Van onze redactrice

Ryanair lijkt de jongste weken niet te stoppen. Woensdag nog voegde het Agadir en Edinburgh toe aan zijn aanbod vanuit Charleroi. Vorige maand boorde het een nieuwe markt aan met de Canarische Eilanden. De economische crisis zorgt voor nooit geziene turbulentie in de luchtvaartsector. Luchtvaartmaatschappijen zetten de schaar in capaciteit en kosten. Op het eerste gezicht lijkt Ryanair gewoon lustig verder te vliegen. Toch hangen ook aan de hemel boven Ryanair donkere wolken. De maatschappij dreigt de dupe van haar eigen groei te worden.

'Dit is het begin van het einde', zegt luchtvaarteconoom Eddy Vande Voorde van de Universiteit Antwerpen over de boom van nieuwe bestemmingen. 'Elke maand worden er ongeveer vier nieuwe toestellen geleverd. Die moeten meteen ingezet worden.' Ryanair is gebonden aan een contract met Boeing. Tegen oktober volgend jaar worden 55 toestellen geleverd. Contractbreuk zou de maatschappij zware boetes opleveren. De nieuwe uitbreiding valt ook niet toevallig in dezelfde week dat de carrier Manchester uit zijn aanbod schrapt omdat de luchthaven weigert de luchthaventaksen te verlagen. 'Ze waren al een tijdje aan het onderhandelen en zetten Manchester het mes op de keel. Maar de luchthaven heeft veel andere klanten en kan dus niet zomaar zijn tarieven differentiëren. Door te vertrekken uit de stad kwamen nieuwe toestellen vrij die meteen geplaatst moesten worden.'

Het is meteen een deel van de verklaring waarom de maatschappij voortdurend op zoek is naar nieuwe bestemmingen. 'Ryanair speelt paniekvoetbal', vindt Vande Voorde.

De maatschappij moet blijven groeien om beleggers te overtuigen. Voor slecht nieuws wordt de Ierse carrier onmiddellijk en genadeloos afgestraft. Dat gebeurde recent nog toen de resultaten van het eerste kwartaal bekendgemaakt werden. Door de aangekondigde winstwaarschuwing schoot het aandeel meteen 8 procent omlaag. Toen topman Michael O'Leary goed een jaar geleden voor het eerst in twintig jaar toegaf dat de maatschappij mogelijk op verlies afstevende, nam het aandeel Ryanair een duik van 25 procent. 'Ze moeten de beurs voortdurend overtuigen om aan geld te geraken', aldus Vande Voorde. 'Hun strategie bestaat ook uit bluf.'

Dat lijkt de jongste maanden minder vlot te gaan. Veel luchtvaartaandelen, zoals onder meer Lufthansa, British Airways, en Southwest Airlines, zijn sinds juli aan een rally omhoog bezig. Ryanair presteert in vergelijking heel wat zwakker. Onlangs verklaarde een beursanalist nog aan Bloomberg dat de markt Ryanair de rug heeft toegekeerd wegens de onbetrouwbaarheid van hun winstvoorspellingen.

Ryanair zit gevangen in zijn groeimodel. Topman Michael O'Leary schreeuwt het van de daken dat hij zijn huidige vloot van 180 toestellen de komende drie jaar wil uitbreiden naar een totaal van 300. De geruchten gaan zelfs dat hij eind deze maand met vliegtuigbouwers zou samenzitten voor een nieuwe bestelling van honderden toestellen. De doelstellingen zijn niet min. Ryanair is op weg om dit jaar 67 miljoen passagiers te vervoeren. Tegen 2012 moeten dat er 85 miljoen zijn. De Ierse lowcoster zwaait graag met stijgende passagierscijfers. Maar die zeggen niet alles. De lage yield, dat is de opbrengst per zetel, is een groot probleem voor de maatschappij. Tegelijk stijgen de kosten door de groeiende vloot.

Eddy Vande Voorde ziet nog een ander belangrijk probleem. Dat de maatschappij voet aan de grond zet op de Canarische Eilanden is een duidelijke aanval op de chartermaatschappijen. 'Ryanair gaat zijn product moeten verloochenen. Ik denk niet dat Thomas Cook en Jetair zware concurrentie zullen ondervinden. Bestemmingen als Lanzarote en Tenerife vallen buiten het businessmodel van Ryanair. Enerzijds door de grotere afstand, waardoor maar twee rotaties per dag mogelijk zijn. Anderzijds komt hun product niet overeen met de doelgroep van de bestemming. Chartermaatschappijen bieden een totaal ander product aan. Het is een pakket, de klant kiest daar ook voor. Het aantal losse vliegtuigtickets die Thomas Cook en Jetair verkopen, blijft beperkt. Het is niet de overwinteraar waarmee Ryanair zijn toestellen zal vullen. Ze moeten steeds verder gaan kijken om te blijven groeien. Je kan zo voorspellen dat de Griekse eilanden hun volgende doel worden, maar daar zullen ze hetzelfde probleem hebben. De Ierse lowcostmaatschappij gaat uiteindelijk zichzelf tegenkomen. Er zijn grenzen aan de groei. Het model is onhoudbaar. Het is niet ondenkbaar dat O'Leary zijn aandeel in de toekomst van de hand doet.'

De druk om te groeien, verklaart ook meteen waarom de maatschappij zo hyperactief in haar pr is. Onder het motto 'er bestaat geen slechte reclame' draait hun marketingmolen constant op volle toeren. Daarbij sturen ze met de regelmaat van een klok nieuwe acties en voorstellen de wereld in. Toiletbezoek aan boord moet betalend worden, brulde O'Leary. Dezelfde dag nog trok de persdienst het bericht in. De wereld moest zich klaarmaken voor een 'fat tax', waarbij passagiers met overgewicht extra geld zouden moeten neertellen. 'Er moest nog nagedacht worden of het om een vast bedrag gaat of dat er per kilo betaald moet worden', klonk het. Het laatste absurde voorstel was de gratis staanplaatsen. Aan de wettelijkheid van alle drie de berichten schortte wat, maar Ryanair slaagt er elke keer opnieuw in fuzz te creëren. Aandacht die het broodnodig heeft om verder te kunnen groeien.