bernard Thévenet te blijven.
 

Eindstand Tour 1969 

  1. Eddy Merckx 116u 16' 02"
  2. Roger Pingeon + 17' 54"
  3. Raymond Poulidor + 22' 13"
  4. Felice Gimondi + 29' 24"
  5. Andres Gandarias + 33' 04"
  6. Rini Wagtmans + 33' 57"
  7. Franco Vianelli + 42' 40"
  8. Joaquim Agostinho + 51' 24"
  9. Désiré Letort + 51' 41"
  10. Jan Janssen + 52' 56" 

Tweede Belg: 12. Lucien Van Impe op 56' 17''

Bergkoning: Eddy Merckx (Bel)

Puntenklassement: Eddy Merckx (Bel)
 

Nog op 21 juli:

1831:
Leopold I legt de eed af als koning van België

1972: 9 mensen komen om bij een reeks bomaanslagen van het IRA in Belfast

1974: Eddy Merckx wint voor de vijfde keer de Tour de France.

1985: Bernard Hinault wint zijn vijfde Tour en evenaart daarmee Eddy Merckx

1990: Roger Waters brengt samen met tientallen wereldsterren in Berlijn Pink Floyd's meesterwerk The Wall

2005: Amper twee weken na de dodelijke aanslagen van 7 juli wordt Londen opnieuw opgeschrikt door een reeks bomexplosies op het openbaar vervoer