'Niemand moet ons zeggen hoe wij ons moeten kleden'
Ghislaine Najmi en Sheima Mrabet (centraal op de foto) in het park met een stel vrienden en vriendinnen: 'We geven de strijd niet op.' Wim Daneels
Mondige moslimmeisjes met hoofddoek, pumps en strakke jeans — Kiezen moslimmeisjes zelf voor de hoofddoek of wordt die hun opgedrongen? Leerlingen van het Koninklijk Atheneum in Antwerpen getuigen: 'Voor ons is de hoofddoek veel meer dan een stukje stof. En geen man die ons die hoofddoek opdringt. Ze zouden eens moeten proberen!'
'Mevrouw, bent u van de krant? U gaat mij toch ook interviewen, hè.' Nora Kasmai (17) staat met haar vriendinnen Nadia Ozakar (18) en Nesline Sabbour (17) bij de schoolpoort van het Antwerpse Atheneum. Het is donderdagmiddag. De deliberaties zijn achter de rug en de meisjes hebben net te horen gekregen dat ze geslaagd zijn voor hun vijfde jaar humane wetenschappen.
Nora draagt geen hoofddoek. Het tienermeisje heeft haar ogen zwaar opgemaakt en haar haren zijn stijl geföhnd. Ze draagt een grasgroen ruitjesjurkje, in kokette fiftiesstijl, met bijpassende groene bolero. Nora tettert erop los. 'Ik ben net naar de kapper geweest. Vijftig euro vroeg die afzetter. Gewoon om de puntjes bij te knippen!' In haar hand houdt Nora een zakje van H&M. 'Ze is snel een hoofddoek gaan kopen', grapt een jongen uit haar klas. 'Nee, idioot, daar zit een bikini in.' De jongen druipt af.
'Wilt u weten wat ik van dat hoofddoekenverbod vind?' vraagt de tiener uitdagend. 'Ik vind het een regelrechte schande. Niemand moet ons vertellen hoe wij ons moeten kleden. Dat doen ze bij u toch ook niet? Of heeft iemand u deze morgen misschien gezegd dat u vandaag een jeansrokje met een paars T-shirt moest dragen?' Nora's zwarte ogen vlammen, haar besluit staat vast. 'Ik laat me uitschrijven. Volgend jaar ga ik naar een andere school.'
Waarom? Zelf heeft Nora toch geen last van het verbod? Ze draagt geen hoofddoek. 'Nee, maar ik ben solidair met mijn zusters. Bovendien ga ik later een hoofddoek dragen. Nu ben ik er nog niet klaar voor, maar de tijd komt nog dat ik een rein leven ga leiden.' Nora knuffelt haar vriendinnen Nadia en Nesline. Zij hebben een lichte, witte sluier om het hoofd. Daaronder dragen ze een strakke jeans en hoge pumps.
'We zijn heel erg geschokt door het verbod', zeggen Nadia en Nesline in koor. 'Het kwam zo onverwacht. Al die jaren konden we onszelf zijn op school en nu is dat opeens afgelopen. Iedereen kent ons met hoofddoek. Moeten we ons anders gaan voordoen dan we zijn?' De gesluierde vriendinnen zijn bedeesd in vergelijking met het brutaaltje Nora, maar zelfbewust zijn ze wel. 'Voor ons is de hoofddoek veel meer dan een stukje stof. We kiezen ervoor omdat we gelovig zijn. En geen man die ons dat heeft opgedrongen. Ze zouden eens moeten proberen!' Luid gelach weerklinkt.
Ook voor Nadia en Nesline is op het Atheneum blijven geen optie. 'Maar we zijn zeker niet van plan om thuis te blijven, zoals imam Nordin Taouil heeft aangeraden. We willen naar de universiteit, een diploma halen. En later een goede baan. We vinden wel een andere school waar we onze hoofddoek mogen dragen, desnoods in Mechelen of Sint-Niklaas. Maar nu moeten we ervandoor. Onze bus komt eraan.' De pumps trippelen richting Rooseveltplaats.
'Moslims worden altijd geviseerd'
Aan het Stuivenbergplein, in het hart van Borgerhout, zit Ghislaine Najmi met haar vriendinnen - en wat jongens - op een bankje. Ghislaine (16, derde jaar economie-talen) is een van de drijvende krachten achter het scholierenprotest tegen het hoofddoekenverbod. Woensdagavond heeft ze haar schoolgenoten toegesproken tijdens de woelige manifestatie op de speelplaats van het Atheneum. Ghislaine draagt geen hoofddoek. In plaats daarvan: een vrolijke rode zomerjurk die haar schouders bloot laat. Haar gelakte teennagels schuift ze in hippe Birkenstock-slippers.
