Een hectische dag gisteren in de Wetstraat toen 's morgens reeds duidelijk werd dat er op 15 juli, vandaag dus, geen akkoord over de staatshervorming en Brussel-Halle-Vilvoorde mogelijk is. Premier Yves Leterme vocht als een duivel in een wijwatervat voor het voortbestaan van zijn regering, maar moest uiteindelijk de duimen leggen en naar de koning trekken.
Meer dan dertien maanden na de verkiezingen, die hij met vlag en wimpel won, vroeg hij aan zijn coalitiepartners of hij alstublieft meer tijd kon krijgen voor de communautaire onderhandelingen. De deadline die hij voor zichzelf had gesteld, bleek onhaalbaar.

De Franstaligen triomfeerden. Dit is het scenario waarop zij altijd hadden gehoopt. Blijven 'neen' zeggen tegen elke vraag voor een staatshervorming tot de Vlamingen het beu werden en de handdoek in de ring gooiden.

Op de hoofdkwartieren van MR-FDF, PS en cdH werd gisteren champagne ontkurkt. Dit resultaat waren ze in hun stoutste dromen nooit tegengekomen. De communautaire gesprekken in de diepvries tot na juni 2009, zo leek het toch voor enkele uren.

Yves Leterme heeft gisteren zijn partij en kartelpartner N-VA danig op de proef gesteld. Wat hij voorstelde lag absoluut niet in de lijn van wat CD&V in juni 2007 aan de kiezer beloofde. U herinnert zich ongetwijfeld welke zware communautaire eden toen werden gezworen. Leterme zou persoonlijk nooit in een regering stappen zonder een grote staatshervorming en zonder splitsing van Brussel-Halle-Vilvoorde. In maart deed hij het tóch, en vandaag wilde hij het opnieuw doen.

De premier wordt niet graag aan die woorden herinnerd. Hij wil die zo vlug mogelijk doen vergeten. Zoals hij ook zijn periode als Vlaams minister-president uit zijn geheugen heeft verbannen. Want Leterme is in een jaar enorm veranderd. Van een Vlaamse stoere eik is hij getransformeerd in een typische CVP'er van vroeger. Ik heb het over de grote staatsmannen - 'rentmeesters' noemden zij zichzelf graag - die het stemmenaantal van hun partij hebben gehalveerd omdat ze nooit woord hielden.

Voor alle duidelijkheid, en voor de zoveelste keer: de grootste schuld voor het mislukken van de communautaire onderhandelingen ligt bij de Franstaligen. Maar Yves Leterme heeft ook fouten gemaakt. Hij is te ver en te lang meegegaan in het francofoon verhaaltje. In feite had hij in augustus van vorig jaar de Franstalige partijen reeds voor het blok moeten zetten.

Vandaag, 400 dagen na de verkiezingen, nog eens uitstel komen vragen aan het parlement is waanzin. Wat het voorbije jaar niet kon, zal de komende maanden ook niet kunnen. En of nu Kris Peeters en Rudy Demotte aan de onderhandelingstafel zitten dan wel iemand anders, uiteindelijk zijn het dezelfde politieke partijen die welk compromis dan ook moeten goedkeuren.

Neen, Yves Leterme heeft ons - en ongetwijfeld ook velen binnen zijn eigen partij - ontgoocheld. We hadden meer standvastigheid en creativiteit van hem verwacht. Hij had meer ruggengraat moeten tonen. Meer politieke moed.

Het cynische van heel dit verhaal is wel dat uitgerekend de persoon die een partij die vijf jaar geleden op sterven na dood was weer levend heeft gemaakt, haar nu opnieuw aan de rand van de afgrond brengt.