De Studio Wim Delvoye, ondergebracht in een voormalig schooltje in Gentbrugge, houdt het midden tussen een werkruimte, een rovershol en een opslagplaats. Grote stukken, afkomstig uit verschillende periodes in de carrière van de kunstenaar, staan er half ingepakt. Je botst op een voetbalgoal met een glasraam en een gedemonteerde kakmachine, maar ook op recente spiraalvormige kruisbeelden in koper en nieuw zilver.

Objecten in 'gotische' stijl, gelaserd uit cortenstaal van Belgisch fabrikaat, zijn in de meerderheid. Hier is sprake van een blijvertje. Graafmachines en betonmolens, op schaal of op ware grootte: Delvoye maakt ze al sinds de jaren 1990. De spitsboogvormige ramen, torentjes en pinakels vloeken met de banaliteit van de voorwerpen zelf, die we associëren met bouwvakkers en gele werfhelmen. De typische Delvoye-clash tussen high en low, tussen het serieuze en het ordinaire, wordt in deze werken op de spits gedreven. Met een vette knipoog speelt de kunstenaar anachronisme en stijlverwarring uit.

'De eerste sculpturen waren nog meccano's', zegt Delvoye. 'Neem bijvoorbeeld deze caterpillar. Hij is samengesteld uit een honderdtal stukjes die gelaserd, geplooid en gelast werden. De recentste werken tellen vierhonderd stukjes en meer. Ze zijn overdadiger en ingenieuzer. We hoeven ons ook niet te meer inspireren op bestaande voorbeelden. Intussen hebben we onze eigen vorm van hooggotiek uitgevonden.'

De Gothic Factory draait op volle toeren. In het Mudam in Luxemburg exposeerde Delvoye een kapel in roestvrij staal, waarin hij ook glasramen had opgehangen. En het voorlopige orgelpunt in de reeks wordt de spits die deze zomer verrijst op het terras van het Peggy Guggenheim Museum in Venetië. Je kan er een surrealistische raket aan het Canal Grande in zien, een modern tabernakel of een bizarre echo van de klokkentoren van San Marco. Maar voor de bezoekers van de kunstbiënnale, die volgende week de deuren opent, zal de Torre in elk geval dienen als een opvallend baken.

Delvoye, glimmend van trots: 'Dit is geen sculptuur meer, maar een kloek bouwwerk. Schaal 1:5. Liefst tien meter hoog. Het zal het waanzinnigste werk zijn dat je deze zomer in Venetië kan zien. In tijden van crisis zal het des te meer opvallen. Want zonder twijfel leeft er ook een crisis in de kunst, die te maken heeft met de flauwe kwaliteit ervan en het gebrek aan lef dat ze uitstraalt.'

Het liefst had Delvoye de toren op het dak van het museum opgesteld. Maar de stedenbouwkundige regeltjes lieten dat niet toe. 'Volgend jaar proberen we het opnieuw', zegt Delvoye. 'Dan komt er een vergelijkbare toren op het dak van het Paleis voor Schone Kunsten in Brussel.'

Koorts

De Torre is niet de officiële inzending van de Vlaamse Gemeenschap voor de Biënnale van Venetië. In het Belgisch paviljoen in de Giardini zal werk te zien zijn van Jef Geys, een onklasseerbare veteraan. In de jaren 1960 begon hij een documentatiearchief aan te leggen. In speciale edities van zijn Kempens dagblad brengt Geys verslag uit van zijn kritisch onderzoek.

Maar de Turnhoutse kunstenaar zal niet alleen zijn in Venetië. In tal van nevenprojecten zijn de Vlamingen goed vertegenwoordigd. De antiquair Axel Vervoordt kreeg opnieuw het Palazzo Fortuny ter beschikking. Jan Fabre brengt een remake van zijn recente tentoonstelling in Bregenz. En Koen Van Mechelen werkt met glasblazers van Murano.

Venetiëkoorts, noemt Delvoye het. Hij moet het toegeven: hij is er zelf ook lichtjes door bevangen. 'Dit forum doet mij goed. Iets nieuws tonen ter gelegenheid van de Biënnale was telkens een nieuwe zet in mijn oeuvre. In Venetië wordt zoiets razendsnel internationaal opgepikt. Maar de biënnale is ook een event geworden, waar de actuele kunst als kwikbolletjes samenklit. Vandaar dat ik evengoed investeer in Art Basel, de kunstbeurs waar de échte kenners opduiken.'

Dat investeren kan je overigens best letterlijk nemen. Delvoye: 'De tentoonstelling in het Belgisch paviljoen vangt 400.000 euro aan subsidies en je zal het er nauwelijks aan zien. Maar als je met privé-instellingen werkt, kom je daar niet zo gemakkelijk mee weg. Ik stop een even groot bedrag in het beeld voor Peggy Guggenheim: voor de constructie, het vervoer en de aanmaak van een catalogus. Inclusief 5.000 bijhorende draagtassen.'

