Vals spiegelbeeld Den Haag/Brussel
Bijschrift wordt geladen...
BRUSSEL - De Belgische politiek lijkt op de Nederlandse: beide hebben een koningshuis, een tweede kamer, anders dan de meeste landen ook een liberale partij, en dezelfde soort rechtse populisten. Maar schijn bedriegt: Den Haag is Brussel niet.
van onze redacteur
De Wetstraat lijkt op het eerste gezicht sterk op het Binnenhof. Wat ginder 'Het Torentje' heet, is bij ons gewoon de 'Wetstraat16'. Anders dan in veel westerse democratieën is er naast een socialistische en een christendemocratische ook een sterke liberale familie vertegenwoordigd in de Tweede Kamer.
'Maar schijn bedriegt. Het politieke landschap in Nederland is totaal anders dan bij ons, de spelregels zijn anders, de dynamiek is anders', zeggen de politicoloog Carl Devos (UGent) en zijn Nederlandse collega Wouter van der Brug (Universiteit Amsterdam).
Om te beginnen is het partijlandschap veel meer versnipperd in Nederland. De kiesdrempel zit daar voor veel tussen, de facto zijn er in Nederland maar 60.000 stemmen (minder dan 1procent) nodig om een zetel te halen, tegen 5procent in Vlaanderen. 'Iets zoals de Partij der Dieren zal in Vlaanderen niet zo snel ontstaan', zegt Devos.
Bij ons is er wel een communautaire opdeling, waardoor de zaak ook versnipperd is, maar die opdeling is van een andere aard.
'Aan de rechterkant is de laatste jaren wel een populisme opgedoken dat parallellen vertoont. Vlaams Belang en de Partij voor de Vrijheid van Geert Wilders en Trots op Nederland van Rita Verdonk zijn heel erg vergelijkbaar. Het belangrijkste verschil is dat Vlaams Belang veel beter georganiseerd is, dat het een uitgebouwd kader en afdelingen heeft. Vlaanderen heeft een stevige traditie in georganiseerd rechts-nationalisme. In Nederland is dat veel minder geaccepteerd, vandaar dat het nu meer stof doet opwaaien', zegt Van der Brug. 'Bij ons gaat de liberale VVD de strijd aan met Verdonk en Wilders. Het is een veel rechtsere partij dan Open VLD bij jullie, die zit behoorlijk dicht bij D66 als het bijvoorbeeld over migratie gaat.'
'Aan de linkerkant heb je bij ons een uitgebouwde links-populistische stroming, de SP. In Vlaanderen is er links geen enkele noemenswaardige concurrent voor de SP.A', zegt Van der Burg.
Een ander fenomeen in het Nederlandse politiek landschap zijn de religieuze partijen, zoals de ChristenUnie en de Staatkundig Gereformeerde Partij. 'Zoiets is totaal ondenkbaar in België. Alsof CD&V zich op de Bijbel zou baseren om beleidskeuzes te maken of voor elke fractievergadering zou bidden', zegt Devos.
'Een groot verschil is dat er bij jullie ook een communautaire opdeling speelt in alle dossiers. Dat heeft een remmend effect op heel de politieke dynamiek', zegt Marc Peeperkorn, politiek journalist van de Volkskrant.
'Behalve af en toe een discussie over de precieze status van de Nederlandse Antillen in het koninkrijk, wordt er zelden gepraat over de structuur van de staat. Dat is bij jullie wel even anders. Die permanente fundamentele drang naar een andere staatsstructuur maakt het politieke debat sowieso heel erg verschillend', zegt ook Van der Brug.
'Door de grote versnippering bij ons en het communautaire in België functioneren beide politieke systemen wel als een compromiscultuur; vroeg of laat moet je aan tafel met je politieke tegenstanders. Het klopt wel dat de laatste kiescampagnes in Nederland bitsiger waren, maar als Jan Peter Balkenende (CDA) Wouter Bos (PvdA) verwijt “te draaien,, dan spreekt die laatste al van een onfatsoenlijke campagne. Dan gaat het er in Vlaanderen misschien toch iets heftiger aan toe', zegt Peeperkorn.
Het tempo van de politieke verslaggeving verschilt ook stevig. 'In Nederland schrikt men er niet voor terug om partijcongressen integraal uit te zenden, zeker als het weer hommeles is in een partij. Interne conflicten worden veel breder uitgesmeerd, kopstukken kennen geen kadaverdiscipline en geven openlijk kritiek. En haast alle dagen zijn er peilingen. Terwijl bij ons iets als Doe de stemtest al als een brug te ver gezien wordt', zegt Devos.
Peeperkorn wijst erop dat de relaties tussen pers en politici hier veel formeler zijn. 'In België reist de pers bijvoorbeeld vaak mee met het regeringsvliegtuig bij buitenlandse reizen, dat maakt de sfeer sowieso losser. Alleen bij hoge uitzondering mag een Nederlandse journalist mee met het KBX-toestel (de Nederlandse regeringsjet, red.). Soms hebben wij wel eens een achtergrondgesprek, maar als journalist gaan lunchen met een minister is absoluut niet de gewoonte.'
'Ministers, maar ook fractieleiders en kamerleden zijn erg strikt in het geven en autoriseren van interviews. Alles wordt nagelezen en indien nodig gecorrigeerd. Dat levert soms urenlang onaangename discussie met de voorlichters van de minister op', zegt Peeperkorn.
Kabinetten kent de Nederlandse politiek nauwelijks, een minister heeft een handvol medewerkers en moet voor de rest steunen op zijn administratie. 'Het Nederlandse systeem is technocratischer, de politiek heeft ook veel meer respect voor instellingen zoals het Rekenhof, het Grondwettelijk Hof of de Inspectie van Financiën. De Belgische ziekte van politieke benoemingen gaat veel verder, ook op het Vlaamse niveau is het ver doorgedrongen.'
'Nederland heeft zestien ministers en een pak staatssecretarissen, dat is dus wel vergelijkbaar. Maar met die gewest- en gemeenschapsregeringen erbij komt België een heel stuk hoger uit. Dat is voor ons toch moeilijk te vatten. De naam Kris Peeters (CD&V) doet hier echt geen belletje rinkelen, laat staan dat de Nederlanders weten wat een Vlaamse minister-president precies voorstelt. Hij wordt voor onze krant pas interessant als hij zich federaal in het debat mengt', zegt Peeperkorn.
Video
In de grensgemeenten Putte (NL) en Putte-Kapelle (BE): 'Belgen komen hier karren vol Cola kopen.'
Maatjes & limericks
Stuur ons uw limerick over onze buren uit het noorden. De aardigste gedichtjes drukken we af in de krant.
Stuur hier uw limerick in
Error in PromoBox: 12290 - P: Object reference not set to an instance of an object.
De leukste plekjes in Nederland
De mooiste fiets- en wandelroutes, de beste en meest ongewone musea, en de leukste trips met kinderen.
Bekijk de niet-te-missen plekken in Nederland
Cijfer
4
keer meer Nederlanders willen in Vlaanderen komen wonen dan omgekeerd.