Links én rechts zelfde huurbeleid
Commentaar — Er is iets merkwaardigs aan de hand in het woonbeleid, inzonderheid in het huurbeleid dat stilaan groeit. Nu het huurbeleid door de staatshervorming van federale naar Vlaamse handen aan het overgaan is, blijkt dat in Vlaanderen huurders en verhuurders en links en rechts aan hetzelfde zeel trekken.
Van oudsher was dit beleid - veel stelde het overigens niet voor - zwaar onderhevig aan de traditionele links-rechts-tegenstelling. Als links de plak zwaaide, waren alle verhuurders-eigenaars huisjesmelkers en moest de overheid de zwakke huurders beschermen tegen hen. Als rechts aan de macht was, werd de vrije markt hersteld.
Wat is er nu aan de hand dat de verenigingen van eigenaars-verhuurders en partijen als Open VLD pleiten vóór een sociale oriëntering, vóór huursubsidies en vóór initiatieven om de huurmarkt doorzichtig te maken. En dat zowel bij de huurdersbonden en bij partijen als SP.A en Groen weerklinkt dat 'verhuren toch opnieuw interessant zou moeten worden voor de eigenaars'?
Hebben Vlamingen lak aan de links-rechts-tegenstelling? Of speelt hier iets anders?
De waarheid is dat het aantal huurwoningen in Vlaanderen drastisch geslonken is en nog verder slinkt. De federale politiek van fiscale aftrekken, en de Vlaamse ruimtelijke ordening hebben ertoe geleid dat eenieder die ook maar enigszins een woning kán bouwen of kopen, dit doet. De enigen die dit niet doen, zijn degenen die echt niet kunnen. Maar zo blijven enkel huurders over die voortdurend moeite hebben om te betalen.
De verhuurders zijn hier geen grote bedrijven, maar kleine eigenaars, vaak ouderen, die één of twee huurhuisjes hebben ter aanvulling op hun pensioen en die helemaal niet kunnen omgaan met de onzekerheid van betaling. Velen ontdoen zich daarom van die huisjes, waardoor de huurmarkt nog verder krimpt.
Zo hebben de huurders ontdekt dat de verhuurders niet hun natuurlijke vijanden zijn: als er geen verhuurders meer zijn, zijn er ook geen huurwoningen meer.
Zo groeit in Vlaanderen stilaan een consensus over de instelling van huursubsidies (al moet het geld ervoor nog gevonden worden), over het doorzichtig maken van de prijzen en wellicht zelfs over het huurgarantiefonds dat minister van Wonen Freya Van den Bossche voorstelt.
Mooi toch, die Vlaamse consensus? Ja, zeer zeker. Al zit daar ook een gevaar in. Als alle betrokkenen het eens zijn en dezelfde belangen hebben, is er niet direct iemand voorhanden die kritisch is. En beleid zonder kritisch tegengewicht ontspoort makkelijk.
Toch is er iets dat dit kan corrigeren. Vlaanderen is zó laat met het ontwikkelen van een huurbeleid dat alle buurlanden dat al lang hebben, zodat Vlaanderen kan leren uit de talloze fouten die de buren gemaakt hebben.