Van onze redacteur

Hij ging ervan uit dat hij deze job maar één keer in zijn leven zou doen. Daarom stapte Carl De Keyzer gisteren de redactie binnen met een Nikon over zijn schouders. Helaas: er bleef geen seconde over om zelf foto's te maken. Het vergaderen, overleggen, selecteren en aansturen nam alle tijd in beslag. En dan stonden ook nog de radio en televisie op de stoep om zijn verhaal.

‘Wat me het meest opvalt, aan het maken van een krant? Dat een redactie geen heksenketel is, zoals de legende wil. Het is precies het tegenovergestelde: een zeer gestroomlijnd en flexibel apparaat. Zeker, ik werd de hele dag bestookt met vragen. Maar de knopen bleken relatief makkelijk door te hakken.'

Jan Fabre en Luc Tuymans gingen u voor. Het was niet uw keuze om van de krant een kunstwerk te maken of een thema op te leggen.

‘Ik heb mij ertoe beperkt om de grote lijnen uit te stippelen en enkele onderwerpen naar voren te schuiven. Zoals de verjaardag van de Chinese Volksrepubliek en het verhaal waar niet eerder gepubliceerde foto's uit Congo van mijzelf bijhoren.'

‘Ook de cover is van mijn hand. Al was het maar omdat ik daardoor kan verhinderen dat er een portret van mij op de voorpagina zou verschijnen. Ik hou er niet van om herkend te worden en koester mijn anonimiteit. Maar wie goed kijkt, zal zien dat er wat persoonlijke knipoogjes verborgen zitten in de fotoselectie.'

‘Mijn voeling met de dagelijkse actualiteit is vrij beperkt. Als ik erop uittrek voor een fotoreportage, kies ik om de drie jaar een scherp thema, dat ik dan grondig uitdiep. Toch wou ik een klein statement maken. De binnenlandse politiek komt in deze krant minimaal aan bod, en alle roddels werden naar de website verbannen.'

‘Ik stoor me soms aan kerktoren-journalistiek en navelstaarderij. Het getwist en geruzie onder politici hoort volgens mij in die hoek thuis. Als ik na drie maanden buitenlands reportagewerk in België terugkom, dan weet ik vaak niet meer wat er aan de hand is. Of wie het juist op wie gemunt heeft. Het lijkt allemaal onderdeel van een bijzonder klein circusje.'

U bent hier op ‘De Standaard' toegekomen met een missie: de ogen openen voor de betere fotografie. Waarom?

‘Die missie hangt samen met een frustratie, die de voorbije jaren alleen maar gegroeid is. In Vlaamse media wordt aan foto's vaak een derderangsrol toebedeeld. Ze dienen in het beste geval als illustratie en krijgen niet de kans om uit te groeien tot een verhaal op zich. Ik huiver van de techniek die overal ingang vindt: dat foto's niet meer zijn dan een keyword in een databank, een zoekterm die past bij een artikel. Dit is mijn manier om meer respect te vragen voor foto's.'

‘Magnum, het fotoagentschap waar ik deel van uitmaak, is geen actualiteitsmachine met een legertje fotografen dat overal ter plekke is. Maar de Magnum-foto's kunnen wel een extra dimensie geven aan de actualiteit van de dag.'

‘In de fotoselectie heb ik mij meteen bezondigd aan overkill. Dat geef ik graag toe. Kranten werken normaal niet met spreads en fotoverhalen, zoals we die kennen van Time Life en Paris Match. Maar je moet nu eenmaal overdrijven om het juiste effect te sorteren. Ik heb er dus alvast voor gekozen om foto's voldoende plaats te geven.'

Is de beste krantenfotografie niet vaak: op het juiste moment op de juiste plaats staan?

‘De perfecte snapshot is voorbijgestreefd. Ik vind het schitterend als een fotograaf dat kan, maar het is achterhaald door de techniek. We zijn zo gewend aan fotoshoppen en beeldmanipulatie, dat we een snapshot niet meer als een krachtig beeld zien.'

‘Ook met complexe beelden valt nauwelijks nog eer te halen. Documentaire fotografie wordt meer een zaak van: de situatie vastleggen zoals je ze ziet. De techniek stelt je in staat om foto's er te doen uitzien alsof ze op het moment zelf gemaakt zijn.'

We zijn minder en minder in staat een goede foto te lezen, vindt u. De nood aan beeldeducatie is een van uw stokpaardjes. Toch wou u daarvan geen demonstratie geven in deze krant.

‘Uitleggen hoe je moet kijken zou al te didactisch zijn. Ik ben geen betweter of wereldverbeteraar. Maar wat ik kan doen, is bewijzen dat het kan.'

‘Ik hoop dat de lezer deze krant wat trager zal lezen. Stilstaan bij beelden is al een begin. Zelf heb ik dat kunnen ervaren bij mijn allereerste tentoonstellingen, waar de bezoekers zomaar voorbijliepen aan de foto's. Door de beelden groter te maken, of door er minder te tonen, kan je dat tegengaan. Dat eenvoudige principe heb ik hier ook toegepast.' (Lacht)

Wat is voor u een goede foto?

‘Met onze oersterke Vlaamse traditie, in schilderkunst maar ook in stripverhalen, is het hoogst merkwaardig dat we daar aan twijfelen. Dat ons intense contact met het beeld verloren gaat.'

‘Voor mij creëert een goede foto een eigen verhaal. Hij brengt de verbeelding op gang, zoals ook een roman je volledig kan opslorpen.'

Met de digitale camera of gsm bij de hand zijn we allemaal fotograaf geworden. Wat heeft dat veranderd?

‘Zeer veel. (Lacht) Ik maak nu voor het eerst sinds lang weer foto's van mijn eigen kinderen. Door het digitale tijdperk is een groot stuk van de persfotografie ter ziele gegaan. Je kan op gelijk welke site foto's uploaden. Foto's worden vaak voor niet meer dan 1 euro verhandeld. Fotografen moeten hard werken om het verschil te maken. Het dwingt hen tot herbronning.'

‘Noodgewongen wordt de fotograaf ook meer kunstenaar. Vroeger hoorde je in de categorie ‘kunstfotografie' thuis, nu bij hedendaagse kunst. Elke grote galerie heeft wel een fotograaf onder contract. Foto's zijn wereldwijd dominant aanwezig op de kunstbeurzen. Vooral de documentaire fotografie krijgt een plek, veel minder dan de geënsceneerde kunstfotografie.'

Bent u met een bang hartje naar de drukpersen gestapt om het resultaat te bekijken van uw dagtaak als hoofdredacteur?

‘Met deze krant hebben we er echt het maximum uitgehaald. Krantenpapier is nu eenmaal van relatief beperkte kwaliteit. Het is licht gelig en absorbeert enorm. Om te beginnen hebben we niet voor de meest fragiele beelden gekozen. Daarnaast is van elke pagina een proefafdruk gemaakt, om het resultaat te toetsen.'

‘Ik denk dat het er zeer goed uitziet. (Glundert) Uiteraard ben ik gewend aan de subtiliteit van luxepapier, en aan een lang en intensief werkproces. Maar een sterk beeld blijft altijd overeind.'