De outsiders delen de lakens uit
Open VLD Hoe favoriet Marino Keulen de underdog werd — Vanaf vandaag kunnen de leden van Open VLD hun nieuwe voorzitter kiezen. De Standaard schuimde vijf debatten af en stelde vast dat de bekendste naam het niet onder de markt heeft tegen de beslagen Gwendolyn Rutten en de bevlogen Alexander De Croo.
Isabel Albers
Gent, Solidariteit voor het Gezin. De Pinte, Zaal Begonia. Oudenaarde, Abdij Maagdendale. Of Brussel, Melsensstraat. Vijftien debatten doen de drie kandidaat-voorzitters, die avond na avond Open VLD-leden overtuigen waarom zij de beste zijn. Drie keer drie kandidaten die naar de voorzittershamer dingen en voorgoed komaf moeten maken met de generatie Verhofstadt-Dewael-De Gucht, het doet de partij zichtbaar deugd. ‘Een ongekende luxe toch voor een partij in crisis', zegt Gwendolyn Rutten.
De leden zijn bezorgd. Een militant trekt Alexander De Croo aan de mouw: ‘Ga jij de VLD redden? Want nog een beetje en we mogen beginnen denken aan de kiesdrempel. De Croo neemt de vraag dankbaar aan en antwoordt met zijn ‘terug naar de donkerblauwe basis'.
Aandacht voor de basis, alledrie onderstrepen ze het – uiteraard – voor dit publiek, dat de basis is. ‘Yves Deswaene, de burgemeester van Lochristi, als running mate nemen, was een gouden zet. Hij is de basis, een blauwe burgemeester die voorbeeld kan staan voor de rest', zegt Keulen. Maar het ‘Lochristi-model', zoals Keulen hem zelf noemt, zal van weinig tel blijken in de debatten zelf. Elke keer krijgt Marino Keulen het moeilijk tegenover de twee anderen om het juk van het verleden van zich af te werpen. ‘Het lijkt wel alsof het slechtste wat je kan overkomen ervaring is', zegt Keulen enkele keren, niet geheel zonder frustratie.
Dat hij als oud-minister en oud-woordvoerder van Guy Verhofstadt voor de ‘VLD ancien régime' staat – tactische spelletjes en machismo – zetten Gwendolyn Rutten en Alexander De Croo graag in de verf. Daarvoor hoeven ze maar de steken op te rapen die Keulen laat vallen. Dat de partij niet echt een communicatieprobleem heeft en dat de leden voldoende inspraak krijgen, doet wenkbrauwen fronsen. ‘We weten toch allemaal hoe het ging? Hier in Zaal Begonia zijn heroïsche clantwisten uitgevochten', repliceert De Croo. Het geknik in de zaal geeft hem gelijk.
Keulen is de favoriet van een hoop parlementsleden en het partijkader. In het debat komt hij evenwel zelden uit het defensief. Hij moet zelfs overgaan tot bekentenissen: ‘In tijden van economische crisis pleiten voor een verdubbeling van de jobkorting, was ongepast en ongeloofwaardig. Dat neem ik op mij.'
Op één punt scoort Keulen wel: zijn communautaire ervaring. ‘Er komen moeilijke communautaire onderhandelingen aan. Dan kunnen we ons geen voorzitter permitteren die eerst een inlooptijd nodig heeft', zet hij de jonkies een hak.
Maar ervaring is niet genoeg. En die plaat van ervaring is snel grijsgedraaid. ‘Steek er een euro in, en hij stopt niet meer', merkt moderator Marc Vandelooverbosch fijntjes op. ‘U hebt kennelijk veel woorden nodig om uw punt te maken.'
Als we mogen afgaan op enkele polls, mag Keulen zich zelfs ernstig zorgen beginnen te maken. Na het debat in Antwerpen scoort een van de twee outsiders het sterkst: Gwendolyn Rutten overtuigt 46 procent van de toehoorders, Marino Keulen strandt op 30 procent en 24 procent kiest voor Alexander De Croo, de kandidaat zonder running mates uit Antwerpen.
's Anderendaags wordt het nog wat erger. Bij een voorafgaande stemtest kan Keulen nog 22 procent van de leden overtuigen, maar na het debat van Jong VLD in Brussel, donderdag, slinkt dat tot 12 procent. Rutten en De Croo halen elk 44 procent.
Het typeert het parcours dat de twee neofieten tot nu toe hebben afgelegd. Bijna altijd zij aan zij op de podia maken De Croo en Rutten het Keulen moeilijk. Soms keuvelend. Soms grapjes makend. Eén keer ligt Keulen in het midden van het bed, in De Pinte. Maar toen was De Croo ook vijftig minuten te laat en moest hij wel de enige overgebleven stoel innemen.
Dat Rutten en De Croo beiden de vernieuwing belichamen, maakt het soms moeilijk om zich van elkaar te onderscheiden. Voor Rutten mag de Open in VLD weg, voor De Croo hoeft dat niet. Voor De Croo moet de partij veel meer weer de sociaal-economische thema's – ‘onze corebusiness' – in de vitrine leggen, Rutten wil aandacht voor bredere thema's, zoals kinderopvang en ouderenzorg. Rutten valt De Croo aan op zijn running mates, De Croo pakt Rutten aan op haar ‘kracht van het realisme'.
Vaak liggen de verschillen in de details. En in de stijl. Cassant, zelfs arrogant, is wat sommige leden na het eerste optreden van Rutten opmerken. Dat beeld schaaft ze snel bij. De Croo raakt in zijn eerste debat dan weer moeilijk uit zijn woorden en komt traag op dreef. ‘Ik ben een diesel.'
De leden krijgen één week de tijd om te stemmen. Als één van de kandidaten volgende zaterdag 50 procent van de stemmen haalt, dan is hij of zij voorzitter. In het andere geval volgt een tweede ronde. Als het zo ver komt, steunt De Croo Rutten. De andere twee laten niet in hun kaarten kijken. Maar als er een tweede ronde komt, heeft de favoriet een probleem.