EXCLUSIEF: interview met Bob Dylan (deel 2)

Op 28 april verschijnt het 33ste album van Bob Dylan. Geheel tegen zijn gewoonte in praatte Dylan uitvoerig met journalist Bill Flanagan over het album, politiek, kunst, en vele andere zaken. DE STANDAARD biedt u elke maandag een nieuwe aflevering van het interview aan. Vandaag deel 2.

Er zit nogal wat geweld in de nummers. Wie naar Houston gaat, raad je aan hun holsters mee te nemen, in JOLENE draagt iemand een Saturday Night Special (een goedkoop pistool) bij zich, een koelbloedige moordenaar maakt het stadje onveilig in IT’S ALL GOOD en de vrouw in MY WIFE’S HOME TOWN zet de zanger ertoe aan iemand te vermoorden. Verhoogt geweld in een song de inzet?

Hoe bedoel je?
 

Wordt een song daar riskanter door?

Eigenlijk niet. Het belangrijkste is om die zaken te erkennen, zonder door het lint te gaan. Alles zit er met recht en rede in, vind ik. Je kiest die dingen heel bewust.
 

De laatste tijd ben je ook met andere dingen bezig geweest. Je hebt een bestseller geschreven, in een film meegespeeld, je radioprogramma “Theme Time Radio Hour” is erg populair en je hebt je kunst tentoongesteld. Zorgen die andere media voor feedback naar de muziek?

 
Mocht er al feedback zijn, dan is het eerder andersom.
 

Geldt dat ook voor Chronicles, je autobiografie?

Zeker, Chronicles heeft een geheel eigen ritme. Dat vloeit voort uit mijn muziek, veronderstel ik.
 

Gaat dat ook op voor je kunstwerken?

Dat is toevallig gekomen. Ik heb altijd al getekend en geschilderd, maar daar was tot voor kort niemand in geïnteresseerd. Er is nooit een draagvlak voor geweest.
 

En nu?

Wel, ik heb tentoongesteld in een museum, ik werk samen met een Londense galerie en in 2010 komt er waarschijnlijk nog een andere tentoonstelling van nieuw werk in een ander Europees museum. Ik hou het met moeite bij. Ik heb een opdracht gekregen voor schilderijen, waarbij ik met ijzer en lood moet werken.
 

Waar haal je je onderwerpen?

Ik teken gewoon wat ik interessant vind, en dan schilder ik het. Dat kan om het even wat zijn: huizenrijen, bomenrijen, uitgestrekte boomgaarden. Ik kan van een fruitschaal een uiterst dramatisch gebeuren maken. Vrouwen zijn krachtige figuren, dus stel ik hen ook zo voor. Soms neem ik bewoners van stacaravans als onderwerp. Of ik schilder iemand uit de hogere sociale klasse. Het gaat mij niet om maatschappijkritiek of de weergave van iemands visie. Mijn onderwerpen haal ik overal. Dat zal wel iets te maken hebben met de folkwereld waarin ik groot ben geworden, veronderstel ik.
 

Stel, je wordt wakker in een hotelkamer in Wichita. Je kijkt uit het raam en je ziet een klein meisje langs de treinsporen lopen. Ze trekt een groot Boeddhabeeld in een houten kar met zich mee, gevolgd door een hond met drie poten. Grijp je dan naar je gitaar of naar je tekenblok?

Goh, wat een vraag. Dat zou van een heleboel dingen afhangen, vooral dan van de omgeving. Van het weer, bijvoorbeeld. Is het een grijsblauwe lucht zonder wolken, of zit er regen aan te komen? Een meisje dat een kar voorttrekt met een beeld erin? Dat zou ik er waarschijnlijk pas op het einde in verwerken. Welk ras is de driepotige hond? Een spaniël, een buldog, een retriever? Dat speelt allemaal een rol. Daar zou ik goed over moeten nadenken. Hangt ook af van de hoek waaruit ik het zie. Vanop de eerste verdieping, tweede verdieping, zevende verdieping? Ik weet niet. Misschien zou ik wel ter plaatse gaan kijken, ook naar de treinsporen. Ik zou een verband moeten zien tussen dat alles. Waarschijnlijk zou ik me afvragen of het een voorteken of een voorbode van iets is.
 