In de traditie van de badboekjes en de Cloaca-puzzels, die te koop zijn in de virtuele Delvoye-shop, neemt de catalogus overigens de vorm aan van een kleurboek. Inclusief twaalf kleurpotloden. Neem deze kunst niet te serieus: duidelijker kan de hint niet zijn.

Zaha Hadid

Niettemin legt Delvoye zelf de lat hoog. Het spel wordt gespeeld met professionele ernst. Want de Torre wordt een nieuw ijkpunt, weet de kunstenaar.

'Ik heb een kunstopleiding gevolgd. Dat men daar op neerkeek, heb ik nooit verteerd. Met de Cloaca's (zijn befaamde kakmachines, red.) heb ik de wereld willen tonen dat ik evengoed een zotte wetenschapper had kunnen worden. Bij de constructie was een ploeg van computerdeskundigen en biologen betrokken. De Art Farm in China, met de getatoeëerde varkens: dat was dan weer een gooi richting ondernemerschap. Een karikatuur en een pose, natuurlijk. Want of ik nu zwijnen tatoeëer of stront produceer: het draait voor mij in de eerste plaats om kunst. Niet om, zeg maar, de koekjesindustrie.'

'Nu ben ik bij een nieuw stadium beland, waarin ik me architect en toegepast kunstenaar kan wanen. Met de bouwkunst van de grote vedetten van de architectuur, die bedacht is door de computer: daar kan ik niet hoog mee oplopen. Je ziet alleen nog maar saaie, stomvervelende gevels.'

'Vorige maand had ik nog een afspraak met Zaha Hadid. Eigenlijk een vorm van bedrijfsspionage. Want ik ga te werk als een echte leek. Mijn twee medewerkers, allebei vakspecialisten, probeer ik te overtroeven met ingenieuze achthoekige grondplannen of een duizelingwekkende opeenvolging van diagonalen en ogieven. Nachtenlang zit ik dan te tekenen en te blokken op nieuwe oplossingen. Daar is twee jaar studiewerk en inventarisatie van zinvolle voorbeelden aan voorafgegaan.'

De fascinatie van Delvoye voor de middeleeuwen en de revival ten tijde van de neogotiek: we moeten ze vooral zien als een tegendraads statement. 'Gotiek is voor mij geen welomlijnde stijlperiode, maar een geestestoestand', zegt hij. Net zoals de romantiek. In een tijd van bloedeloos minimalisme is het not done om hiermee te komen aanzetten. Niemand houdt van de spectaculairste vormen, waarin constructie en overwoekering van ornamenten niet meer te onderscheiden zijn. Dus kan ik er ongegeneerd mee uitpakken. Het wordt een wapen tegen de reductie van alles tot eenzelfde stijl.'

Deze toren is nog maar een begin, denkt Delvoye. Hij toont een metershoge print van een gestapelde toren, waarvan de Torre slechts het bovenste stukje is. 'We zijn bovenaan begonnen, zonder vast plan', zegt hij. 'Kijk: we tellen zoals God! De eerste verdieping is de torenspits.'

'In de versiering hebben we intussen een graad van perfectie bereikt. Vroeger tapisseerden we met gotiek. We voelden ons petieterig tegenover de grote voorbeelden, zoals de Notre Dame of Lincoln Cathedral. Met een zekere naïviteit namen we motieven over. Nu loert de megalomanie om de hoek. We denken architecturaal, in bogen en steunberen. Het moet hoger, schoner, beter.'

'We durven er zelfs luidop van dromen om ooit eens een model op ware grootte te bouwen. Leuven en Mons contacteerden mij al voor een monumentale sculptuur, als bekroning van een historisch bouwwerk in het stadscentrum. De Chinese stad Tian Jin toonde zelfs interesse om een wolkenkrabber in gotische stijl op te trekken. Met de assistentie van een team van ingenieurs en architecten moet dat kunnen. In deze fase van vakmanschap, kan ik het mij permitteren om te faken dat ik architect ben.'

Maar voorlopig blijft het kasteel van Kwatrecht de ultieme zandbak van de NV Delvoye Arts. Nu de kunstenaar de ambitie heeft opgegeven een 'project' te maken van het dertiende-eeuwse waterslot van Le Corroy, concentreert hij zich op dit domein De Bueren. Het wordt een schrijn en een showroom voor zijn kunst.

Net als op zijn website, waar de bloeiende takken van zijn kunstbedrijf een onderkomen vonden in gebouwen van WimCity, moet De Bueren een ministad worden.

'Het heeft geen vast plan en ook geen hiërarchie. We maken er kanalen en bouwen poorten. En we trekken er een kapel op, waar we dan weer vloeren en glasramen voor kunnen bedenken. Voor bouwvergunningen wordt het nog knokken, maar het project ligt op tafel. In Kwatrecht kunnen we schaalmodellen presenteren en klanten overtuigen om een stapje verder te zetten dan de klassieke opdrachten. Want zo'n wolkenkrabber in China: zeg nu zelf. Misschien krijgen we wel hoogtevrees.'

'Torre' van Wim Delvoye, van

3 juni tot 22 november in het Peggy Guggenheim Museum, in Venetië.

www.wimdelvoye.be