Van onze medewerker

'De afbraak van het Zeemanshuis begint waarschijnlijk in november', klinkt het zowel bij AG Vespa, het vastgoedbedrijf van de stad Antwerpen, als op het kabinet van Ludo Van Campenhout (N-VA), schepen van Stadsontwikkeling.

Met de sloop van het IZA (Internationaal Zeemanshuis Antwerpen) komt een einde aan een dossier dat al enkele jaren aansleept. Al in 2005 besloot de stad om het maritiem hotel af te breken. Het Zeemanshuis moet plaatsruimen voor het vastgoedproject Zeemanshuis-Falconplein, een publiek-private samenwerking tussen de stad en het dienstenbedrijf SD Worx. Als reactie tegen het nieuwbouwcomplex van lofts en kantoorruimtes ontstond de actiegroep Red Het Zeemanshuis. De actiegroep verzamelde duizenden handtekeningen. Er volgde zelfs een procedure bij de Raad van State, maar sinds juli 2011 beschikt de stad toch over een sloopvergunning. Daarin staat: 'Na de sloop wordt het terrein tijdelijk aangelegd met zones voorzien van lage beplanting, grind en gras. Het perceel zal toegankelijk zijn voor buurtbewoners en kan worden ingezet bij evenementen zoals De Zomer van Antwerpen.'

Maar hoe lang is tijdelijk? 'Het is wel degelijk de bedoeling om onmiddellijk na de sloop te beginnen bouwen', zegt Joeri Dillen van het kabinet van Van Campenhout. 'Alleen is er nog geen bouwvergunning voor het nieuwe complex. Om onszelf in te dekken, hebben we dat bewuste hoofdstuk opgenomen. Stel dat de bouwvergunning op zich laat wachten, dan vermijden we dat de site een groot sluikstort wordt.'

De actiegroep Red Het Zeemanshuis is daar niet van overtuigd. Hun wantrouwen is gestoeld op de plannen voor het project van het Nederlandse bureau Rapp+Rapp. Het ontwerp dateert namelijk van 2005 en heeft het over 12.500m2 kantoorruimte, 15.000m2 lofts, 7.500m2 parking, commerciële voorzieningen en een nieuw maritiem hotel. 'Hier en daar worden de plannen bijgestuurd, maar aan het concept wordt niet geraakt', zegt Dillen.

'Die plannen zijn gedateerd', reageren Kristof Van Brussel en Kris Fierens van Red Het Zeemanshuis. 'Men wil kantoorruimtes bouwen, maar door de crisis is daar geen markt meer voor. En voor luxelofts is er nu al een overaanbod in de omgeving. We zitten vlakbij Het Eilandje. Bovendien is er een nieuw maritiem hotel gepland, terwijl beslist is dat het hotel verhuist. Er is nog geen bouwvergunning voor het project omdat de plannen niet meer deugen. De stad weet dat, maar als ze het Zeemanshuis dit jaar niet slopen, volgt er een schadevergoeding aan SD Worx. Bovendien gaan er steeds meer stemmen op om het Zeemanshuis te beschermen als historisch erfgoed. Zodra dat gebeurt, wordt slopen heel moeilijk.'

Haast alle vastgoedkantoren spreken tegen dat kantoormarkt oververzadigd is. 'Er is weliswaar een leegstand van zo'n 180.000m2, maar dat gaat vooral over verouderde kantoorgebouwen', klinkt het bij vastgoedkantoor Mertens, gespecialiseerd in kantoorruimtes. 'Naar nieuwe, energiezuinige kantoorgebouwen is wel degelijk vraag.'

De schadevergoeding staat omschreven in een collegebesluit van mei 2011. In datzelfde besluit staat ook te lezen dat er pas mag worden gesloopt zodra er een herbestemming is voor de huidige gebruikers. De sloopvergunning herhaalt die voorwaarde.

Het Zeemanshuis werd in 1954 opgetrokken als een hotel voor zeelieden die in de haven aanmeerden. Het maritiem hotel vindt nu onderdak in het Docks Hotel op de Noorderlaan. Maar het hotel moet nog grondig worden gerenoveerd. De onduidelijkheid daarover is groot, maar bij het OCMW maken ze zich alvast sterk dat het Zeemanshuis nog dit jaar kan verhuizen. 'Dan hadden ze eergisteren moeten beginnen met de renovatie', zegt Frank van Hees, directeur van het IZA. 'Maar voorlopig beweegt er niets. Het lijkt mij onwaarschijnlijk dat wij dit jaar nog verhuizen.'