YouTube haalde deze week enkele tientallen clips van Belgische artiesten van zijn site. Op vraag van auteursmaatschappij Sabam, zo klinkt het. Maar die organisatie haast zich om te zeggen, dat het dat nooit heeft gevraagd. Neen, Sabam wou dat die clips bleven staan, maar dat YouTube er geld voor betaalde. En daar heeft YouTube geen oren naar.
En dat is weinig verwonderlijk. Er staan namelijk heel veel organisaties met uitgestoken hand aan te schuiven bij YouTube's moedermaatschappij Google, een bedrijf met een jaaromzet van 22 miljard dollar. Slechts zelden, en heel schoorvoetend, geeft Google toe. Met de grote filmmaatschappijen heeft Google ondertussen akkoorden, waarbij de reclame-inkomsten worden gedeeld. Ook met de muziekmaatschappijen Universal Music Group, Sony Music en EMI is er een overeenkomst. Via dat kanaal krijgt trouwens een aantal Belgische artiesten al geld, maar dat gaat dan om zogenaamde 'naburige rechten', niet om de auteursrechten.
Dan is de onderhandelingspositie van het kleine Sabam natuurlijk heel wat zwakker. Al staan ze niet alleen: Franse, Duitse en Britse auteursorganisaties vragen momenteel precies hetzelfde.
In Groot-Brittannië is de situatie wel een beetje anders. Daar betaalde YouTube de afgelopen twee jaar wél rechten aan de auteursmaatschappij PRS. Maar het ging om heel kleine bedragen, volgens een Britse muzikant-blogger kreeg zelfs een topgroep als Coldplay maar enkele honderden pond.
In maart kwam het trouwens tot een ruzie, toen PRS van Google een hogere prijs wilde afdwingen. Ook toen heeft Google gereageerd door clips van Britse artiesten van YouTube te halen. En ja, ook in Groot-Brittannië had die ingreep effect: de PRS kreeg af te rekenen met boze artiesten, en krabbelde terug. Met Duitse artiesten gebeurde in april hetzelfde.
YouTube heeft die onderhandelingstechniek dus in de vingers. Sabam, daarentegen, weet blijkbaar niet goed hoe daarop te reageren en schopt nu wild om zich heen.
Google ontkent overigens droogweg dat het weghalen van clips een pressiemiddel is. 'Sabam heeft ons gewezen op een aantal filmpjes waarop zij rechten hebben. Ons beleid, overal ter wereld, is om die filmpjes dan te verwijderen', zegt woordvoerder Alistair Verney.
Sabam kiest dus voor de confrontatie: een dagvaarding en, in december wellicht, een proces. Naar het voorbeeld van de Waalse kranten, die er via dezelfde weg in slaagden hun artikels weg te halen van Google News. Of die 'overwinning' de Waalse kranten iets heeft opgeleverd, dan wel alleen maar bezoekers heeft gekost, daarover zijn de meningen echter uiterst verdeeld.
Valt hier voor de Belgische artiesten veel te halen? Waarschijnlijk niet. De hogere tarief die PRS eerder dit jaar aan YouTube vroeg, maar niet kreeg, was 0,0022 pond per keer dat een clipje wordt getoond. 1 miljoen views zouden dan 2.200 pond opleveren. Maar dat halen heel weinig artiesten op YouTube. Het meest bekeken Clouseau filmpje, een live-opname van Afscheid van een vriend, is 650.000 keer bekeken.
Het gaat dus om symbolische bedragen. En dat weegt niet op tegen de kostprijs van een YouTube-ban. Als één persoon, op basis van een leuk clipje op YouTube, beslist om één ticket te kopen voor een concert, dan brengt dat waarschijnlijk al meer op dan een jaar auteursrechten van YouTube. En dat weet Google natuurlijk ook.
Sabam zou nochtans ook kunnen kiezen om met YouTube samen te werken. Bijvoorbeeld: een eigen kanaal openen op YouTube, met daarop promotiemateriaal dat de Belgische artiesten gratis willen vrijgeven. Live-beelden van een optreden, een handvol nummers uit de nieuwe cd. Dat doen steeds meer artiesten. Maar daar ziet Sabam niets in.
Dominique Deckmyn is manager van De Standaard Online.
Elke dag beantwoordt De Standaard een actuele vraag.
www.standaard.be/analyse