Tijdens de jongste campagne voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen, noemde de Republikein John McCain de Democraat Barack Obama een celebrity-kandidaat. Hij bedoelde: iemand die bekend is omdat hij bekend is, bestaat bij de gratie van imago en perceptie en evenveel 'inhoud' bezit als het archetypische domme blondje, laten we zeggen Paris Hilton.

McCain dramde daar toch niet te lang over door. Hij wilde duidelijk maken dat Obama met zijn star quality ver af stond van de 'gewone' mens. Maar was dat wel een nadeel? Het Obamameisje zong toen al haar onversneden erotische ode aan de kandidaat op YouTube. Een beroemdheid is niet als iedereen, maar iedereen kan die status wel ambiëren.

Want toch lijken celebrity's sterk op gewone mensen. Het wordt uitvoerig gedocumenteerd hoe ze verliefd worden, trouwen, kindjes willen, scheiden, ziekten krijgen en dood gaan. Van Britney Spears - van wie ik u allicht niet moet uitleggen wie dat is - mogen we zelfs weten dat haar ex 'alles' kon koken: macaroni met kaas of gebraden kip. Schattig toch?

Het enige verschil met gewone mensen is dat beroemdheden veel meer geld verdienen dan wij. Al hangt dat wel af van de grootte van de markt. Niet elke BV kan zich kaviaar bij het ontbijt permitteren, al wordt het wel eens gedacht. Er bestaat ook nogal wat lompencelebritariaat - de term is van de Britse schrijver Toby Young. Maar dan komt Johnny Depp enkele dagen geleden nog eens van zijn privé-eiland af om in een restaurant in Chicago 4.000 dollar fooi te geven.

Van politici wordt doorgaans al snel gevonden dat elke euro belastinggeld die aan hen wordt besteed er een te veel is. Het woord 'graaien' valt snel. Maar acteurs, zangers of sportlui mogen best een indecent veelvoud daarvan verdienen. Toch betaalt iedereen al evenzeer mee aan dat geld, via entreekaartjes, tickets voor Rock Werchter, merchandizing of nog veel vaker de advertentiebudgetten die in de prijs van zoveel consumptiegoederen worden doorgerekend.

We gunnen de sterren dat, omdat ze een sociaal nut hebben. Daarom oordelen we niet hard als Tom Boonen met een neus vol cocaïne door de straten scheurt en zijn fortuin in Monaco opbergt. Zoals de ware fan ook geen moment geloofde dat Michael Jackson zich misschien onheus had gedragen met minderjarigen.

Celebrity is het product van de populaire cultuur en de massamedia. Zij hebben de nieuwe religie, in de letterlijke betekenis, van deze tijd vorm gegeven. Wat mensen bindt en waaraan ze hun identiteit ontlenen, is veel minder hun familie of de plek waar ze wonen, dan hun vertrouwdheid met het universum van Thuis en De Slimste Mens, van de helden van Standard Luik of QuickStep, van Laura Lynn of Black Eyed Peas. Zij zijn de nieuwe bronnen van herkenning, enthousiasme en verheerlijking, zij leveren de onderwerpen voor het gesprek van de dag.

De iconen van deze nieuwe religie vormen de nieuwe elite. Hun belangrijkste aantrekkingskracht is dat ze iets unieks projecteren, wat allicht nog nooit eerder in de geschiedenis is voorgekomen. Via de egalitaire digitale cultuur incarneren zij de illusie van de ultieme sociale mobiliteit. Want iedereen kan potentieel deel uitmaken van die elite.

Tevoren was het lastig om elitair te zijn. Mensen moesten daarvoor tot de juiste (machtige, rijke) familie behoren, er eventueel hard voor studeren. Nu volstaat het om met een gave te worden geboren - en veel moet dat niet altijd zijn. X-Factor of Temptation Island staan dan klaar om dat talent te ontdekken en de bezitter ervan te katapulteren in de roem, de glamour en het getolereerde exces. Zo incarneert de kaste van de roem de ultieme democratie: iedereen kan er een plek in krijgen.

Al gaat het nooit vanzelf; het ontbreekt niet aan treurige wannabes en al evenmin aan hasbeens. De termen zijn even ongenadig als de praktijk. Onder celebrity is de slijtage groot, want hun wereld is vluchtig en hun potentieel aan de kassa allesbepalend. Het gevaar om out te raken bedreigt vooral vrouwen. Er bestaat in die industrie een niche voor lelijke, oude mannen, maar amper voor vrouwen van boven de veertig. Maar zo heeft die kaste wel voortdurend vers bloed nodig. Zolang er talentenscouts rondlopen en reality-televisie op antenne komt, zijn er altijd vacatures.

Omdat ze zich via de massamedia vermenigvuldigen, zijn beroemdheden erg nabij. Met hun prestaties zijn ze de helden die als rolmodel dienen, met hun liedjes leveren ze de soundtrack voor het bestaan en in hun filmrollen geven ze daar de handleiding voor. Ze doen dromen, ze troosten en moedigen aan.

En ze zorgen voor ankerpunten, vertrouwde beelden, stemmen en gezichten in de altijd snel veranderende wereld. Als iemand als Yasmine of Michael Jackson daar onverwacht uit wegvalt - iemand die nog niet out is, anders dan de eveneens deze week gestorven Farah Fawcett dus - creëert dat een gemis. Tot iemand anders die rol als ankerpunt overneemt.

En vooral, beroemdheden stellen ons nooit teleur. In de boekskes worden ze gefotoshopt bij het leven, maar dat geeft niet. Integendeel, zo benaderen ze nog dichter de dromen die ze moeten incarneren. Een Yasmine had nog authenticiteit genoeg, aan Michael Jackson, die stilaan een kind met craquelé werd, was daarentegen weinig authentieks meer overgebleven.

Zo gaat het ook met de gevoelens die ze oproepen. Op de occasionele stalker na, weet iedereen genoeg hoe onoverbrugbaar de afstand tot de celluloid hero hoort te zijn. Tastbaarheid kan alleen tot teleurstelling leiden. Wie smoor is op een ster, is niet ontgoocheld als die liefde onbeantwoord blijft. Even gratuit als oprecht kunnen sterren worden gehaat. Zoals het geluk of het ongeluk dat ze oproepen even imaginair als reëel is.

Marc Reynebeau is redacteur van deze krant.