GUY VERHOFSTADT TEGEN DE ‘IDENTITEIT'

Europa zal postnationaal zijn of niet zijn

Zeggen dat half Europa over het opiniestuk van Guy Verhofstadt (DS 12 februari) is gevallen, zou overdreven zijn. Maar zijn scherpe kritiek op Sarkozy's identiteitsdebat lokte veel en bijwijlen erg harde replieken uit, in binnen- en buitenland. In een nieuw essay dient Verhofstadt zijn critici van antwoord.
Europa zal postnationaal zijn of niet zijn
© Didier Lebrun

Mijn opiniestuk over het debat in Frankrijk rond de nationale identiteit (Le Monde van 11 februari) lokte - hoe kon het ook anders - verdeelde reacties uit. Er waren de honderden veelal instemmende commentaren van de lezers van de krant zelf. En er waren de uitgesproken negatieve reacties van de Franse gezagsdragers, Minister van Buitenlandse Zaken Kouchner op kop. Die reageerde alsof hij door een wesp gestoken was. Niet geheel oprecht naar ik vermoed. Want van de voormalige oprichter van "Artsen zonder grenzen" verwacht je eerder instemming dan afwijzing. Maar ook Kouchner zal wellicht niet ontsnappen aan het gezegde "que la fonction crée l'homme". 
 
De argumenten die daarbij werden aangedragen, waren voorspelbaar. Het opiniestuk zou "een denigrerende scheldpartij aan het adres van de Franse Republiek" zijn. Nu ik het stuk nog even herlees, kan ik er in de verste verte geen onvertogen woord in terug vinden gericht tegen Frankrijk of de Franse Republiek. Integendeel. Het stuk ademt één warme genegenheid, haast liefde uit voor onze zuiderburen. Frankrijk wordt een lichtbaken genoemd. Wat op de korrel wordt genomen is het onzinnige initiatief van de Franse regering om een publiek debat te lanceren over de "nationale identiteit" in wat duidelijk een poging is geweest om stemmen van het Front National te recupereren naar aanleiding van de komende regionale verkiezingen.

 

Het is typisch voor politieke gezagsdragers - ik weet waarover ik spreek, want ik heb er mezelf zo vele malen aan bezondigd - dat ze het verschil niet meer merken tussen hun eigen daden en oordelen en die van het land en de bewoners waarover zij heersen. Nadat zij enkele jaren aan de macht zijn, identificeren zij zich zodanig met het territorium dat zij besturen en de mensen die er op wonen, werken en leven dat zij elke aanval op hun eigen handelingen en ideeen interpreteren als een aanval op het land en zijn landgenoten zelf. Om dezelfde redenen werd me enkele jaren geleden anti-amerikanisme en een vijandige houding jegens Groot-Brittanië verweten. Gewoon omdat ik tot op het einde resoluut tegen de inval in Irak gekant bleef. Ook nu nog blijft Tony Blair volhouden dat hij de juiste beslissing nam. Wellicht zal het niet anders lopen met Besson, Kouchner of Fillon die, ook al weten ze vandaag beter, ook morgen en overmorgen halstarrig zullen blijven volhouden dat de publieke discussie over de "nationale identiteit" in Frankrijk een heilzame oefening is geweest. Ook het tweede bezwaar dat tegen het opiniestuk werd aangedragen was doorzichtig en viel bij voorbaat te raden. "Een buitenlander" zo luidde het, zou geen mening mogen hebben over iets wat uiteindelijk alleen de Fransen aanbelangt. "Sic" zou je kunnen zeggen. Valt er een beter argument aan te halen om het onzindelijk karakter van het initiatief te illustreren dan "buitenlanders", "vreemdelingen" ...

Nog geen abonnee?
Abonneer voordelig om verder te lezen

Lees dS Avond, de digitale krant en Archief+.

Ja, ik neem een proefabonnement

Bekijk onze formules >
Neem een dagkaart >

Reeds abonnee?

Nog niet geregistreerd?

Registreer