Als een jongeman die het in de kunsten wil proberen veel vrouwen wil versieren, waarvoor kiest hij dan het best: schilderen of gitaar spelen?

Geen van beide, waarschijnlijk. Als hij uit is op succes bij de vrouwen, zou hij beter een carrière als advocaat of arts overwegen.
 

Echt?

Ja, echt. Of privédetective. Maar eigenlijk is dat de verkeerde beweegreden voor om het even welk beroep.

 

In IF YOU EVER GO TO HOUSTON stuurt iemand berichten naar drie zussen in Dallas. Voor twee van hen is de toon vriendelijk, maar de andere krijgt de waarschuwing “Pray the Sinner ’s Prayer”. Welk gebed is dat?

Dat is het gebed waarin iemand God om vergeving vraagt voor zijn zonden (het ‘Zondaarsgebed’, nvdv).

 

De kerel in IF YOU EVER GO TO HOUSTON zegt dat hij in Houston was tijdens de Mexicaans-Amerikaanse Oorlog. Velen denken dat de Anglo-Amerikanen de Spanjaarden onrecht aandeden in Texas, maar ze vergeten dat de Spanjaarden Texas als Mexicaans grondgebied hadden opgeëist, zonder het ooit bevolkt te hebben. Ze trokken gewoon een dikke streep op de kaart en zeiden dat het allemaal van hen was. De mensen die in dat gebied woonden, waren ofwel Anglo-Amerikaanse kolonisten of Indianen, die niets te maken wilden hebben met Spanje en zijn Mexicaanse kolonie. Vind jij dat Sam Houston onterecht werd beschuldigd?

Dat weet ik niet. Het is de eerste keer dat ik hoor dat hij van iets werd beschuldigd. Hebben we het over Sam Houston de staatsman, soldaat en politicus? Hij was de gouverneur van twee staten, zowel Texas als Tennessee. De enige die daar ooit in geslaagd is! Waarvan werd hij dan beschuldigd?

Wel, dat hij Texas van Mexico heeft afgescheiden.

Nee, dat heeft hij niet gedaan. Hij heeft het van Spanje afgescheiden. Net zoals iemand anders met Florida deed. Wat heeft dat met onterechte beschuldigingen te maken?
 

Iemand beledigde hem in de film GIANT, iets waar Rock Hudson zwaar aan tilde. En ik geloof dat Steve Earle kritiek op hem had, maar het kan ook Colonel Travis geweest zijn.

In GIANT draait alles om geld. In die film zegt Jimmy Dean tegen Rock Hudson: “I’ll have more money than you and all the rest of you stinkin’ sons of Benedict.” Ik dacht dat Rock zich daarover zo druk maakte. Misschien weet Steve Earle meer dan ik. En Travis was advocaat en stierf bij de Alamo, wie weet was het iets persoonlijks.

 

De instrumentale stukken op je platen klinken anders dan in doorsnee rocknummers. Een plaat van Aerosmith, bijvoorbeeld, draait toch grotendeels om de gitaarsolo’s van Joe Perry. Ook al horen we een geweldige gitaar op BEYOND HERE LIES NOTHING, toch ontbreekt die typische solotechniek. Heb je een speciale aanpak voor de instrumentale gedeelten op een plaat?

Wat kan ik daarop zeggen? Als Joe Perry meespeelde, dan zou de situatie natuurlijk anders zijn. Maar hij was er nu eenmaal niet bij. Solo’s zijn trouwens niet zo belangrijk op mijn platen. Niemand koopt ze om solo’s te horen. Wel probeer ik de instrumentale gedeelten dynamisch te maken, zodat ze een verlengstuk vormen van het gevoel van een nummer.
 

Wie speelt er op deze plaat mee?

Mike Campbell.
 

Had je al eerder met Mike samengewerkt?

Ja. Hij heeft veel met mij gespeeld toen ik met Tom Petty samenwerkte.

 

Ik heb een aantal van die optredens gezien. Wat ik vooral goed vond was het stuk waarin alleen jij en Mike en Benmont te horen waren, zonder bas en zonder drums.

Ja. We hebben samen enkele dingen in elkaar gestoken. Ik had dat graag verder zien evolueren, maar dat is er nooit van gekomen.
 

Hoe is het om met hem samen te werken?

Dat klikt wel. Hij speelt al zo lang met Tom samen dat hij alles vanuit het standpunt van de songwriter kan inschatten, en quasi elke stijl aankan.
 

