'Kim De Gelder moest moorden'

woensdag 13 mei 2009
Auteur: Steven De Bock

BRUSSEL - 'Kim De Gelder heeft zijn moorden gepleegd omdat stemmen in zijn hoofd, een soort innerlijke dwang, hem daartoe verplicht hebben.' Jaak Haentjens, de advocaat van De Gelder, is ervan overtuigd dat zijn cliënt in de psychiatrie thuishoort. 'Een assisenproces zou onrechtvaardig zijn.'

Van onze redacteur

Maandenlang, misschien zelfs al jarenlang, leeft Kim De Gelder met de innerlijke dwang om mensen te vermoorden. Wie, dat maakte niet uit. Hij moest en zou moorden. Dat droegen de niet identificeerbare stemmen in zijn hoofd hem op. Hij heeft zich een hele tijd verzet tegen die bevelen, tot hij uiteindelijk heeft gedaan wat van hem werd geëist. Zonder motief. Met lukraak uitgekozen slachtoffers.

Dat is de manier waarop Jaak Haentjens, de advocaat van Kim De Gelder, tegen het dossier aankijkt, zo bleek gisteren nadat de Dendermondse raadkamer de aanhouding van de 20-jarige met drie maanden verlengd had. Haentjens baseert zich op de verklaringen in het dossier, onder meer op de tientallen pagina's uitgetypte verhoren en op de gesprekken die hij met zijn cliënt kon voeren in de gevangenis.

'Voor mij is het duidelijk dat deze jongen niet in de rechtszaal thuishoort. Ik kan zijn moorden alleen verklaren vanuit zijn geestesziekte. Dus is hij volgens mij niet toerekeningsvatbaar. Een assisenproces zou onrechtvaardig zijn. En neen, dat is niet erg voor de slachtoffers. Die willen toch ook de waarheid kennen. De waarheid is dat mijn cliënt zware psychiatrische problemen heeft.'

Haentjens ontkent in alle toonaarden dat Kim De Gelder tijdens zijn moordpartijen in Vrasene en in kinderdagverblijf Fabeltjesland in Dendermonde koelbloedig te werk ging. 'Hij was juist erg angstig toen hij de feiten pleegde. Maar tegelijk was hij niet meer in staat om empathie te voelen voor de slachtoffers. Dat vermogen was uitgeschakeld. Hij werd gedreven door iets dat sterker was dan hijzelf. Na de moord in Vrasene is hij met zijn fiets naar huis gereden en is hij daar in zijn badkamer gaan zitten. Hij heeft er twee uur lang gehurkt op de grond gezeten. Bewegingloos.'

Kim De Gelder zou de stemmen in zijn hoofd ook nu nog horen.

Volgens Haentjens wisselt zijn toestand trouwens. 'Toen ik hem maandag in de gevangenis ging opzoeken was hij alert en helder. Tijdens de zitting van de raadkamer in Dendermonde was hij angstig en in zichzelf gekeerd. Zelfs de onderzoeksrechter maakte er opmerkingen over.' Vast staat dat hij zich redelijk goed voelt in de zwaarbeveiligde afdeling van de gevangenis van Brugge, waar hij geïsoleerd van de andere gedetineerden opgesloten zit. 'En dat hij zich net daar goed voelt, zegt ook veel over zijn geestestoestand.'

Volgens zijn advocaat houdt De Gelder zich vooral bezig met het lezen van wetenschappelijke boeken en met slapen. En hij krijgt de jongste weken ook geregeld bezoek van zijn ouders, die hij de eerste maanden na de moordpartijen absoluut niet wilde zien. 'Een viertal weken geleden heeft hij eindelijk ingestemd met een bezoek van zijn vader. Kort daarna zijn de beide ouders hem gaan bezoeken. Ook zijn zus is al langs geweest. Gemakkelijke gesprekken zijn het niet. Maar die mensen zijn Kim De Gelder altijd als hun zoon blijven zien. Ze willen hem niet laten vallen.'

De ouders hebben volgens Haentjens jarenlang lijdzaam moeten aanzien hoe het met hun zoon steeds verder bergaf ging. 'Hij was een normale, vrolijke jongen tot hij een jaar of veertien werd. Toen liep het mis. Hij kon plots de alledaagse drukte van andere mensen niet meer verdragen en trok zich terug in het isolement van zijn kamer. Hij heeft verschillende psychiatrische behandelingen ondergaan. Maar hij trok zich steeds dieper terug in zichzelf.'

Een poging van zijn ouders om hem verplicht te laten opnemen in de psychiatrie toen hij 18 jaar was geworden, is mislukt. De huisarts had nochtans een alarmerend verslag geschreven, waarin sprake was van suïcidale neigingen. Meer dan een vrijwillige behandeling bij een psycholoog is er toen niet gekomen. 'Een spijtige zaak, maar ik wil de geschiedenis niet herschrijven en zeggen dat de moorden voorkomen hadden kunnen worden als er toen anders was gehandeld', zegt Haentjens.

De laatste maanden van vorig jaar ging het volgens de advocaat van kwaad naar erger. Kim De Gelder trok weg bij zijn ouders in Eksaarde en ging op een appartementje in Sinaai wonen. Hij nam begin december ook ontslag. 'Vanaf dan leefde hij in totaal isolement in zijn lege appartement. Meubels had hij niet. Er stond geen radio of televisie. Hij sliep er op een matje op de grond. Alleen een computer stond er. Maar daar was hij niet hele dagen mee bezig was. Uit zijn verklaringen blijkt dat hij in die periode vooral sliep.'

De beslissing over de toerekeningsvatbaarheid ligt nu in handen van de - ondertussen al - vijf psychiaters die door het Dendermondse gerecht zijn aangesteld. Hun oordeel zal van cruciaal belang zijn bij de beslissing of er al dan niet een assisenzaak komt.

Advocaat Jef Vermassen, die verschillende slachtoffers verdedigt, wacht ook op hun oordeel vooraleer zich uit te spreken. 'Als zij De Gelder ontoerekeningsvatbaar achten, dan zou het inderdaad onrechtvaardig zijn om toch een assisenproces te houden. Maar als de psychiaters De Gelder wél toerekeningsvatbaar achten, moet er juist wél een assisenzaak komen. In elk geval is het niet aan advocaten, maar wel aan psychiaters om daarover te oordelen.'