Ghislaine is kwaad, zoveel is duidelijk. 'We geven de strijd niet op. We laten het hier niet bij', briest ze. 'We hadden altijd zoveel vertrouwen in directrice Karin Heremans en nu laat ze ons vallen als een baksteen. Ze zegt dat er sociale druk is op school om de hoofddoek te dragen. Onzin. Iedereen is vrij om te kiezen, geen meisje wordt scheef bekeken als ze geen hoofddoek draagt. Ik ben daar toch zelf het beste bewijs van?'
'Maar nee, wat doet de school? Ze gaat nu zelf mijn hoofddoekzustertjes onderdrukken. Ze ontneemt ze hun identiteit en hun toekomst. De directrice breekt hun schoolcarrière af. En waarom was er woensdagavond zoveel politie opgetrommeld? Het stond vol met grote blauwe combi's bij onze school. Dat was nergens voor nodig. Het leek wel alsof we criminelen zijn.'
Sheima Mrabet (19, vijfde jaar kantoor), wel met hoofddoek en in lang gewaad, valt Ghislaine bij. 'Moslims worden altijd geviseerd. Hoe reageert u als u een man met een lange baard tegenkomt? Denkt u meteen aan een terrorist? De maatschappij wil ons niet hogerop zien. Geen autochtoon wil werken voor een allochtoon. Dit hoofddoekenverbod is de zoveelste manier om ons onderuit te halen. Maar ik haal mijn diploma wel, desnoods via de middenjury of in het tweedekansonderwijs.'
Waarom het zo moeilijk maken? Waarom is het ondenkbaar om tijdens de schooluren de hoofddoek af te zetten? De meisjes kijken me verontwaardigd aan. 'Dat is makkelijker gezegd dan gedaan', zegt Ghislaine. 'Meisjes die ervoor kiezen om de hoofddoek te dragen, voelen zich naakt zonder. Het is hun identiteit, hun eer, hun trots. Je vraagt toch ook niet aan gothics om met een roze T-shirt rond te lopen of aan joden om hun keppeltje af te zetten? (trots) Ik ga er later ook een dragen, insjallah, als God het wil. Nu ben ik er nog niet klaar voor.'
Sheima zucht. 'Autochtonen hebben zo'n verkeerd beeld van ons. Ze gaan ervan uit dat vrouwen met een hoofddoek onderdrukt worden, maar we maken zelf die keuze. Ik draag er een, mijn zus niet. Dat is geen enkel probleem voor mijn ouders of voor mijn broer. Autochtonen denken dat moslimvrouwen de hele tijd in de keuken zitten en niets te zeggen hebben. Hoe idioot! Onze moeders gaan elk jaar voor een week weg, zonder de mannen. Ze zijn al naar Parijs, Milaan en Barcelona geweest. Denk je dat ze dat zouden kunnen als ze onderdrukt werden? Jonge Marokkaanse mannen helpen ook gewoon mee in het huishouden, ze brengen de kinderen naar school. Hun vrouw gaat net zo goed uit werken. Wij gaan ook stappen met vriendinnen, we gaan naar de film of op restaurant. Op onze iPod staat ook r&b.'
'Een vrouw kan het best een hoofddoek dragen'
Een groepje van vijf Marokkaanse jongens hangt rond op de speelplaats van het Koninklijk Atheneum. De vijf zitten bij elkaar in de klas, economie-talen volgen ze. Ze maken grapjes, dollen wat, spelen met hun gsm. Over één ding zijn ze het eens: ze zijn tegen het hoofddoekenverbod op school. De meisjes moeten zelf kunnen kiezen of ze er een willen dragen. En neen, zij oefenen zeker geen druk op hen uit.
'Maar als ze later gaan trouwen, zullen ze wel met plezier een hoofddoek gaan dragen', zegt Mohamed Mamdoch (19) vol vertrouwen. 'Ik zou in elk geval het liefste hebben dat mijn vrouw een sluier omdoet.' Aziz H. en Soufian A. - de pubers willen hun achternaam niet in de krant - treden hun vriend bij. 'Het is hun geloof, een vrouw kan het best een hoofddoek dragen. We gaan onze vrouw zeker niet onderdrukken, maar het komt wel. We wachten gewoon tot de tijd rijp is.'
Van de vijf vrienden vindt er maar één een hoofddoek niet belangrijk. Hij wil zijn naam helemaal niet in de krant.