Veel accordeon op deze plaat daar waar je eigenlijk harmonica, orgel of leadgitaar verwacht.

Ja, misschien wel. De accordeon kan als al die instrumenten klinken. Jammer eigenlijk dat ik hem niet wat meer heb gebruikt op een aantal van mijn vorige platen.
 

Wie is het op accordeon?

David Hidalgo.
 

Hadden jullie al samen gespeeld?

Ik geloof van wel. Los Lobos heeft een poos geleden enkele optredens met mij gedaan in Mexico. Ik herinner me dat ik toen een paar dingen met David en Cesar heb gespeeld.
 

Bestaat de kans dat je ook live een accordeon meeneemt?

Ja hoor, als ik er een plaatsje voor vind in mijn ritmesectie.

Heb je sommige van de songs met de accordeon in gedachten geschreven, of is die er pas tijdens de opnamesessies bijgekomen?

 

Ik werk met een accordeonspeler tijdens optredens buiten de tournees. Het perfecte instrument in vele opzichten, het is melodieus en ritmisch tegelijk. Als kind waren dat de eerste muzikanten met wie ik vaak in contact kwam.

“Opened his eyes to the tune of the accordion.”

 

Precies.

Vertel eens over Joey Gallo.

 

Wat is er met Joey Gallo?

Je hebt een nummer over hem geschreven. Volgens sommigen neemt het een loopje met de werkelijkheid.

 

Echt? Ik zou het niet weten. Jacques Levy schreef de tekst. Jacques was nogal theatraal ingesteld en schreef veel toneelstukken. Dus misschien was het nummer wel theater, in gedachten dan. Ik zong het alleen maar. Sommigen zeggen dat Davy Crockett en Billy the Kid het niet te nauw namen met de waarheid - FDR in Trinidad. Die song ooit gehoord?

 

En of. "When Roosevelt came to the land of the hummingbird." Zou er ooit iemand in Georgië of Oekraïne een song geschreven hebben over een staatsbezoek van George Bush? Ik weet dat ze de weg naar de luchthaven naar hem hebben genoemd, en dat hij immens populair bleef in die landen, ook wanneer hij het hier verkorven had.

Er worden wel meer straten naar mensen vernoemd.
 

In MY WIFE ’s HOME TOWN zeg je “Dreams never did work for me anyway”. Geloof je dat echt?

Tja, toch wel. We kunnen ons blind staren op dromen. Iedereen heeft dromen. We gaan slapen en we dromen. Volgens mij komen ze uit ons onderbewustzijn. Je kan er waarschijnlijk wel betekenis aan geven. Dromen vertellen ons veel over onszelf; als we ze onthouden tenminste. Soms kunnen we zien wat er om de hoek wacht, zonder om die hoek te moeten gaan kijken.
 

Staan dromen ook niet voor hoop voor de toekomst?

Tuurlijk wel. Het hangt ervan af hoe we het woord gebruiken, veronderstel ik. Hoop voor de toekomst? Ik heb dat altijd geassocieerd met angst voor de toekomst. Hoop en angst gaan mooi samen, als een komisch duo. Maar ik snap wel wat je bedoelt. Zoals in dat nummer van de Everly Brothers, ALL I HAVE TO DO IS DREAM. Als ze hadden gezegd, “All I have to do is hope,” dan zou dat niet hetzelfde geweest zijn, veel minder sterk.
 

En politieke dromen?

O ja. Vooral politici hebben politieke dromen - dromen en ambities. Maar misschien hebben we het hier over twee verschillenden zaken.
 

Wat is jouw mening over politiek?

 

Politiek is entertainment, een sport. Politiek is voorbehouden voor wie netjes verzorgd, goed gemanierd en perfect uitgedost is. Feestgangers. Politici zijn zeer verwisselbaar.

Geloof je niet in de democratie?

 

Toch wel, maar dat heeft niets met politiek te maken. De politiek creëert vooral problemen, in plaats van ze op te lossen. Met alle averechtse gevolgen van dien. De echte macht is in handen van kleine groepen mensen. En ik geloof niet dat die titels hebben.
 
Together Through Life’ verschijnt op 28 april.
Bob Dylan concerteert op 22 april in Vorst Nationaal (uitverkocht).