'Voor mij is bad bank geen scheldwoord.' Een terloopse opmerking in een lang gesprek die de mens Ardaen typeert. Een rasbankier, die weet waarover hij spreekt en 20 jaar tussen het kraaiennest en de vele machinekamers van de bankenvloot Dexia pendelde. Het werd zijn levenswerk, waar hij nu nog altijd met trots op terugkijkt.
Ardaen werkte in België als jurist voor de marktenzaal, was lid van het hoogste kredietcomité en werd uiteindelijk specialist in financiële spitstechnologie: zoals swaps en de lettersoep van afgeleide producten zoals CDO's, SPV's en CDS'en. Een duistere wereld waarover hij met twinkelende ogen kan vertellen. Al krijgt hij daardoor een hoog Raymond Goethals-gehalte: een verkeerd begrepen genie dat er voor de gewone stervelingen om de haverklap een bierviltje moet bijhalen om zijn redenering te verduidelijken.
En toen het met Dexia echt fout begon te lopen - eind 2008 - verlegde Ardaen zelfs even zijn werkterrein naar de Wetstraat 16, waar hij de aandeelhouders adviseerde bij de kapitaalverhoging. Wat de Dexia-bankier niet alleen tot een bevoorrechte getuige maakte, maar vaak ook tot een deelnemer in de discussie of een hooggeplaatste uitvoerder van de beslissingen.
Geen kamikazepiloot
En toch is hij onbekend voor het grote publiek. 'In de wereld van de financiële instellingen hebben er welgeteld twee partijen contact met de buitenwereld', legt Ardaen uit. 'De ene is de ceo, zeg maar de grote baas, de anderen zijn de officiële woordvoerders, die alleen maar voorgekauwde teksten mogen opzeggen. Alle anderen moeten zwijgen. Zo niet riskeerde je ontslag.' Waarna hij een veelzeggende grijns op zijn gezicht tovert. 'En ik ben in mijn carrière bij Dexia maar weinig kamikazepiloten tegengekomen.'
Pas nu hij weg is bij Dexia en de voorbije maanden tal van hoofdpersonages zijn komen spreken voor de parlementaire commissie, durft de bankier met zijn eigen verhaal naar buiten komen. Niet om oude rekeningen te vereffenen, maar om zijn eigen ervaring om te zetten in iets positiefs. 'Ik schreef dit voor de miljoenen mensen die de interne keuken van een bank niet kennen, maar toch in het Dexia-verhaal worden meegesleurd. En ik hoop dat de beleidsmakers er inspiratie uit halen om de factuur voor de belastingbetaler te beperken.'
Zelfs al beseft Ardaen dat hij daarmee een risico neemt. Want als insider beschrijft hij haarscherp hoe een kleine overheidsbank als het Gemeentekrediet kon veranderen in een tikkende tijdbom die de hele Belgische samenleving in zijn val dreigt mee te sleuren. Een verhaal dat volgens hem niet te lezen staat in het rapport en de aanbevelingen van de Dexia-commissie. 'Daar werden vooral politieke spelletjes gespeeld.'
Het verhaal van Ardaen gaat veel breder - van bij de fusie in 1996 tot de ontmanteling in oktober 2011 - en ook dieper. Hij legt haarscherp uit hoe er aan de top van Dexia mensen zaten die nog nooit een bank van dichtbij hadden gezien. Hoe ze beslissingen namen op basis van onvolledige interne rapporten en financiële rapporten met een verkeerde focus. Hoe ze interne alarmsignalen negeerden en in volle crisis zelfs nog meer risico's gingen nemen. En hoe de puinruimers Mariani-Dehaene na de eerste bankencrisis van eind 2008 de lekgeslagen Dexia-vloot niet meer konden redden.
Fouten
Een eerlijke, maar vaak ook keiharde analyse. 'Ik besef dat door dit boek te schrijven deuren in de bankwereld gesloten zullen worden, maar ik hoop dat andere deuren zullen opengaan', zegt de Dexia-insider daarover. Wie de grootste fouten maakte, wil Ardaen niet zeggen. 'Iedereen en niemand. Maar als ik er één fout moet uithalen is het deze: iedereen heulde mee met Dexia's basisfilosofie, die aannam dat Dexia door de kwaliteit van zijn activa nooit drooggelegd zou worden door de markt. Zelfs niet in de grootste crisis. Dat zat zo diep ingebakken in het DNA van de bank, dat dit uitgangspunt intern zelfs niet ter discussie gesteld mocht worden.'
Hoe dat kon gebeuren, beschrijft Ardaen uitvoerig in zijn boek: Tijdbom Dexia: the inside story. Dit weekend geeft de voormalige zakenbankier in De Standaard duiding bij tien kritische citaten uit zijn boek.
