'Parket slaat de bal mis bij Fortis'
Paul Dhaeyer.pn
Foto: © Christophe Licoppe
Het openbaar ministerie maakt fouten in zijn juridische analyse. De hele redenering is erop gebaseerd dat de nationalisering en verkoop van Fortis aan BNP Paribas één enkel contract is, maar dat is het niet. De redenering houdt geen stand, zeggen specialisten.

Van onze redacteur



Het advies van het openbaar ministerie in de zaak-Fortis Bank, in het door advocaat Mischaël Modrikamen aangespannen kort geding (DS 7november), zorgde gisteren voor heftige naweeën.

De meeste hoofdrolspelers zitten bijzonder verveeld met het advies. Voor de regering-Leterme, die de financiële crisis kordaat heeft bestreden in zeer moeilijke omstandigheden, dreigt een beeld bij de buitenwacht te ontstaan dat fouten gemaakt werden. Bij de klanten van Fortis Bank en kandidaat-overnemer BNP Paribas zorgt het voor onzekerheid.

Zelfs personen die geen sympathie hebben voor de pompiers en voor het zoveelste waardevolle Belgische kroonjuweel dat in Franse handen valt, geven toe dat het terugdraaien van de transactie catastrofale gevolgen zou hebben. De verzwakte Fortis Bank lijkt niet langer zonder BNP Paribas te kunnen. Bij een bank staat en valt alles met het vertrouwen en het is moeilijk in te zien hoe Fortis Bank op eigen kracht het vertrouwen zou kunnen genieten van andere banken en klanten.

Sommige waarnemers hebben wel sympathie voor het feit dat de nog jonge procureur Paul Dhaeyer een duidelijk signaal durft uitsturen en de rechten van aandeelhouders en codes inzake deugdelijk bestuur ernstig neemt. Alleen is het openbaar ministerie in zijn advies niet over de hele lijn consequent. Zo geeft het openbaar ministerie geen kritiek op de eerste reddingsoperatie bij Fortis: het Benelux-plan dat neerkwam op een halve nationalisering van de groep.

In het tweede weekend verwierf de Belgische overheid bijkomend een belang van 50,1% in Fortis Bank, waardoor het op een paar aandelen na de totaliteit van Fortis Bank bezat. Vervolgens verkocht de overheid 75% van die aandelen aan BNP Paribas, een transactie die nog hangende is. Het openbaar ministerie zegt dat beide contracten één geheel vormen. Als men naar de beoogde finaliteit kijkt, is dat zo, maar in juridische zin zijn het twee contracten. Nergens staat in het eerste contract dat mocht de verkoop aan BNP Paribas afspringen, de aankoop van Fortis Bank door de overheid komt te vervallen.

'Als het zo is dat de overheid de aandelen Fortis Bank mocht kopen, dan is de overheid vrij om vervolgens met die aandelen te doen wat het wil. Dan kan je niet argumenteren dat die verkoop door de aandeelhouders van Fortis Holding moet worden goedgekeurd', zegt een betrokkene. Er is ook discussie over de stelling van het openbaar ministerie dat 'transformerende deals die impact hebben op het maatschappelijk doel van de vennootschap door de aandeelhoudersvergadering hadden goedgekeurd moeten worden'.

Juristen wijzen er op dat doordat de transacties op het dochterniveau gebeurden, de aandeelhouders van de topholding niet gevat zijn. Dat zou wel het geval geweest zijn indien het om de verkoop van alle activa van Fortis ging, maar zoals bekend blijft nog een klein stukje achter.

De verwijziging van het openbaar ministerie naar het 'corporate governance-charter' is mogelijk ook nog een bron van tweedracht. Corporate governance maakt meer en meer opgang en houdt in dat de rechten van aandeelhouders ernstig genomen moeten worden. Sommigen zeggen dat het charter een initiatief van de holding was en dat bijvoorbeeld kleindochter Fortis Bank geen zo'n charter had en het dus ook niet van toepassing kan zijn op de bank. Sommigen reageren cassant. 'Men vindt hier een nieuw concept van groepsrecht uit.'

De door het parket opgeworpen kwestie dat de overheidsfunctionarissen geen onderhandelingsmandaat hadden, is volgens juristen ook al nonsens. 'Dit is een notie die juridisch niet bestaat.'

De politiek stelt zich ondertussen dapper op. De verkoop van 75procent van Fortis aan BNP Paribas gaat gewoon door, ondanks de gerechtelijke procedure die momenteel loopt, was de boodschap van minister van Financiën Didier Reynders vrijdag, na afloop van de ministerraad. 'Onze advocaten zullen tijdens de zitting van 12november reageren op de argumenten van het openbaar ministerie. Ondertussen gaat de verkoop gewoon door', verklaarde de MR-minister.

Hij voegde eraan toe dat verschillende paden worden bewandeld, maar over de inhoud wou hij niets kwijt.

Voor advocaat Mischaël Modrikamen is het advies een opsteker van formaat, maar velen vrezen dat het afvoeren van de verkoop aan BNP Paribas de geleden schade voor de aandeelhouders niet kan herstellen.

Woensdag gaan de debatten verder. De verdediging van Fortis zal zwaar uit de hoek komen. Ze hebben geen andere keuze.