Saoedi-Arabië: Ramadan Kareem
Restaurants maken reclame voor hun speciale maaltijden. 85 en 55 SAR is respectievelijk ongeveer 17 en 11 euro. Foto: Frank Sijbers
Ramadan is de naam van een van de 12 maanden van de Islamitische kalender. Niet zomaar een maand, het is de heilige maand. Tussen zonsopgang en zonsondergang moet er gevast worden: geen eten, geen drinken, niet roken, gene seks. De laatste maaltijd ’s ochtends vroeg voor het Fajr gebed bij zonsopgang heet Sohour, Iftar is het avondmaal na het Magrib gebed bij zonsondergang waarbij het vasten gebroken wordt.

Hier is de Sahour afgelopen rond half vier in de ochtend en de Iftar begint rond kwart voor zeven. Dat varieert dagelijks een beetje aangezien het afhankelijk is van de zon. In België duurt die periode een pak langer. Het is bij jullie vroeger licht en later donker. Moslims in België moeten dus een langere periode overbruggen tijdens het vasten. Maar dat wordt niet als oneerlijk beschouwd, door het langere vasten toon je meer overtuiging en dat wordt goedgemaakt met extra goede punten voor het hiernamaals. Het begin van de maand Ramadan is afhankelijk van de maankalender en die schuift elk jaar 10-11 dagen naar voren ten opzichte van de zonnekalender. Het duurt ongeveer 33 jaar om de hele verhuis over de zonnekalender rond te maken. Dus moslims in het noorden hebben het om de 17 jaar extra moeilijk of extra gemakkelijk ten opzichte van hun geloofsgenoten die richting evenaar wonen. Dus dat maakt ook alweer wat goed.

Die Iftar, dat breken van het vasten doe je best in gezelschap. Traditioneel moet je dan 3 dadels eten, liefst met een kopje Arabische koffie.  En dat ogenblik en die dadels deel je met je omgeving. Ik heb ik al eens meegemaakt dat een wildvreemde Pakistaan me dadels aanbood. Tijdens een vlucht vorige week, kreeg ik chocolaatjes van mijn buurman.

Een Turkse collega heeft me ooit verteld dat het een moeilijke maar zeer gezellige periode is omdat je elke avond wel elders uitgenodigd wordt voor de maaltijd. Of dat hier ook zo is weet ik niet. Wat ik wel weet is dat de restaurants hier gouden zaken doen. Gezien de grote toevloed en de grote honger bieden ze meestal eten aan in buffet vorm. Je mag zoveel eten als je wil voor een vast bedrag.

Het lijkt hier dan ook een beetje Kerstmis.  Om klanten te lokken, worden de restaurants versierd. Er staan bedoeïenententjes, er is kleurige Kerst Ramadan-verlichting en er worden soms zelfs tombola’s georganiseerd. Het is een uniek sfeertje in zo’n buffet restaurant. Hele families komen opdagen met of zonder kinderen en grootouders. Een kwartier voor het breken van het vasten staan ze al in lange rijen aan het buffet en wordt er stevig opgeschept. Tegen dat het zover is worden, zitten de meesten al voor een vol bord aan tafel. Mijn Marokkaanse collega waar ik zojuist mee ben gaan eten ergerde zich blauw. Volgens hem mag je bij Iftar een paar dadels eten om je vasten te breken, dan eerst nog je Magrib gebeden gaan doen en dan pas eten. Sommigen bidden even aan tafel en eten daarna, anderen hebben de vork al in de hand en van zodra de eerste gebedsgeluiden te horen zijn, verdwijnt ook de eerste hap richting hongerige maag.

Niet alleen de eetgewoontes veranderen tijdens Ramadan, het hele openbare leven past zich aan. Aangepaste werkuren, in de organisatie waar ik werk is dat nu van 10 tot 15 uur, aangepaste openingsuren voor winkels, overdag redelijk gesloten, maar bijna de hele nacht open. Eigenlijk wisselen ze de nacht een beetje voor de dag en alweer volgens diezelfde Marokkaanse collega, is dat echt wel niet de bedoeling.

Er moet extra gebeden worden en bij voorkeur lees je elke dag een stukje uit de koran, maar dat zijn richtlijnen die niet erg zichtbaar zijn voor mij.

Tegen het einde van de Ramadan begint de aanslag op het bioritme zijn tol te eisen bij mijn collega’s. Je wordt daar echt wel moe van. Om af te vallen moet je dat ook niet doen. De meeste collega’s klagen dat ze bijkomen en wij ook helaas.

Als niet moslim wordt er van mij verwacht dat ik niet eet of drink in het zicht van mijn vastende medemens. Een van mijn collega’s, een Arabische dame overigens, vindt dat niet in orde. Het vasten is een persoonlijke keuze en als iemand in uw bijzijn eet, is dat net een extra uitdaging en verdien je daar extra punten mee in de ogen van Allah. Maar daar denkt niet iedereen zo over, bovendien is het een kleine moeite om je collega’s niet de ogen uit te steken. Dus eten wij in de speciale niet-vasten kamer. Een kamer zonder ramen waar we ietwat stiekem mogen eten. Aangezien de meeste voedselvoorzieningen weggevallen zijn, beperkt zich dat voor mij tot wat water, junkfood en bananen. Maar ’s avonds wel even hard mee schransen bij Iftar. Dat komt niet goed.

Het einde van de Ramadan wordt gevierd met Eid-al-Fitr, een van de heiligste feesten voor de moslims. Er wordt gegeten in familie verband en er zijn cadeautjes voor de kinderen.

Maar daar zal ik niets van merken. In Saoedi zijn enkel religieuze feestdagen toegestaan. Er is een ‘national holiday’, maar dat is een uitzondering waar niet iedereen blij mee is. Volgens de strikte regels van de soennitsche moslims hier mag je geen andere feesten hebben dan diegene die rechtstreeks met Allah te maken hebben. Zelfs de geboortedag van de profeet Mohammed wordt hier niet gevierd. De Eid-al-Fitr is een 5 dagen lange vakantieweek voor alle Saoedies en in overheidsinstellingen krijgen de werknemers nog een paar dagen extra. Voor mij zijn het twee weken vakantie en die breng ik door in België, geregeld al eens achter ne frisse duvel.