TORONTO - Videobeelden waarop te zien is hoe een 16-jarige gevangene in Guantanamo Bay wordt ondervraagd zijn dinsdag door de advocaten van de jongen op internet gezet. Het is de eerste keer dat er beelden van een ondervraging op de Amerikaanse gevangenisbasis in de openbaarheid zijn gebracht.
Op de beelden uit 2003 is te zien hoe Omar Khadr door een Canadese geheim agent wordt ondervraagd over gebeurtenissen die aan zijn aanhouding voorafgingen.

Khadr, een Canadees staatsburger, wordt ervan beschuldigd in 2002 in Afghanistan tijdens een vuurgevecht een handgranaat te hebben gegooid die een Amerikaanse soldaat het leven kostte. Hij moet daarvoor in oktober terechtstaan. Khadr houdt vol dat alle bekentenissen die hij heeft gedaan het gevolg zijn van martelingen en dat ze daarom niet rechtsgeldig zijn.

Ondervraging

Khadrs vader is volgens de Amerikanen een financier van Al-Qaida. De fragmenten geven inzicht in de effecten van langdurige ondervraging en opsluiting op gevangenen. De videoband, zeven uur lang en in vier dagen met een verborgen camera opgenomen, had oorspronkelijk het opschrift: 'Secret/No Foreign', wat zoveel betekent als ’Geheim/Niet voor buitenl.’

Op de video huilt Khadr, met zijn hoofd in zijn handen. Ook trekt hij zijn oranje T-shirt omhoog om de verwondingen te laten zien die hij opliep bij de schotenwisseling in 2002. De geheim agent zegt daarover: 'Volgens mij genezen die prima.' Khadr antwoordt: 'Nee, dat is niet zo. Jij zit hier niet vast.'

Even later zegt de jonge gevangene: 'Ik ben mijn zicht en mijn voeten kwijt.' 'Je bent je zicht niet kwijt. En je voeten zitten nog gewoon aan je benen', antwoordt de geheim agent, die Khadr ervan beschuldigt zijn verwondingen en emotionele toestand aan te grijpen om de ondervraging te ontlopen. Hij zegt de gevangene hem aan te kijken en zijn gezicht niet te bedekken. 'Jij geeft niets om mij', is het antwoord van de tiener.

Gemarteld

Op een gegeven moment vertelt Khadr dat hij gemarteld is toen hij pas gevangenzat op de Amerikaanse luchtmachtbasis in Bagram. Khadr is het ene moment rustig, dan weer wanhopig. Op andere momenten lijkt hij gelaten en onverschillig.

Een fragment toont een angstige Khadr, die met zijn hoofd in zijn handen heen en weer zit te bewegen. 'Help me, maak me af', jammert hij wanhopig. Op de laatste dag van de ondervraging zegt de geheim agent dat hij ’zeer teleurgesteld’ is in het gedrag van Khadr en probeert hij hem ervan te overtuigen dat hij mee moet werken. Khadr zegt dat hij terug wil naar Canada. 'Daar kan ik helemaal niets aan doen', antwoordt de agent.

Een woordvoerder van het Pentagon ontkent dat Khadr is mishandeld: 'Het is ons beleid om gevangenen humaan te behandelen en Khadr is humaan behandeld.'

De advocaten van Khadr kregen de beelden in juni in handen, nadat een federale rechtbank in Canada had bepaald dat de Verenigde Staten met hun behandeling van Khadr zowel mensenrechten als de Conventie van Genève hadden geschonden.

Vorige week bleek uit een rapport van het Canadese ministerie van buitenlandse zaken dat Khadr is mishandeld in Guantanamo Bay. Zo werd hij bijvoorbeeld blootgesteld aan het zogenaamde ’frequent flyer program’, dat inhoudt dat hij iedere drie uur van cel moest wisselen. Op die manier ontwikkelde Khadr een slaaptekort en kreeg hij niet te veel contact met celgenoten. Het rapport vermeldt verder dat Khadr drie weken in de isoleercel heeft gezeten en vervolgens verder werd verhoord.